राजस्थानातील सवाई मानसिंह रुग्णालयात फॉरेन्सिक विभागाचे प्रमुख डॉ. नंदलाल डिसानिया यांच्या निधनानंतर त्यांच्या शिष्य डॉक्टरांनाच शवविच्छेदन करावे लागले. भावनिक वातावरणात वैद्यकीय बोर्डाने प्रक्रिया पूर्ण केली.
गुरुंच्याच शवविच्छेदनाची वेळ शिष्यांवर; ‘सरांच्या काळजावर आम्ही कटर कसा चालवू?’ म्हणत डॉक्टरांचा अश्रूंचा बांध फुटला
जयपूर: सरकारी रुग्णालयातील शवागार म्हणजे रोज मृत्यू, अपघात, गुन्हे आणि दुःखाच्या असंख्य कहाण्यांचा साक्षीदार असतो. डॉक्टरांसाठी शवविच्छेदन ही व्यावसायिक जबाबदारी असली, तरी काही प्रसंग असे असतात की अनुभव, प्रशिक्षण आणि व्यावसायिकता यांच्याही पलीकडे जाऊन भावना अनावर होतात. राजस्थानातील सर्वात मोठ्या सवाई मानसिंह (SMS) रुग्णालयात बुधवारी घडलेला असा एक प्रसंग संपूर्ण वैद्यकीय क्षेत्राला भावूक करून गेला.
फॉरेन्सिक मेडिसिन विभागाचे प्रमुख आणि वरिष्ठ प्राध्यापक डॉ. नंदलाल डिसानिया यांच्या निधनानंतर त्यांच्याच शिष्य डॉक्टरांवर त्यांच्या पार्थिवाचे शवविच्छेदन करण्याची वेळ आली. ज्यांनी आयुष्यभर विद्यार्थ्यांना मृत्यूचे कारण वैज्ञानिक पद्धतीने कसे शोधायचे, शवविच्छेदनाची प्रत्येक प्रक्रिया कशी पार पाडायची याचे धडे दिले, त्यांचाच निष्प्राण देह शवविच्छेदनाच्या टेबलावर पाहून डॉक्टरांना अश्रू अनावर झाले.
Related News
५५ लाखांची ऑफर नाकारली! ५ मोठ्या कारणांमुळे सॉफ्टवेअर इंजिनिअरने पुण्यातील बदली टाळत घेतला धाडसी निर्णय
हिंगोलीत 4.6 रिश्टर तीव्रतेचा भूकंप, जिल्हाधिकाऱ्यांचे मोठे आवाहन; अफवांवर विश्वास ठेऊ नका
धक्कादायक! 3 मृत्यू, १९ घरफोड्या; मावळच्या पाटण गावावर दुहेरी संकट, ग्रामस्थांचा संताप
धक्कादायक! पत्नीच्या हत्येप्रकरणी भारतीय इंजिनिअर अटकेत; 9 महिन्यांच्या तपासानंतर उघड झाले 7 मोठे पुरावे
महाराष्ट्रात समान नागरी कायद्यासाठी 7 सदस्यीय समिती; अध्यक्षपदी माजी न्यायमूर्ती रंजना देसाई
3 क्रिकेट उपमांनी मोदींची दमदार खेळी! ऑस्ट्रेलियात भारत-ऑस्ट्रेलिया संबंधांवर प्रभावी भाष्य
नांदेडमध्ये 3 वर्षांत उड्डाणपुलाची भिंत कोसळली; थरारक VIDEO, दोन विद्यार्थिनींचा चमत्कारिक बचाव, निकृष्ट कामाचा धक्कादायक आरोप
7 कडक नियम! तुकाराम मुंढेंचा दूध भेसळ माफियांवर मोठा दणका; बड्या कंपन्यांची चौकशी सुरू
100 किमी वेग, हातात मोबाईल! बस चालकाचा धक्कादायक VIDEO; नेटकऱ्यांचा संताप, कठोर कारवाईची मागणी
धक्कादायक! EDने तृणमूल काँग्रेसची 440 कोटींची 3 बँक खाती गोठवली; PMLA अंतर्गत मोठी कारवाई
घरात गळफास घेतल्याचे आढळले
मिळालेल्या माहितीनुसार, बुधवारी सकाळी डॉ. डिसानिया त्यांच्या जयपूरमधील झोटवाडा परिसरातील अग्रसेन नगर येथील निवासस्थानी होते. कुटुंबातील सदस्य काही कामानिमित्त बाहेर गेले होते. त्यांचा मुलगा अविनाश बहिणीला विमानतळावर सोडून परत घरी आला असता वडील गळफास घेतलेल्या अवस्थेत आढळले.
घटनेनंतर कुटुंबीयांनी त्यांना तातडीने खासगी रुग्णालयात दाखल केले. मात्र डॉक्टरांनी तपासणीनंतर त्यांना मृत घोषित केले. या घटनेने कुटुंबासह संपूर्ण वैद्यकीय क्षेत्रात शोककळा पसरली.
शिकवणाऱ्या गुरुंचेच पार्थिव शवागारात
डॉ. डिसानिया यांनी अनेक वर्षे एसएमएस मेडिकल कॉलेजच्या फॉरेन्सिक मेडिसिन विभागात सेवा दिली. त्यांनी शेकडो डॉक्टरांना शवविच्छेदनाचे प्रशिक्षण दिले होते. प्रत्येक मृतदेहाकडे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहण्याची आणि निष्पक्ष तपासाची शिकवण त्यांनी विद्यार्थ्यांना दिली होती.
याच विभागातील शवागारात त्यांचे पार्थिव आणण्यात आले. ज्या टेबलवर उभे राहून ते विद्यार्थ्यांना शिकवत असत, त्याच टेबलवर त्यांचा मृतदेह पाहून अनेक डॉक्टरांना धक्का बसला. शवविच्छेदन सुरू करण्याआधीच अनेक डॉक्टर रडू लागले. काही जणांना स्वतःला सावरणेही कठीण झाले.
‘सरांच्या काळजावर कटर कसा चालवू?’
उपस्थित डॉक्टरांनी सांगितले की, आपल्या गुरुंच्या पार्थिवावर शवविच्छेदन करणे ही आयुष्यातील सर्वात कठीण वेळ होती.
“ज्यांनी आम्हाला प्रत्येक टप्प्यावर मार्गदर्शन केले, ज्यांनी शवविच्छेदनाची भीती दूर केली, त्यांच्याच शरीरावर आम्ही कटर कसा चालवायचा?” असा प्रश्न अनेकांच्या मनात होता. काही काळ कोणताही डॉक्टर पुढे येण्यास तयार नव्हता.
भावनिक वातावरणामुळे शवविच्छेदन अन्य सरकारी रुग्णालयात करण्याचाही विचार समोर आला. मात्र अखेरीस कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी वैद्यकीय बोर्ड स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
वैद्यकीय बोर्डाची स्थापना
Postmortem साठी डॉ. दीपाली पाठक, डॉ. प्रियांका शर्मा, डॉ. ज्ञानप्रकाश गौड आणि डॉ. श्वेता गोयल यांच्यासह वरिष्ठ डॉक्टरांचा वैद्यकीय बोर्ड तयार करण्यात आला.
Postmortem च्या वेळी अनेक डॉक्टरांचे हात थरथरत होते. डोळ्यांत अश्रू, मनात वेदना आणि समोर आपल्या गुरुंचा निष्प्राण देह अशा वातावरणात त्यांनी आवश्यक वैद्यकीय आणि कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण केली.
उपस्थित अनेक कर्मचाऱ्यांच्या मते, शवागारात यापूर्वी अनेक हृदयद्रावक प्रसंग पाहिले होते, मात्र हा प्रसंग वेगळाच होता. डॉक्टर, कर्मचारी आणि विद्यार्थी सर्वजण भावूक झाले होते.
गुरु-शिष्य नात्याचे अनोखे उदाहरण
वैद्यकीय शिक्षणात गुरु आणि शिष्य यांचे नाते केवळ वर्गखोल्यांपुरते मर्यादित नसते. अनेक वर्षे एकत्र काम करताना शिक्षक विद्यार्थ्यांना केवळ वैद्यकीय ज्ञानच देत नाहीत, तर कठीण परिस्थितीत निर्णय घेण्याची क्षमता, रुग्णांविषयीची संवेदनशीलता आणि व्यावसायिक मूल्येही शिकवतात.
डॉ. डिसानिया यांनीही आपल्या विद्यार्थ्यांना याच मूल्यांची शिकवण दिली होती. त्यामुळे त्यांच्याच पार्थिवाचे शवविच्छेदन करण्याची वेळ आल्यावर डॉक्टरांसाठी तो केवळ वैद्यकीय किंवा कायदेशीर भाग नव्हता, तर तो अत्यंत भावनिक क्षण ठरला.
व्यावसायिक जबाबदारी आणि भावना यांचा संघर्ष
Postmortem ही कायदेशीर आणि वैज्ञानिक प्रक्रिया आहे. मृत्यूचे कारण निश्चित करण्यासाठी ती आवश्यक असते. डॉक्टरांना अशा परिस्थितीतही निष्पक्ष राहावे लागते. मात्र आपल्या शिक्षकाच्या पार्थिवावर ही प्रक्रिया करावी लागल्याने भावनिक संघर्ष निर्माण झाला.
अनेक डॉक्टरांनी अश्रू आवरत आपले कर्तव्य पार पाडले. वैद्यकीय व्यवसायातील व्यावसायिकता आणि मानवी संवेदनशीलता यांचा दुर्मीळ संगम या प्रसंगात पाहायला मिळाला.
वैद्यकीय क्षेत्रात शोककळा
डॉ. नंदलाल डिसानिया यांच्या निधनाची बातमी समजताच राजस्थानातील अनेक डॉक्टर, माजी विद्यार्थी आणि वैद्यकीय क्षेत्राशी संबंधित व्यक्तींनी दुःख व्यक्त केले. त्यांनी विद्यार्थ्यांना दिलेल्या प्रशिक्षणाची आणि त्यांच्या मार्गदर्शनाची आठवण अनेकांनी सोशल मीडियावर शेअर केली.
तपास सुरू
या प्रकरणाचा पुढील तपास संबंधित यंत्रणांकडून सुरू आहे. शवविच्छेदन अहवाल आणि इतर तपासानंतर मृत्यूबाबतची अधिकृत माहिती समोर येणार आहे.
