आधी हरितालिका पूजन की गणेश चतुर्थीचे पूजन? पंचांगकर्त्यांनी सांगितला शास्त्रशुद्ध मार्ग; जाणून घ्या योग्य पूजा वेळ
यंदा गणेशोत्सवाच्या सुरुवातीलाच एक विशेष योग आला आहे. १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी हरितालिका व्रत आणि गणेश चतुर्थीचे व्रत एकाच दिवशी आले आहे. त्यामुळे अनेकांच्या मनात एकच प्रश्न निर्माण झाला आहे—आधी हरितालिकेचे पूजन करायचे की गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा करायची? दोन्ही व्रते एकाच दिवशी आल्याने घराघरांत याबाबत संभ्रमाचे वातावरण आहे. मात्र, या दोन्ही व्रतांचा विधी, कर्ते आणि पूजेचा काळ वेगवेगळा असल्याने एकाची पूजा आधीच करणे बंधनकारक नसल्याचे पंचांगकर्ते पं. गौरव देशपांडे यांनी स्पष्ट केले आहे.
पंचांगकर्त्यांच्या माहितीनुसार, हरितालिका व्रत आणि गणेश चतुर्थीचे व्रत ही दोन स्वतंत्र व्रते आहेत. त्यामुळे हरितालिका पूजन झाल्यानंतरच गणपतीची स्थापना करावी किंवा गणपतीची स्थापना केल्यानंतरच हरितालिका पूजन करावे, असा सक्तीचा नियम नाही. दोन्ही व्रतांचा आपापला विहित काळ असून त्या काळानुसार शास्त्रशुद्ध पद्धतीने पूजा करता येऊ शकते.
हरितालिका पूजनाची योग्य वेळ कोणती?
हरितालिका व्रत हे प्रामुख्याने महिलांकडून केले जाते. यंदा तृतीया तिथीला हरितालिका व्रत येत आहे. पंचांगकर्ते पं. गौरव देशपांडे यांच्या म्हणण्यानुसार, सूर्योदयानंतरच्या प्रातःकाळात हरितालिकेचे पूजन करणे योग्य मानले जाते.
Related News
सीजेपी नेत्याचा सरकारवर गंभीर आरोप; सोशल मीडिया कंपन्यांवर दबाव असल्याचा दावा
MPSC विद्यार्थ्यांसाठी लढणारे रोहित पवार म्हणाले, “मी देखील काठावर पास झालो आहे”; लातूरमध्ये मोठं वक्तव्य
घरी गणपती बसवता येणार नाही? चिंता नको! ‘या’ पद्धतीने करा बाप्पाची भक्ती
UPI वापरणाऱ्या छोट्या दुकानदारांसाठी मोठी खुशखबर! आता मिळणार कर्ज, SBI ची नवी योजना
Bigg Boss 20 मध्ये पहिल्याच आठवड्यात राडा! कनिका मान-यंग डीएसएमध्ये जोरदार भांडण
शी जिनपिंग भारतात येण्यापूर्वीच मोठी बातमी; 6 वर्षांनंतर पुन्हा सुरू होणार थेट विमानसेवा!
मनोज जरांगेंच्या मुंबई आंदोलनावर सरकारची पहिली प्रतिक्रिया; बावनकुळेंनी स्पष्ट केली भूमिका!
मनोज जरांगे यांच्या मुंबई आंदोलनापूर्वी मोठी खलबतं; फडणवीस-बावनकुळे यांची महत्त्वाची बैठक!
LPG सिलेंडरसाठी पुन्हा रांगा लागणार? होर्मुज स्ट्रेट संकटामुळे भारतावर मोठं संकट!
शेतकरी संकटात, जरांगे उपोषणावर; राऊतांचा सरकारला सवाल – ‘महाराष्ट्राकडे पाहायला वेळ आहे का?’
जिनपिंग भारतात येण्याआधीच चीनचा मोठा पॉझिटिव्ह संदेश; मोदी भेटीपूर्वी वाढल्या अपेक्षा!
चीनच्या राष्ट्राध्यक्षांची ‘सुपर सिक्युअर’ कार! Hongqi N701 मध्ये आहेत धक्कादायक फीचर्स
सूर्योदयानंतर साधारण दोन तासांच्या कालावधीत हरितालिका पूजन करण्याची संधी असते. या कालावधीत तृतीया तिथीचा विचार करून दिलेल्या विशेष मुहूर्तावर पूजा करणे अधिक शास्त्रशुद्ध मानले जाते.
हरितालिका व्रतामध्ये भगवान शिव आणि माता पार्वती यांच्या पूजेला विशेष महत्त्व आहे. त्यामुळे महिलांनी आपल्या कुटुंबाच्या परंपरेनुसार आणि उपलब्ध मुहूर्तानुसार हरितालिकेची पूजा पूर्ण करावी.
मग गणपतीची स्थापना कधी करायची?
गणेश चतुर्थीच्या दिवशी गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यासाठी हरितालिका पूजन पूर्ण होण्याची वाट पाहणे आवश्यक नाही, असे पंचांगकर्त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा आणि गणेशाची विशेष पूजा यामध्ये फरक आहे. गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा आपल्या परंपरेनुसार करता येते. मात्र, गणेशाच्या विशेष पूजेसाठी मध्यान्ह काळाला विशेष महत्त्व दिले जाते.
यंदा सूर्योदयापासून मध्यान्ह काळापर्यंत गणेश पूजन करता येईल. विशेष पूजनासाठी सकाळी सव्वा अकरा वाजेपासून दुपारी पावणे दोन वाजेपर्यंतचा कालावधी महत्त्वाचा असल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे या काळात गणेशाची विशेष पूजा करण्याचा विचार भक्तांनी करावा.
आधी गणपती की आधी हरितालिका?
याच प्रश्नामुळे अनेक कुटुंबांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. मात्र, पंचांगकर्त्यांच्या मते यासाठी एकच क्रम सर्वांसाठी बंधनकारक नाही.
तुम्ही आधी गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा करू शकता आणि त्यानंतर हरितालिका पूजन करू शकता. तसेच कुटुंबाच्या परंपरेनुसार आधी हरितालिका पूजन करून नंतर गणपतीची स्थापना करणेही शक्य आहे.
यामागचे प्रमुख कारण म्हणजे ही दोन्ही व्रते स्वतंत्र आहेत. त्यांचे कर्तेही काही ठिकाणी वेगवेगळे असू शकतात. अनेक कुटुंबांमध्ये गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा घरातील कर्ता पुरुष करतो, तर काही कुटुंबांमध्ये महिला किंवा इतर सदस्यही गणपतीची स्थापना करतात. त्याचवेळी हरितालिका व्रत हे प्रामुख्याने महिला करतात.
त्यामुळे एका पूजेचा दुसऱ्या पूजेशी अनिवार्य क्रम जोडणे आवश्यक नाही.
दोन्ही पूजा एकाच दिवशी असल्याने काय काळजी घ्यावी?
यंदा दोन्ही महत्त्वाचे धार्मिक विधी एकाच दिवशी आल्यामुळे भक्तांनी वेळेचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे. हरितालिका पूजनासाठी सूर्योदयानंतरचा प्रातःकाळ आणि गणेशाच्या विशेष पूजेसाठी मध्यान्ह काळ लक्षात घेऊन घरातील पूजा ठरवता येईल.
सकाळच्या प्रातःकाळात हरितालिका पूजन करून त्यानंतर गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा किंवा आवश्यक विधी करता येऊ शकतात. काही कुटुंबांच्या परंपरेनुसार गणपतीची स्थापना आधी करायची असल्यास तीही करता येते. त्यानंतर हरितालिका पूजनाचा विधी पूर्ण करता येतो.
मात्र, स्थानिक पंचांग, कुटुंबाची धार्मिक परंपरा आणि पुरोहितांचे मार्गदर्शन यानुसार अंतिम वेळ निश्चित करणे योग्य ठरेल.
यंदाची गणेश चतुर्थी आणि हरितालिका ठरणार विशेष
१४ सप्टेंबर २०२६ रोजी दोन महत्त्वाच्या धार्मिक व्रतांचा योग आल्याने यंदाचा दिवस भक्तांसाठी विशेष ठरणार आहे. एकीकडे हरितालिका व्रताद्वारे माता पार्वती आणि भगवान शिवाची आराधना केली जाणार आहे, तर दुसरीकडे विघ्नहर्ता श्री गणेशाची प्राणप्रतिष्ठा करून गणेशोत्सवाला सुरुवात होणार आहे.
त्यामुळे “आधी कोणती पूजा?” या प्रश्नापेक्षा प्रत्येक व्रताचा विहित काळ आणि विधी योग्य पद्धतीने पाळणे अधिक महत्त्वाचे आहे. हरितालिका व्रतासाठी प्रातःकाळातील मुहूर्त आणि गणेशाच्या विशेष पूजेसाठी मध्यान्ह काळ लक्षात घेतल्यास दोन्ही धार्मिक विधी शास्त्रशुद्ध पद्धतीने करता येऊ शकतात.
पंचांगकर्ते पं. गौरव देशपांडे यांनी स्पष्ट केल्याप्रमाणे, हरितालिका बसवूनच गणपतीचे पूजन करावे असे बंधन नाही. दोन्ही व्रते स्वतंत्र असून आपल्या सोयीने आणि परंपरेनुसार दोन्ही पूजा योग्य मुहूर्तात करता येतात.
थोडक्यात महत्त्वाचे
- १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी हरितालिका व गणेश चतुर्थीचा योग.
- हरितालिका व्रतासाठी सूर्योदयानंतरचा प्रातःकाळ महत्त्वाचा.
- सूर्योदयानंतर साधारण दोन तासांत हरितालिका पूजन करता येऊ शकते.
- गणपतीच्या विशेष पूजेसाठी सकाळी सव्वा अकरा ते दुपारी पावणे दोन हा मध्यान्ह काळ महत्त्वाचा.
- आधी हरितालिका किंवा आधी गणपती, असा एकच अनिवार्य क्रम नाही.
- दोन्ही व्रते स्वतंत्र असल्याने कुटुंबाच्या परंपरेनुसार पूजा करता येते.
- स्थानिक पंचांग व पुरोहितांच्या मार्गदर्शनानुसार अंतिम मुहूर्त निश्चित करणे योग्य.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/skin-care-tips-marathi/
