सतत होणारी डोकेदुखी सामान्य समजू नका! ‘ही’ लक्षणे ब्रेन ट्युमरचा इशारा ठरू शकतात
सध्याच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत डोकेदुखी ही अत्यंत सामान्य समस्या मानली जाते. कामाचा ताण, अपुरी झोप, स्क्रीनसमोर जास्त वेळ बसणे, मायग्रेन, डिहायड्रेशन किंवा थकवा यामुळे अनेकांना वारंवार डोकेदुखीचा त्रास होतो. त्यामुळे अनेकजण औषध घेऊन हा त्रास कमी करण्याचा प्रयत्न करतात. मात्र, सतत होणारी किंवा दिवसेंदिवस वाढत जाणारी डोकेदुखी दुर्लक्षित करणे योग्य नाही.
काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये डोकेदुखीसोबत दिसणारी इतर लक्षणे मेंदूशी संबंधित गंभीर आजाराचे संकेत देऊ शकतात. त्यामध्ये ब्रेन ट्युमरचाही समावेश होतो. मात्र, प्रत्येक डोकेदुखीचा अर्थ ब्रेन ट्युमर असा होत नाही. त्यामुळे घाबरून जाण्याऐवजी लक्षणांचा पॅटर्न समजून घेणे आणि गरज असल्यास वैद्यकीय तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे.
ब्रेन ट्युमर म्हणजे काय?
मेंदूमध्ये किंवा त्याच्या आसपासच्या भागात पेशींची असामान्य वाढ होऊन तयार झालेल्या गाठीला ब्रेन ट्युमर म्हणतात. काही ट्युमर सौम्य म्हणजेच बेनाइन असतात, तर काही घातक म्हणजेच मॅलिग्नंट स्वरूपाचे असू शकतात.
Related News
पॉपकॉर्नला जंक फूड समजताय? थांबा! ‘हे’ आरोग्यदायी फायदे वाचून व्हाल थक्क
CJP आंदोलनावर सुरेश ओबेरॉयंचा निशाणा; सेलिब्रिटींना सुनावलं, म्हणाले, “आधी सत्य समजून घ्या”
Shivsena Supreme Court Hearing : ‘आमच्याकडे अधिकार आहेत’; शिवसेना खटल्यात सुप्रीम कोर्टाचं मोठं वक्तव्य
लखनऊ हादरलं! ICICI बँकेबाहेर पत्नी आणि बहिणीवर गोळीबार; दोघींचा मृत्यू
ब्लॅक कॉफीत लिंबाचा रस मिसळून पिता? वजन कमी होतं की शरीराला नुकसान; जाणून घ्या सत्य
अरुणाचलमध्ये चीनच्या हालचालींवर किरेन रिजिजूंचं मोठं विधान; ‘60 किमी घुसखोरी’चा दावा फेटाळला
शिवसेना कोणाची? आज सुप्रीम कोर्टात पुन्हा सुनावणी; असीम सरोदे म्हणाले, ‘ही 2 कलमं गेम फिरवणार!’
Vinod Tawde : बिहारनंतर आता यूपीची धुरा विनोद तावडेंच्या खांद्यावर; भाजपसाठी ‘खेला होबे’ची तयारी!
Sergio Gor On Kashmir : भारताला धक्का की पाकिस्तानला खूश करण्याचा प्रयत्न? सर्जियो गोर यांचा लडाख दौरा अचानक रद्द
गृहकर्ज फेडलं? थांबा! बँकेकडून ही 9 कागदपत्रं घेतल्याशिवाय काम पूर्ण झालं असं समजू नका
SBI ग्राहकांना मोठा झटका! महिन्यात 4 पेक्षा जास्त वेळा पैसे काढल्यास द्यावे लागणार 15 रुपये; 1 ऑक्टोबरपासून नवा नियम
नारायण राणेंचं नाव सुचवलं अन् धमक्या आल्या; दीपक केसरकरांच्या गौप्यस्फोटाने खळबळ
ट्युमरचा आकार, त्याचे स्थान आणि तो मेंदूच्या कोणत्या भागावर परिणाम करत आहे, यानुसार रुग्णामध्ये वेगवेगळी लक्षणे दिसू शकतात. मेंदूमध्ये जागा मर्यादित असल्यामुळे गाठ वाढल्यास आसपासच्या ऊतींवर किंवा नसांवर दबाव निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे डोकेदुखीसोबत दृष्टी, हालचाल, बोलणे, स्मरणशक्ती किंवा संतुलनाशी संबंधित समस्या निर्माण होऊ शकतात.
ब्रेन ट्युमरची डोकेदुखी कशी वेगळी असू शकते?
सामान्य डोकेदुखी काही वेळाने कमी होऊ शकते. मात्र, ब्रेन ट्युमरशी संबंधित डोकेदुखीमध्ये काही वेगळे पॅटर्न दिसू शकतात.
विशेषतः सकाळी उठल्यानंतर तीव्र डोकेदुखी होणे, दिवसेंदिवस डोकेदुखीची तीव्रता वाढणे किंवा पूर्वीपेक्षा वेगळ्या प्रकारची डोकेदुखी सुरू होणे हे लक्ष देण्यासारखे संकेत आहेत.
काही रुग्णांमध्ये खोकताना, शिंकताना, जोर लावताना किंवा खाली वाकताना डोकेदुखी अधिक तीव्र होऊ शकते. डोकेदुखीसोबत उलटी, मळमळ किंवा दृष्टीशी संबंधित समस्या जाणवत असतील तर वैद्यकीय सल्ला घेणे अधिक महत्त्वाचे ठरते.
‘ही’ 5 लक्षणे अजिबात दुर्लक्षित करू नका
1. सतत किंवा वाढत जाणारी डोकेदुखी
डोकेदुखी वारंवार होत असेल, तिची तीव्रता वाढत असेल किंवा पूर्वी कधीही न झालेल्या प्रकारची डोकेदुखी अचानक सुरू झाली असेल, तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. केवळ पेनकिलर घेऊन वारंवार हा त्रास दडपणे योग्य नाही.
2. मळमळ आणि उलटी
डोकेदुखीसोबत विशेषतः सकाळच्या वेळी वारंवार मळमळ किंवा उलटी होत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. मात्र, उलटीची इतरही अनेक कारणे असू शकतात. त्यामुळे हे लक्षण एकट्याने ब्रेन ट्युमरचे निदान करत नाही.
3. दृष्टीमध्ये बदल
अचानक दृष्टी धूसर होणे, वस्तू दोन-दोन दिसणे, डोळ्यांसमोर अंधारी येणे किंवा दृष्टी कमी झाल्यासारखे वाटणे ही लक्षणे गंभीरपणे घ्यावीत. अशी लक्षणे दिसल्यास नेत्रतज्ज्ञ किंवा संबंधित डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
4. झटके, तोल जाणे किंवा अशक्तपणा
पूर्वी फिट्सचा कोणताही इतिहास नसताना अचानक झटके येणे हे तातडीने वैद्यकीय तपासणीची गरज दर्शवू शकते. त्याचप्रमाणे चालताना वारंवार तोल जाणे, बोलताना अडखळणे किंवा शरीराच्या एका बाजूला हात-पायात अचानक अशक्तपणा जाणवणे याकडेही दुर्लक्ष करू नये.
5. स्मरणशक्ती आणि स्वभावात बदल
रोजच्या साध्या गोष्टी वारंवार विसरणे, एकाग्रता कमी होणे, संभ्रम निर्माण होणे किंवा व्यक्तिमत्त्व आणि वागण्यात लक्षणीय बदल जाणवणे हीदेखील मेंदूशी संबंधित समस्यांची संकेतक लक्षणे असू शकतात.
प्रत्येक डोकेदुखी म्हणजे ब्रेन ट्युमर नाही
डोकेदुखी ही ब्रेन ट्युमरशिवाय अनेक कारणांमुळे होऊ शकते. मायग्रेन, तणाव, सायनसचा त्रास, झोपेची कमतरता, शरीरातील पाण्याची कमतरता, दृष्टीदोष किंवा इतर आरोग्यविषयक कारणांमुळेही डोकेदुखी होऊ शकते.
त्यामुळे केवळ डोकेदुखी झाली म्हणून ब्रेन ट्युमर असल्याचे समजणे चुकीचे आहे. लक्षणांचा कालावधी, तीव्रता, त्यामध्ये होणारे बदल आणि त्यासोबत दिसणारी इतर लक्षणे यांचा डॉक्टर विचार करतात.
निदानासाठी कोणत्या तपासण्या केल्या जातात?
रुग्णाची लक्षणे आणि वैद्यकीय इतिहास पाहिल्यानंतर डॉक्टर आवश्यकतेनुसार न्यूरोलॉजिकल तपासणी करण्याचा निर्णय घेऊ शकतात. परिस्थितीनुसार MRI किंवा CT स्कॅन यांसारख्या इमेजिंग तपासण्यांची शिफारस केली जाऊ शकते.
ट्युमर आढळल्यास त्याचा प्रकार, आकार आणि मेंदूतील स्थान यानुसार पुढील उपचार निश्चित केले जातात. काही प्रकरणांमध्ये शस्त्रक्रिया, रेडिएशन थेरपी किंवा औषधोपचारांची गरज भासू शकते.
लक्षणे दिसल्यास काय करावे?
डोकेदुखी वारंवार होत असेल, नेहमीपेक्षा अधिक तीव्र होत असेल किंवा त्यासोबत दृष्टी धूसर होणे, उलटी, झटके, तोल जाणे, बोलण्यात अडचण किंवा शरीराच्या एका बाजूला अशक्तपणा यांसारखी लक्षणे दिसत असतील, तर स्वतःहून औषधे घेण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
अचानक झटके येणे, शुद्ध हरपणे, बोलता न येणे किंवा शरीराच्या एका बाजूला अचानक अशक्तपणा येणे यांसारखी गंभीर लक्षणे असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक आहे.
लक्षात ठेवा, डोकेदुखी म्हणजे नेहमीच ब्रेन ट्युमर असे नाही. मात्र, शरीराकडून मिळणारे असामान्य संकेत दीर्घकाळ दुर्लक्षित करणेही योग्य नाही. वेळीच तपासणी आणि योग्य निदान झाल्यास अनेक गंभीर आजारांमध्ये उपचाराचे पर्याय अधिक प्रभावीपणे ठरवता येतात.
ही माहिती जनजागृतीच्या उद्देशाने आहे. ब्रेन ट्युमरचे निदान केवळ लक्षणांवरून करता येत नाही. आरोग्याशी संबंधित तक्रारी असल्यास पात्र वैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
