पश्चिम बंगालच्या 3 राज्यसभा जागांवर पोटनिवडणुका
पोटनिवडणुक : देशातील अनेक भागांमध्ये मान्सूनचा जोर कायम असतानाच पश्चिम बंगालच्या राजकारणात मोठी हालचाल झाली आहे. राज्यसभेच्या तीन रिक्त जागांसाठी पोटनिवडणुकीची अधिकृत घोषणा करण्यात आली असून, भारताच्या निवडणूक आयोगाने यासंदर्भातील अधिसूचना जारी केली आहे. तृणमूल काँग्रेसचे वरिष्ठ नेते सुखेंदु शेखर रॉय, सुष्मिता देव आणि प्रकाश चिक बडाईक यांनी जून महिन्यात राज्यसभेच्या सदस्यत्वाचा राजीनामा दिल्यानंतर या तिन्ही जागा रिक्त झाल्या होत्या. आता या जागांसाठी 24 जुलै 2026 रोजी मतदान होणार असून त्याच दिवशी मतमोजणी आणि निकालही जाहीर केला जाणार आहे.
निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत वेळापत्रकानुसार, या पोटनिवडणुकांसाठी उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याची प्रक्रिया 7 जुलै 2026 पासून सुरू होणार आहे. इच्छुक उमेदवारांना 14 जुलैपर्यंत अर्ज दाखल करता येणार आहेत. अर्जांची छाननी त्यानंतर करण्यात येईल, तर उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याची अंतिम मुदत 17 जुलै 2026 निश्चित करण्यात आली आहे. सर्व प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर 24 जुलै रोजी सकाळी 9 ते दुपारी 4 वाजेपर्यंत मतदान पार पडेल. त्यानंतर सायंकाळी 5 वाजता मतमोजणी सुरू होऊन निकाल जाहीर करण्यात येणार आहे.
राज्यसभेच्या रिक्त झालेल्या तीन जागांपैकी एक जागेचा कार्यकाळ 2029 पर्यंत तर उर्वरित जागांचा कार्यकाळ 2030 पर्यंत आहे. त्यामुळे या पोटनिवडणुकीत निवडून येणाऱ्या उमेदवारांचा कार्यकाळ संबंधित जागेच्या उर्वरित मुदतीपुरताच राहणार आहे. राज्यसभेतील सदस्यत्वाचा पूर्ण सहा वर्षांचा कालावधी नव्याने लागू होणार नाही.
Related News
या तिन्ही जागा रिक्त होण्यामागे तृणमूल काँग्रेसच्या तीन प्रमुख नेत्यांच्या राजीनाम्यांचा थेट संबंध आहे. सुखेंदु शेखर रॉय यांनी 8 जून 2026 रोजी राज्यसभेच्या सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला. त्यानंतर 10 जून रोजी सुष्मिता देव यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा सादर केला. दुसऱ्याच दिवशी प्रकाश चिक बडाईक यांनीही सदस्यत्वाचा राजीनामा दिल्याने पश्चिम बंगालमधील तीन जागा एकाच वेळी रिक्त झाल्या. या रिक्त जागांसाठी पोटनिवडणूक घेणे घटनात्मकदृष्ट्या आवश्यक असल्याने निवडणूक आयोगाने तत्काळ प्रक्रिया सुरू केली आहे.
या निवडणुकीसंदर्भात आयोगाने मतदानाच्या पद्धतीबाबतही स्पष्ट सूचना जारी केल्या आहेत. राज्यसभा निवडणुकीत मतदान करताना मतदारांना बॅलेट पेपरवर पसंतीक्रम नोंदवण्यासाठी रिटर्निंग ऑफिसरकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेला जांभळ्या रंगाचा स्केच पेनच वापरावा लागणार आहे. इतर कोणत्याही रंगाचा किंवा स्वतःचा पेन वापरून मतदान केल्यास मत अवैध ठरण्याची शक्यता असल्याचे आयोगाने स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे मतदान प्रक्रियेत सहभागी होणाऱ्या सदस्यांनी आयोगाच्या सूचनांचे काटेकोर पालन करणे आवश्यक आहे.
निवडणूक आयोगाने राज्यसभा पोटनिवडणुकीच्या प्रक्रियेबाबत एक महत्त्वाची स्पष्टता दिली आहे. आयोगाच्या नियमांनुसार राज्यसभेतील प्रत्येक रिक्त जागा ही स्वतंत्र मानली जाते. त्यामुळे एकापेक्षा अधिक जागा रिक्त असल्या तरी प्रत्येक जागेसाठी वेगळी अधिसूचना जारी केली जाते आणि त्या-त्या जागेची निवडणूक प्रक्रिया स्वतंत्रपणे राबवली जाते. उमेदवारी अर्ज, छाननी, माघार आणि मतदानाची प्रक्रिया प्रत्येक जागेसाठी स्वतंत्र स्वरूपात पार पडते. यामुळे निवडणूक प्रक्रियेत पारदर्शकता, निष्पक्षता आणि कायदेशीर शिस्त कायम राहते. तसेच कोणत्याही प्रकारचा संभ्रम किंवा तांत्रिक अडचणी निर्माण होऊ नयेत, यासाठी आयोगाकडून सर्व नियमांचे काटेकोर पालन केले जाते. राज्यसभा निवडणुकांमध्ये ही प्रक्रिया घटनात्मक तरतुदींनुसार राबवली जाते.
दरम्यान, पश्चिम बंगालमधील राजकीय घडामोडींमुळे या पोटनिवडणुकांकडे देशभरातील राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे. राज्यातील बदलत्या राजकीय समीकरणांमुळे या निवडणुकांचे महत्त्व अधिक वाढले आहे. विविध पक्षांकडून उमेदवारांच्या नावांबाबत चर्चा सुरू झाली असून, आगामी काही दिवसांत अधिकृत उमेदवारांची घोषणा होण्याची शक्यता आहे.
राज्यसभा निवडणुका या थेट जनतेकडून होत नसल्या तरी त्यांचा राष्ट्रीय राजकारणावर मोठा प्रभाव असतो. संसदेच्या वरिष्ठ सभागृहातील संख्याबळ, विधेयकांच्या मंजुरीतील भूमिका आणि विविध पक्षांचे राजकीय बळ यावर अशा पोटनिवडणुकांचा परिणाम होत असतो. त्यामुळे पश्चिम बंगालमधील या तीन जागांसाठी होणारी निवडणूक राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाची मानली जात आहे.
राज्यसभा पोटनिवडणुकीचे वेळापत्रक
- अधिसूचना जारी: 7 जुलै 2026
- उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याची अंतिम तारीख: 14 जुलै 2026
- अर्जांची छाननी: नियमानुसार
- उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याची अंतिम तारीख: 17 जुलै 2026
- मतदान: 24 जुलै 2026 (सकाळी 9 ते दुपारी 4)
- मतमोजणी व निकाल: 24 जुलै 2026 (सायंकाळी 5 वाजता)
या पोटनिवडणुकीमुळे पश्चिम बंगालच्या राजकारणात नव्या घडामोडींना वेग येण्याची शक्यता आहे. उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू होताच विविध राजकीय पक्षांकडून रणनीती आखली जाईल. राज्यसभेतील संख्याबळ कायम ठेवण्यासाठी तसेच राजकीय प्रभाव वाढवण्यासाठी प्रत्येक पक्ष ही निवडणूक प्रतिष्ठेची मानत आहे. त्यामुळे पुढील काही दिवसांत पश्चिम बंगालच्या राजकीय घडामोडींवर संपूर्ण देशाचे लक्ष लागलेले असेल.
read also : https://ajinkyabharat.com/rahul-dravids-explosive-87-runs-proved-to-be-the-savior-of-troubled-india/
