Tariff : ट्रम्पकडून 10 टक्के ग्लोबल टॅरिफची घोषणा; कोणकोणत्या वस्तूंना मिळाली सूट? जाणून घ्या A ते Z यादी
अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald ट्रम्प यांनी सर्वोच्च न्यायालयाच्या निरीक्षणांनंतरही जागतिक पातळीवर 10 टक्के अतिरिक्त टॅरिफ (आयात शुल्क) लागू करण्याची घोषणा केली आहे. 24 फेब्रुवारी रोजी रात्री 12:01 वाजल्यापासून हा अतिरिक्त कर लागू होणार असल्याचे जाहीर करण्यात आले. या निर्णयामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापार क्षेत्रात खळबळ उडाली आहे.
मात्र, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जाहीर केलेल्या या 10 टक्के अतिरिक्त शुल्कातून काही महत्त्वाच्या वस्तूंना सूट देण्यात आल्याचे समोर आले आहे. त्यामुळे “हा कर सर्व वस्तूंवर लागू होणार का?” असा प्रश्न उपस्थित होत असतानाच सूट मिळालेल्या वस्तूंची यादी जाणून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
न्यायालयीन पार्श्वभूमी
अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने अध्यक्षीय अधिकारांच्या मर्यादांबाबत स्पष्ट भूमिका घेत ट्रम्प प्रशासनाच्या टॅरिफ धोरणावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले होते. काही टॅरिफ निर्णय बेकायदेशीर ठरवल्यानंतरही ट्रम्प यांनी पर्यायी अधिकारांचा वापर करत नव्या सार्वत्रिक 10 टक्के शुल्काची घोषणा केली.
हा निर्णय ‘राष्ट्रीय हित’ आणि ‘अमेरिकन उद्योगांचे संरक्षण’ या कारणांवर आधारित असल्याचे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले आहे. मात्र, जागतिक व्यापार भागीदार देश आणि उद्योग क्षेत्राने यावर तीव्र प्रतिक्रिया दिली आहे.
10 टक्के अतिरिक्त टॅरिफमधून वगळलेल्या वस्तू : सविस्तर यादी
1) आवश्यक खनिजे आणि रेअर अर्थ मेटल्स
अत्यावश्यक औद्योगिक वापरासाठी लागणारी काही दुर्मिळ खनिजे (Rare Earth Metals) आणि धोरणात्मक धातूंना अतिरिक्त शुल्कातून सूट देण्यात आली आहे. अमेरिकेत उपलब्ध नसलेली किंवा मर्यादित प्रमाणात उत्पादित होणारी खनिजे यामध्ये समाविष्ट आहेत.
2) सोने, चलन आणि मौल्यवान धातू
चलननिर्मिती किंवा आर्थिक व्यवहारांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या काही मौल्यवान धातूंवर अतिरिक्त 10 टक्के कर लागू होणार नाही.
3) ऊर्जा व ऊर्जा उत्पादने
ऊर्जा क्षेत्रावर परिणाम होऊ नये म्हणून कच्चे तेल, नैसर्गिक वायू आणि संबंधित ऊर्जा उत्पादने या शुल्कातून वगळण्यात आली आहेत. ऊर्जा बाजारातील अस्थिरता टाळण्याचा हा प्रयत्न मानला जात आहे.
4) नैसर्गिक संसाधने आणि खत
ज्या नैसर्गिक संसाधनांचे उत्पादन अमेरिकेत पुरेशा प्रमाणात होत नाही किंवा देशांतर्गत मागणी भागवता येत नाही, अशा वस्तूंना सूट देण्यात आली आहे. खतांसारख्या कृषीपूरक घटकांनाही यामध्ये स्थान देण्यात आले आहे.
5) काही कृषी उत्पादने
बीफ, टोमॅटो, संत्री यांसारख्या काही कृषी उत्पादनांनाही अतिरिक्त 10 टक्के शुल्कातून वगळण्यात आले आहे. अमेरिकन ग्राहकांवर किंमतवाढीचा परिणाम होऊ नये, यासाठी ही सवलत देण्यात आल्याचे सांगितले जाते.
6) औषधे आणि औषधी घटक (Pharmaceuticals)
अमेरिका मोठ्या प्रमाणावर आयात करत असलेली औषधे आणि औषधनिर्मितीसाठी लागणारे घटक (Pharmaceutical Ingredients) यांना या टॅरिफमधून सूट देण्यात आली आहे. आरोग्य क्षेत्रातील पुरवठा साखळीवर परिणाम होऊ नये, हा यामागील उद्देश आहे.
7) काही इलेक्ट्रॉनिक्स वस्तू
काही विशिष्ट इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनांना अतिरिक्त करातून सूट देण्यात आली आहे. तंत्रज्ञान उद्योगावर नकारात्मक परिणाम टाळण्यासाठी हा निर्णय घेतल्याचे सांगितले जाते.
8) प्रवासी व व्यावसायिक वाहने
प्रवासी वाहने, काही हलके ट्रक, मध्यम व जड वाहने, बसेस तसेच त्यांच्या काही सुट्या भागांवर अतिरिक्त शुल्क आकारले जाणार नाही. वाहन उद्योगावर ताण येऊ नये, हा हेतू असल्याचे मानले जाते.
9) एअरोस्पेस उत्पादने
काही एअरोस्पेस उत्पादनांनाही या 10 टक्के अतिरिक्त शुल्कातून सूट देण्यात आली आहे. आंतरराष्ट्रीय विमानवाहतूक उद्योगातील करार आणि स्पर्धात्मकता लक्षात घेऊन हा निर्णय घेतल्याचे संकेत आहेत.
10) माहितीपूर्ण साहित्य, पुस्तके व देणग्या
पुस्तके, शैक्षणिक साहित्य, माहितीपर सामग्री तसेच देणग्या व वैयक्तिक वस्तूंवर अतिरिक्त टॅरिफ लागू होणार नाही. शैक्षणिक व सांस्कृतिक देवाणघेवाण अबाधित ठेवण्याचा प्रयत्न म्हणून ही सूट देण्यात आली आहे.
ट्रम्प यांच्या या निर्णयामुळे जागतिक परिणाम काय?
ट्रम्प यांच्या या निर्णयामुळे जागतिक व्यापार व्यवस्थेत पुन्हा एकदा अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. 10 टक्के सार्वत्रिक अतिरिक्त शुल्क लागू झाल्यास अमेरिकेत आयात होणाऱ्या वस्तूंच्या किमती वाढण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. आयातदारांवरील वाढीव खर्चाचा भार अखेरीस ग्राहकांवर पडू शकतो, परिणामी दैनंदिन वापराच्या वस्तू, इलेक्ट्रॉनिक्स, औद्योगिक साहित्य आणि काही अन्नपदार्थ महाग होण्याची शक्यता आहे. याचा परिणाम महागाई दरावरही होऊ शकतो, अशी भीती अर्थतज्ज्ञ व्यक्त करीत आहेत.
तसेच आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळीवरही या निर्णयाचा परिणाम जाणवू शकतो. अनेक बहुराष्ट्रीय कंपन्या विविध देशांतून कच्चा माल आणि सुटे भाग आयात करून उत्पादन करतात. वाढीव शुल्कामुळे उत्पादन खर्च वाढून निर्यात स्पर्धात्मकतेवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. काही देश प्रतिउत्तरात्मक टॅरिफ लावण्याचा मार्ग स्वीकारू शकतात, ज्यामुळे व्यापार युद्धाची स्थिती निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे हा निर्णय केवळ अमेरिकेपुरता मर्यादित न राहता जागतिक अर्थव्यवस्थेवर व्यापक परिणाम करणारा ठरू शकतो.
तज्ज्ञांच्या मते, काही महत्त्वाच्या वस्तूंना सूट देण्यात आली असली तरी व्यापक स्वरूपातील टॅरिफमुळे व्यापार भागीदार देशांकडून प्रतिउत्तरात्मक उपाययोजना केल्या जाऊ शकतात.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जाहीर केलेल्या 10 टक्के अतिरिक्त ग्लोबल टॅरिफमुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापार क्षेत्रात मोठी हालचाल निर्माण झाली आहे. मात्र, ऊर्जा, औषधे, काही कृषी व औद्योगिक उत्पादने, वाहने, एअरोस्पेस आणि माहितीपर साहित्य यांसारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांना दिलेली सूट लक्षवेधी ठरते.
24 फेब्रुवारीपासून हा कर लागू होत असताना, त्याचा प्रत्यक्ष परिणाम कितपत होतो आणि पुढील कायदेशीर घडामोडी काय घडतात, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
