बासमतीपुरतेच मर्यादित नाही भारताचे तांदूळ वैभव! प्रत्येक फूडीने जाणून घ्याव्यात भारतातील ‘या’ 8 खास पारंपरिक तांदळाच्या जाती
भारतातील जेवणाची ओळख म्हटली की सर्वात आधी आठवतो तो सुगंधी बासमती तांदूळ. लग्नसमारंभ, सण, पुलाव, बिर्याणी किंवा खास कौटुंबिक मेजवानी—बासमतीचा वापर अनेक घरांमध्ये प्रतिष्ठेचा भाग मानला जातो. त्याचा लांबट आकार, सुगंध आणि हलका पोत यामुळे तो भारताचा जागतिक स्तरावर सर्वाधिक लोकप्रिय तांदूळ प्रकार बनला आहे.
मात्र, भारतातील तांदळाचा इतिहास केवळ बासमतीपुरता मर्यादित नाही. आधुनिक काळात पांढऱ्या पॉलिश्ड तांदळाचा वापर वाढण्यापूर्वी भारतात हजारो पारंपरिक आणि स्थानिक तांदळाच्या जाती पिकवल्या जात होत्या. प्रत्येक राज्य, हवामान आणि संस्कृतीनुसार वेगवेगळ्या चवी, सुगंध, रंग आणि पोषणमूल्य असलेले तांदूळ विकसित झाले.
काही तांदूळ नैसर्गिकरीत्या सुगंधी आहेत, काही काळ्या किंवा लाल रंगाचे आहेत, तर काही आयुर्वेदिक दृष्टिकोनातून औषधी गुणधर्मांसाठी प्रसिद्ध आहेत. भारतातील हे स्थानिक तांदूळ केवळ खाद्यसंस्कृतीच नव्हे, तर इतिहास, परंपरा आणि जैवविविधतेचेही प्रतीक आहेत.
Related News
PM मोदींनी स्वीडनला दिला खास भारतीय ठेवा; काय आहे ‘लोकटक लोटस टी’?
Aishwarya Rai चा कान्स 2026 रेड कार्पेटवर भव्य पुनरागमन; निळ्या गाऊनमध्ये उठावदार लूकची चर्चा
नंदुरबार–जळगावमध्ये पेट्रोल-डिझेलबाबत मोठे आदेश; कॅन व बाटलीत इंधन बंद
₹३ लाख किलोचा ‘Miyazaki’ आंबा! इतका महाग का आहे हा खास फळांचा राजा?
Cafe Style Coffee At Home: घरच्या घरी कॉफी बनवताना या 6 गोष्टी लक्षात ठेवा
चला तर मग जाणून घेऊया भारतातील अशा 8 खास पारंपरिक तांदळाच्या जाती, ज्या प्रत्येक खाद्यप्रेमीने एकदा तरी नक्की अनुभवायला हव्यात.
1. आसामचा जोहा राईस – सुगंधाने भरून टाकणारा खास तांदूळ
ईशान्य भारतातील आसाममध्ये जोहा तांदूळ अत्यंत प्रसिद्ध आहे. हा तांदूळ आकाराने लहान आणि गोलसर असतो. बासमतीसारखा लांब नसला तरी त्याचा नैसर्गिक गोडसर फुलांचा सुगंध खास ओळख आहे.
जोहा तांदूळ शिजायला लागला की संपूर्ण स्वयंपाकघर सुगंधाने भरून जाते. शिजल्यानंतर तो मऊ होतो पण चिकट होत नाही.
हा तांदूळ पुलाव, खीर आणि पारंपरिक आसामी पदार्थांमध्ये वापरला जातो. विशेष म्हणजे या तांदळाला GI टॅग देखील मिळाला आहे.
2. पश्चिम बंगालचा गोबिंदोभोग – परंपरेशी जोडलेला स्वाद
पश्चिम बंगालमध्ये गोबिंदोभोग तांदूळ हा धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेचा भाग मानला जातो.
लहान, गोलसर आणि पांढऱ्या रंगाचा हा तांदूळ शिजल्यावर बटरसारखा सौम्य सुगंध देतो. बंगाली खाद्यसंस्कृतीमध्ये खिचुरी, पायेश (खीर), पुलाव आणि दुर्गापूजेतील प्रसादासाठी याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो.
2017 मध्ये या तांदळाला भौगोलिक संकेतक (GI Tag) दर्जा देण्यात आला.
3. मणिपूरचा काळा चक-हाओ राईस – राजघराण्याचा तांदूळ
मणिपूरमधील चक-हाओ ब्लॅक राईस भारतातील सर्वात वेगळ्या तांदळांपैकी एक मानला जातो.
हा तांदूळ शिजण्यापूर्वी काळ्या रंगाचा असतो, पण शिजल्यानंतर गडद जांभळ्या रंगात बदलतो. पूर्वी हा तांदूळ इतका मौल्यवान मानला जायचा की तो केवळ राजघराण्यासाठी राखीव होता.
याची चव किंचित गोड आणि नट्ससारखी असते. या तांदळाची चक-हाओ खीर विशेष प्रसिद्ध आहे.
हा तांदूळ अँटिऑक्सिडंट्सने समृद्ध असून आरोग्यप्रेमींमध्ये लोकप्रिय आहे.
4. तामिळनाडूचा मापिल्लई सांबा – ‘नवरदेवाचा तांदूळ’
मापिल्लई सांबा या लालसर तांदळामागे एक रंजक कथा आहे. तामिळ संस्कृतीत लग्नाआधी नवरदेवाला शारीरिक ताकद सिद्ध करावी लागत असे. असे मानले जायचे की हा तांदूळ ताकद आणि ऊर्जा देतो.
यामुळे याला “Bridegroom’s Rice” असेही म्हटले जाते.
हा तांदूळ लालसर तपकिरी रंगाचा असून चवीला मातीसारखा आणि नट्ससारखा लागतो. डोसा, इडली, पेज आणि पारंपरिक तामिळ जेवणासाठी तो वापरला जातो.
5. उत्तर प्रदेशचा कालानमक – बुद्धांशी जोडलेला इतिहास
कालानमक तांदूळ हा भारतातील सर्वात प्राचीन तांदळांपैकी एक मानला जातो.
लोककथांनुसार भगवान बुद्धांनी सुमारे 2500 वर्षांपूर्वी शेतकऱ्यांना या तांदळाच्या बिया दिल्या होत्या.
हा तांदूळ शिजल्यावर पॉपकॉर्नसारखा तीव्र नैसर्गिक सुगंध देतो. पुलाव आणि साध्या भातासाठी तो उत्तम मानला जातो.
2012 मध्ये या सुगंधी तांदळाला GI टॅग मिळाला.
6. केरळचा नजावरा – आयुर्वेदिक गुणधर्मांसाठी प्रसिद्ध
नजावरा तांदूळ केरळमध्ये 2000 वर्षांहून अधिक काळ आयुर्वेदिक उपचारांमध्ये वापरला जात आहे.
लालसर रंगाचा हा तांदूळ चवीला किंचित कडवट आणि मातीसारखा लागतो. इतर तांदळांप्रमाणे तो केवळ चवीसाठी नव्हे, तर आरोग्यासाठी खाल्ला जातो.
आयुर्वेदानुसार हा तांदूळ मधुमेह, त्वचारोग आणि हाडांच्या समस्यांमध्ये उपयुक्त मानला जातो.
7. महाराष्ट्राचा आंबेमोहोर – आंब्याच्या फुलांचा सुगंध
महाराष्ट्रातील आंबेमोहोर तांदूळ हा नावाप्रमाणेच सुगंधी आहे.
“आंबेमोहोर” म्हणजे आंब्याच्या फुलांचा सुगंध. हा लहान दाण्यांचा तांदूळ शिजल्यानंतर सौम्य आणि फुलांसारखा सुगंध देतो.
महाराष्ट्रात मसाले भात, भाताची पेज आणि पारंपरिक पदार्थांमध्ये याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो.
या तांदळालाही GI टॅग मिळाला आहे.
8. तामिळनाडूचा कवुनी राईस – एकेकाळचा राजेशाही तांदूळ
कवुनी राईस पूर्वी केवळ राजघराण्यासाठी राखीव मानला जात असे.
काळ्या रंगाचा हा तांदूळ चवीला गोडसर आणि नट्ससारखा असतो. यापासून गूळ आणि नारळ वापरून पारंपरिक गोड पदार्थ बनवले जातात.
विशेषतः कवुनी अरिसी स्वीट हा सणासुदीचा प्रसिद्ध पदार्थ आहे.
भारतातील तांदळाचे वैविध्य जगासाठी प्रेरणादायी
भारताच्या पारंपरिक तांदळाच्या या जाती दाखवून देतात की तांदूळ हा केवळ पांढरा, साधा आणि एकसारखा पदार्थ नाही.
तो सुगंधी, गोड, काळा, लाल, औषधी, मऊ, चिवट किंवा नट्ससारखा देखील असू शकतो.
आज आरोग्यदायी आणि पारंपरिक अन्नाकडे लोकांचा कल वाढत असताना या स्थानिक तांदळाच्या जाती पुन्हा लोकप्रिय होत आहेत.
बासमती तांदूळ जरी भारताची जागतिक ओळख असली, तरी देशातील इतर पारंपरिक तांदळाच्या जाती तितक्याच खास आणि समृद्ध इतिहास असलेल्या आहेत. जर तुम्ही खरे खाद्यप्रेमी असाल, तर भारतातील या स्थानिक तांदळांचा अनुभव घेणे ही एक अनोखी खाद्ययात्रा ठरू शकते.
कारण भारताचा प्रत्येक तांदूळ केवळ चवच नाही, तर एक संपूर्ण कथा सांगतो.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/easy-tips-to-make-missi-roti-at-home-perfect-punjabi-missi-roti/
