भारतात Shield Multi Cancer Detection (MCD) ब्लड टेस्ट लॉन्च झाली आहे. एका रक्त तपासणीत 10 प्रकारच्या कॅन्सरचे सुरुवातीच्या टप्प्यात निदान करण्याचा दावा. ही टेस्ट कशी काम करते, कोणासाठी आहे, अचूकता, किंमत आणि महत्त्व जाणून घ्या.
एका ब्लड टेस्टमध्ये 10 प्रकारच्या कॅन्सरचा शोध? भारतात Shield MCD ची क्रांतिकारी एन्ट्री; जाणून घ्या A ते Z माहिती
मुंबई | प्रतिनिधी
भारतात कॅन्सरचे वाढते प्रमाण आणि उशिरा होणारे निदान ही आरोग्य व्यवस्थेसमोरील गंभीर समस्या बनली आहे. बहुतांश रुग्णांमध्ये कॅन्सरची लक्षणे दिसू लागेपर्यंत आजार तिसऱ्या किंवा चौथ्या टप्प्यात पोहोचलेला असतो. अशा परिस्थितीत सुरुवातीच्या टप्प्यात कॅन्सर शोधण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करणारी Shield Multi Cancer Detection (Shield MCD) ही अत्याधुनिक रक्त तपासणी भारतात उपलब्ध झाली आहे. अहमदाबादस्थित झायडस लाइफसायन्सेस आणि अपोलो हॉस्पिटल्स यांच्या भागीदारीत ही चाचणी देशात सादर करण्यात आली असून, एका रक्त नमुन्याच्या आधारे 10 प्रमुख प्रकारच्या कॅन्सरचा संभाव्य धोका ओळखण्याचा दावा करण्यात आला आहे.
Related News
22 वर्षीय तरुणाला नवजीवन! एकच फुफ्फुस, एकच किडनी आणि उजव्या बाजूला हृदय; नागपुरात रोबोटिक शस्त्रक्रियेचा ऐतिहासिक चमत्कार
उपासना कोनिडेलांची प्रेरणादायी कहाणी; 1 यशस्वी उद्योजिका, 77 हजार कोटींचं साम्राज्य
‘मरणाने केली सुटका…’13 वर्षांनंतर Harish Rana यांना दयामरण
शरद पवार यांची तब्येत पुन्हा बिघडली – पुण्यात रूबी हॉल क्लिनिकमध्ये दाखल
India AI Summit 2026 : Swiggy आणि Zeptoच्या सहकार्याने उत्तम जेवण सुविधा
रुग्णसेवेत मोठा गेमचेंजर! अपोलो हॉस्पिटल्सची 365 दिवस 24×7 सेवा, IHD 2026 मध्ये ऐतिहासिक घोषणा
आरोग्य क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, ही चाचणी कॅन्सर स्क्रिनिंगमध्ये मोठा बदल घडवून आणू शकते. मात्र, ही पारंपरिक स्क्रीनिंग चाचण्यांची जागा घेणारी नसून त्यांना पूरक स्वरूपाची आहे.
भारतात प्रथमच उपलब्ध झाले अत्याधुनिक MCED तंत्रज्ञान
Shield Multi Cancer Detection ही चाचणी अमेरिकेतील Precision Oncology क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी Guardant Health ने विकसित केली आहे. ही Multi-Cancer Early Detection (MCED) तंत्रज्ञानावर आधारित असून भारतात प्रथमच उपलब्ध झाली आहे.
या तंत्रज्ञानाचे उद्दिष्ट म्हणजे शरीरात कॅन्सरची लक्षणे दिसण्यापूर्वीच त्याचे संकेत शोधणे. त्यामुळे योग्य वेळी निदान आणि उपचार सुरू होण्याची शक्यता वाढते.
Shield MCD टेस्ट म्हणजे नेमकी काय?
ही एक अत्याधुनिक ब्लड-बेस्ड कॅन्सर स्क्रीनिंग टेस्ट आहे. यामध्ये रुग्णाच्या शरीरातून घेतलेल्या एका रक्त नमुन्याचे विश्लेषण केले जाते.कॅन्सर पेशी शरीरात वाढू लागल्यानंतर त्या रक्तात अतिशय सूक्ष्म प्रमाणात डीएनएचे तुकडे सोडतात. या डीएनएमधील मेथिलेशन पॅटर्न (DNA Methylation Pattern) हे सामान्य पेशींपेक्षा वेगळे असतात.Shield MCD टेस्ट Advanced Genomics आणि Artificial Intelligence च्या मदतीने हे बदल ओळखते आणि शरीरात कॅन्सरचे संभाव्य अस्तित्व असल्यास त्याचा इशारा देते.
कोणासाठी उपयुक्त आहे ही चाचणी?
तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार ही चाचणी प्रामुख्याने:
- 45 वर्षांवरील व्यक्तींसाठी
- कॅन्सरचा सामान्य धोका असलेल्या नागरिकांसाठी
- कौटुंबिक इतिहास असलेल्या व्यक्तींसाठी
- नियमित आरोग्य तपासणी करणाऱ्यांसाठी
विशेषतः उपयुक्त ठरू शकते.
एका टेस्टमध्ये कोणते 10 कॅन्सर शोधले जाऊ शकतात?
Shield MCD टेस्ट खालील 10 प्रमुख कॅन्सरचे संभाव्य संकेत शोधू शकते.
- स्तनाचा कॅन्सर
- फुफ्फुसाचा कॅन्सर
- मोठ्या आतड्याचा (कोलोरेक्टल) कॅन्सर
- यकृताचा कॅन्सर
- स्वादुपिंडाचा कॅन्सर
- गर्भाशयातील अंडाशयाचा (ओव्हेरियन) कॅन्सर
- प्रोस्टेट कॅन्सर
- मूत्राशयाचा कॅन्सर
- पोटाचा कॅन्सर
- अन्ननलिकेचा कॅन्सर
ही टेस्ट कशी काम करते?
Shield MCD टेस्टमध्ये रक्तातील Cell-Free DNA चे विश्लेषण केले जाते.
प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे असते:
- रुग्णाचा रक्त नमुना घेतला जातो.
- रक्तातील Cell-Free DNA वेगळा केला जातो.
- AI आणि Genomic तंत्रज्ञानाद्वारे DNA मधील बदल तपासले जातात.
- कॅन्सरशी संबंधित जैविक संकेत शोधले जातात.
- संभाव्य कॅन्सरचा उगम कोणत्या अवयवात असू शकतो याचाही अंदाज दिला जातो.
पारंपरिक तपासण्यांपेक्षा वेगळी कशी?
सध्या उपलब्ध असलेल्या स्क्रीनिंगमध्ये प्रत्येक कॅन्सरसाठी वेगळी तपासणी करावी लागते.
उदाहरणार्थ,
- स्तनाचा कॅन्सर – Mammography
- मोठ्या आतड्याचा कॅन्सर – Colonoscopy
- गर्भाशयाच्या मुखाचा कॅन्सर – Pap Smear
- फुफ्फुसाचा कॅन्सर – Low Dose CT Scan
मात्र Shield MCD मध्ये एकाच रक्त तपासणीत अनेक प्रकारच्या कॅन्सरचे संकेत शोधले जातात.
पॉझिटिव्ह रिपोर्ट म्हणजे कॅन्सर निश्चित आहे का?
याचे उत्तर नाही असेच आहे.डॉक्टरांच्या मते, या चाचणीचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आला म्हणजे संबंधित व्यक्तीला कॅन्सर आहे, असे निश्चित होत नाही.
त्यासाठी पुढील तपासण्या आवश्यक असतात.
- बायोप्सी
- CT Scan
- MRI
- Endoscopy
- PET Scan
या चाचण्या करून अंतिम निदान केले जाते.
नेगेटिव्ह रिपोर्ट म्हणजे पूर्ण सुरक्षित आहात का?
तसेही नाही.नेगेटिव्ह रिपोर्ट आला तरी कॅन्सरचा धोका पूर्णपणे संपला असे मानले जात नाही.नियमित आरोग्य तपासणी, डॉक्टरांचा सल्ला आणि आवश्यक त्या पारंपरिक स्क्रीनिंग चाचण्या सुरू ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
भारतासाठी ही चाचणी का महत्त्वाची?
भारतात दरवर्षी लाखो नवीन कॅन्सर रुग्ण आढळतात.अनेक प्रकरणांमध्ये उशिरा निदान झाल्यामुळे उपचार कठीण होतात.
विशेषतः
- स्वादुपिंड
- यकृत
- पोट
- ओव्हेरियन कॅन्सर
यांसाठी नियमित राष्ट्रीय स्क्रीनिंग कार्यक्रम उपलब्ध नाहीत.Shield MCD सारखी चाचणी या रुग्णांना सुरुवातीच्या टप्प्यात ओळखण्यास मदत करू शकते.
किती अचूक आहे ही चाचणी?
उपलब्ध आशियाई अभ्यासानुसार,
- सुमारे 79% प्रकरणांमध्ये कॅन्सरचे अचूक संकेत ओळखण्यात या चाचणीला यश मिळाले.
- तर 99.9% अचूकतेने कॅन्सर नसलेल्या व्यक्तींची ओळख करण्यात सक्षम असल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
तरीही ही चाचणी निदानाची अंतिम पद्धत नसून प्राथमिक स्क्रीनिंग साधन म्हणूनच वापरण्याचा सल्ला तज्ज्ञ देतात.
किंमत किती असणार?
सध्या भारतात Shield Multi Cancer Detection टेस्टची अधिकृत किंमत जाहीर करण्यात आलेली नाही.मात्र ही चाचणी लवकरच:
- Apollo Hospitals
- Dr. Dangs Lab Network
यांच्या माध्यमातून देशभर उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे.
या टेस्टचे प्रमुख फायदे
- एका ब्लड टेस्टमध्ये 10 प्रकारच्या कॅन्सरचे स्क्रीनिंग
- सुरुवातीच्या टप्प्यात कॅन्सर शोधण्याची क्षमता
- AI आधारित अत्याधुनिक Genomic Technology
- कमी वेळेत रिपोर्ट
- अनेक वेगवेगळ्या तपासण्यांची गरज कमी होण्याची शक्यता
- उपचार लवकर सुरू करण्यास मदत
लक्षात ठेवण्यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी
- ही चाचणी कॅन्सरचे अंतिम निदान करत नाही.
- पॉझिटिव्ह रिपोर्टनंतर अतिरिक्त तपासण्या आवश्यक असतात.
- नेगेटिव्ह रिपोर्ट म्हणजे कॅन्सर होणार नाही याची हमी नाही.
- नियमित स्क्रीनिंग आणि डॉक्टरांचा सल्ला तितकाच महत्त्वाचा आहे.
भारतात Shield Multi Cancer Detection (MCD) चाचणीचे आगमन हे कॅन्सर स्क्रीनिंगच्या क्षेत्रातील एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. एका साध्या रक्त तपासणीत अनेक प्रकारच्या कॅन्सरचे सुरुवातीचे संकेत शोधण्याची क्षमता ही या तंत्रज्ञानाची सर्वात मोठी ताकद आहे. मात्र, ही चाचणी पारंपरिक तपासण्यांना पर्याय नसून त्यांना पूरक साधन आहे. त्यामुळे कोणताही रिपोर्ट आल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. योग्य वेळी निदान, वेळेत उपचार आणि नियमित आरोग्य तपासणी हेच कॅन्सरविरुद्धच्या लढ्यातील सर्वात प्रभावी शस्त्र ठरू शकते.
