🇮🇳 India On Pakistan Nuclear Testing : ट्रम्पनी पाकिस्तानच्या गुप्त अणवस्त्र चाचण्यांचा पर्दाफाश केल्यानंतर भारताची पहिली प्रतिक्रिया
अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पाकिस्तानच्या गुप्त अणवस्त्र चाचण्यांबद्दल केलेल्या धक्कादायक खुलास्यानंतर आता भारताने आपली पहिली अधिकृत प्रतिक्रिया दिली आहे. पाकिस्तानच्या अणवस्त्र कार्यक्रमाचा इतिहास हा तस्करी, गुप्त करार आणि आंतरराष्ट्रीय नियमांचे उल्लंघन याने भरलेला असल्याचा टोला भारताने लगावला आहे.
ट्रम्प यांच्या या वक्तव्याने जागतिक समुदायात नव्याने खळबळ उडाली आहे. भारतानेही पाकिस्तानच्या तथाकथित गुप्त अणवस्त्र चाचण्यांकडे गंभीरतेने पाहत त्यावर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर लक्ष वेधण्याचे आवाहन केले आहे.
ट्रम्प यांचा धक्कादायक खुलासा
CBS News ला दिलेल्या मुलाखतीत ट्रम्प म्हणाले, “रशिया आणि चीनसह अनेक देश अणवस्त्र चाचण्या करत आहेत. उत्तर कोरिया आणि पाकिस्तान देखील चाचण्या करत आहेत. मात्र, या देशांपैकी कोणीही याबद्दल उघडपणे बोलत नाही.”
Related News
13 आठवड्यांनंतर होर्मुज खाडीत मोठी हालचाल! 24 तासांत 26 जहाजांना परवानगी
“स्वतःच्या नागरिकांवर बॉम्ब टाकणाऱ्यांनी आम्हाला शिकवू नये”; UN मध्ये पाकिस्तानची बोलती बंद
कतारच्या एका शब्दाने ट्रम्प मागे हटले? युद्धात अचानक फिरला गेम; पाकिस्तानची मध्यस्थी पूर्णपणे फेल
काऊंटडाऊन सुरू! इराणवर अमेरिकेचा हल्ला अटळ? व्हाईट हाऊसमध्ये युद्धाच्या हालचालींना वेग
अति शहाणपणा नडला! पाकिस्तानच्या ‘इस्लामिक NATO’ला भारताचा धडाकेबाज मास्टरस्ट्रोक
काश्मीर मुद्द्यावर पाकिस्तानची मोठी खेळी फेल, अमेरिकेने दिला थेट झटका
अमेरिकेला इराणचा थेट इशारा! “ओमान समुद्र बनेल स्मशानभूमी”, युद्ध पुन्हा भडकण्याची भीती
युद्धाच्या सावटात डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या शेअर ट्रेडिंगवर गंभीर संशय : Trump Market Trading 3700 व्यवहारांचा स्फोट!
भारत-स्वीडन संबंधांचा नवा अध्याय! PM मोदींच्या ऐतिहासिक दौऱ्यामुळे व्यापार, AI आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात मोठी क्रांती
अमेरिकेचा घातक एअर स्ट्राईक, ISIS चा नंबर-2 दहशतवादी ठार; ट्रम्प यांच्या मिशनने जग हादरलं
ट्रम्प यांच्या या विधानानंतर जागतिक पातळीवर चर्चा सुरु झाली. त्यांच्या वक्तव्याने पाकिस्तानचे पंतप्रधान आणि संरक्षण मंत्रालयाला सुद्धा अचानक स्पष्टीकरण द्यावे लागले.
त्यांनी सांगितले, “आम्ही अणवस्त्र चाचण्या करणारे पहिले नाही आणि पुन्हा पहिली सुरुवात करणार नाही.” मात्र, ट्रम्प यांच्या वक्तव्यानंतर अनेक आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा तज्ञांनी पाकिस्तानच्या पार्श्वभूमीवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
🇮🇳 भारताची पहिली अधिकृत प्रतिक्रिया
भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जैस्वाल यांनी आज नवी दिल्लीत पत्रकार परिषद घेतली. या परिषदेत त्यांनी ट्रम्प यांच्या विधानावर उत्तर देताना पाकिस्तानवर तीव्र शब्दांत टीका केली. “गुप्त आणि बेकायदेशीर अणवस्त्र कार्यक्रम चालवणे हा पाकिस्तानचा इतिहास आहे. अनेक दशकांची तस्करी, निर्यात नियमांचे उल्लंघन आणि एक्यू खान नेटवर्क ही त्याच्या अणवस्त्र कार्यक्रमाची ओळख आहे,” असं जैस्वाल म्हणाले.
त्यांनी पुढे सांगितले, “भारताने नेहमीच आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष पाकिस्तानच्या या बेकायदेशीर अणुकारवायांकडे वेधण्याचा प्रयत्न केला आहे. जागतिक शांतता आणि स्थैर्यासाठी हा धोका आहे.”
पाकिस्तानचा ‘एक्यू खान नेटवर्क’ आणि वादग्रस्त इतिहास
१९९० ते २००० च्या दशकात पाकिस्तानचा शास्त्रज्ञ अब्दुल कादिर खान (A.Q. Khan) याने अणवस्त्र तंत्रज्ञानाची गुप्त विक्री केल्याचा आरोप आहे.
या नेटवर्कद्वारे उत्तर कोरिया, इराण आणि लिबिया यांना अणु तंत्रज्ञान पुरवल्याचे पुरावे समोर आले होते.
त्या काळात भारताने आणि अमेरिकेने संयुक्तपणे या नेटवर्कचा पर्दाफाश केला होता. त्यामुळे पाकिस्तानवर आंतरराष्ट्रीय समुदायाचा विश्वास आधीच कमी झाला आहे.
भारताची सुरक्षा चिंताही वाढल्या
पाकिस्तानने पुन्हा गुप्त चाचण्या सुरू केल्याचा दावा जर खरा ठरला, तर भारतासाठी ही मोठी सुरक्षा चिंता ठरू शकते. भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील संबंध आधीच संवेदनशील आहेत. अशा परिस्थितीत पाकिस्तानकडून गुप्त अणु प्रयोग होणे हे प्रदेशातील स्थैर्यास धक्का देणारे ठरू शकते.
भारताचे संरक्षण तज्ञ सांगतात की, “पाकिस्तानच्या हालचालींकडे लक्ष ठेवण्यासाठी भारताचे उपग्रह आणि संरक्षण दल सदैव सज्ज आहेत. मात्र, अशा प्रकारच्या गुप्त प्रयोगांमुळे आंतरराष्ट्रीय तपास आवश्यक ठरतो.”
आंतरराष्ट्रीय प्रतिक्रिया
अमेरिकेतील संरक्षण विश्लेषक मायकल रुबिन यांनी म्हटलं, “जर पाकिस्तानने खरोखरच गुप्त अणुचाचण्या सुरू केल्या असतील, तर हे संयुक्त राष्ट्रांच्या ठरावांचे उल्लंघन आहे. पाकिस्तानवर आर्थिक निर्बंध लावले जाऊ शकतात.”
याचबरोबर चीन आणि रशिया यांनी मात्र या विषयावर मौन बाळगले आहे. चीन हा पाकिस्तानचा प्रमुख मित्रदेश असल्याने त्याची भूमिका लक्षवेधी ठरते आहे.
🇮🇳 भारताची भूमिका ठाम
भारताने नेहमीच “नो फर्स्ट यूज” (No First Use) या अणु धोरणाचे पालन केले आहे. म्हणजेच भारत कोणत्याही परिस्थितीत प्रथम अणवस्त्र वापरणार नाही. मात्र, भारताची धोरणे प्रतिउत्तर देण्यासाठी सक्षम आहेत.
रणधीर जैस्वाल म्हणाले, “भारताने अणवस्त्रांचा वापर फक्त संरक्षणात्मक हेतूसाठी केला आहे. मात्र, कोणत्याही देशाकडून आमच्या सार्वभौमत्वाला धोका निर्माण झाला, तर भारत तितक्याच ताकदीने प्रत्युत्तर देईल.”
पाकिस्तानने दिलेलं स्पष्टीकरण
इस्लामाबादमधून जारी करण्यात आलेल्या निवेदनात पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटलं, “आम्ही अणवस्त्र चाचण्या केल्या नाहीत. ट्रम्प यांचं विधान वास्तवाशी विसंगत आहे.”
मात्र, अनेक आंतरराष्ट्रीय निरीक्षकांनी पाकिस्तानच्या निवेदनावर शंका व्यक्त केली आहे. गेल्या काही महिन्यांत बलुचिस्तानमधील काही भागात जमिनीतील कंप आणि गूढ स्फोट झाल्याच्या बातम्या स्थानिक माध्यमांनी दिल्या होत्या.
भू-राजकीय पार्श्वभूमी
ट्रम्प यांच्या या वक्तव्यानंतर दक्षिण आशियातील भू-राजकारणात नवे समीकरण तयार होत असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
अमेरिका, चीन, रशिया आणि भारत या चार प्रमुख शक्तींच्या हालचालींवर आता लक्ष ठेवले जात आहे.
विशेषतः, भारताने अमेरिका आणि युरोपियन देशांसोबत संरक्षण करार अधिक मजबूत करण्याची गरज असल्याचेही संरक्षण विश्लेषक सांगतात.
अणवस्त्र चाचण्या आणि जागतिक परिणाम
जगभरातील अणु-चाचण्यांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी १९९६ मध्ये “Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT)” तयार करण्यात आला.
भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांनी हा करार साइन केलेला नाही. त्यामुळे दोन्ही देशांना परीक्षण करण्यावर थेट बंदी नाही.
मात्र, भारताने १९९८ नंतर एकही अणुचाचणी केली नाही. पाकिस्तानने १९९८ मध्ये केलेल्या चाचण्यांनंतर आपला कार्यक्रम थांबवल्याचा दावा केला होता.
भारत-पाकिस्तान संबंधांवर परिणाम
ट्रम्प यांच्या या वक्तव्यानंतर भारत-पाकिस्तान संबंधांवर ताण निर्माण होण्याची शक्यता आहे. आधीच सीमेवरील संघर्ष, दहशतवाद, आणि काश्मीर प्रश्नावरून दोन्ही देशांमध्ये तणाव आहे.
भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाच्या सूत्रांनुसार, “भारताने नेहमीच शांततेचा मार्ग अवलंबला आहे. पण शेजारी देश सतत उचकवणाऱ्या हालचाली करतात, तेव्हा आम्हालाही कठोर भूमिका घ्यावी लागते.”
डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या एका वाक्यामुळे संपूर्ण जगभरातील रणनीतिक समीकरणं हलली आहेत. भारताने जरी संयमित पण ठाम प्रतिक्रिया दिली असली, तरी या घटनाक्रमाने पुन्हा एकदा दक्षिण आशियातील अणु-शर्यतीचं सावट गडद झालं आहे. आता जागतिक पातळीवर अमेरिका, संयुक्त राष्ट्र आणि इतर सुरक्षा संस्थांनी पाकिस्तानच्या हालचालींकडे लक्ष देणं अपेक्षित आहे.
