इराण आणि अमेरिका यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षामुळे संपूर्ण जग ऊर्जा संकटाच्या छायेत गेले आहे. होर्मुज खाडी गेल्या दोन महिन्यांहून अधिक काळ प्रभावित असल्याने जागतिक तेल पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे. अनेक देशांमध्ये कच्च्या तेलाचे आणि एलपीजीचे साठे झपाट्याने कमी होत आहेत. अशा गंभीर परिस्थितीत भारतासाठी आणखी एक चिंताजनक बातमी समोर आली आहे.
रशियाच्या तेलावरील अमेरिकेने तात्पुरते हटवलेले निर्बंध 16 मे 2026 रोजी संपणार आहेत. त्यामुळे भारताला मोठ्या प्रमाणात मिळणाऱ्या रशियन कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यावर पुन्हा संकट निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. जर अमेरिकेने निर्बंध पुन्हा लागू केले, तर भारतासाठी ऊर्जा क्षेत्रात मोठे आव्हान उभे राहू शकते.
भारतासाठी रशिया ठरला होता मोठा आधार
इराण-अमेरिका संघर्षानंतर जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती सातत्याने वाढत आहेत. होर्मुज मार्ग बंद असल्यामुळे मध्यपूर्वेतून होणारा पुरवठा गंभीरपणे प्रभावित झाला. अनेक देश इंधनटंचाईचा सामना करत असताना भारताला रशियाने मोठा दिलासा दिला.
Related News
धर्मेंद्र प्रधानांची मोठी घोषणा! NEET 2026 पुन्हा होणार, नियमांमध्येही बदल
राष्ट्रवादी काँग्रेस पुन्हा एकत्र येणार? पुण्यातील “स्फोटक” बैठकीनंतर चर्चांना उधाण
68 व्या वर्षी डॉ. आनंद नाडकर्णी काळाच्या पडद्याआड; ठाण्यासह महाराष्ट्रात शोककळा
लग्नाआधी हळदीचा समारंभ ठरला जीवघेणा; मध्य प्रदेशातील हृदयद्रावक घटना
‘राजा शिवाजी’ची बॉक्स ऑफिसवर दणदणीत कमाई!100 कोटींपासून फक्त 23 कोटी दूर
मिरची झोंबणार, टोमॅटो रडवणार! MMR मध्ये भाजीपाल्यांचे भाव गगनाला
साखर निर्यातीवर केंद्राची मोठी बंदी; महागाई रोखण्यासाठी सरकारचा निर्णायक मास्टरस्ट्रोक
दिल्लीत इंधन बचतीसाठी मोठा निर्णय! WFH पासून ‘मंडे मेट्रो’पर्यंत 90 दिवसांची विशेष मोहीम
रिक्षा-टॅक्सी अन् बस प्रवास महागणार? मुंबईत CNG दरात ₹2 वाढ, लाखो प्रवाशांच्या खिशाला फटका
महागाईचा स्फोट! एप्रिलमध्ये WPI 8.30% वर, पेट्रोल-भाजीपाल्याच्या दरवाढीचा मोठा इशारा
मोदींनी तातडीने सर्वपक्षीय बैठक बोलवावी; राहुल गांधींबाबत मुख्यमंत्र्यांची भाषा अयोग्य, शरद पवारांचा जोरदार हल्लाबोल
रशियाकडून भारताला मोठ्या प्रमाणात स्वस्त दरात कच्च्या तेलाचा पुरवठा सुरू झाला. भारतीय रिफायनरी कंपन्यांनीही या संधीचा मोठ्या प्रमाणात फायदा घेतला. परिणामी भारतातील इंधन पुरवठा तुलनेने स्थिर राहिला.
मात्र, अमेरिकेने दिलेली तात्पुरती सूट आता संपत असल्याने पुन्हा एकदा अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
अमेरिकेवर भारताचा दबाव
भारतीय अधिकाऱ्यांनी अमेरिकेतील अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधून सध्याची परिस्थिती स्पष्ट केल्याची माहिती समोर येत आहे. भारताने अमेरिकेकडे रशियन तेलावरील निर्बंध काही काळासाठी आणखी हटवण्याची मागणी केली आहे.
कारण, सध्याच्या जागतिक परिस्थितीत अचानक निर्बंध लागू झाल्यास भारतातील तेल पुरवठा आणि इंधन दरांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजीच्या किमती वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
ऊर्जा सुरक्षेसमोर मोठं आव्हान
भारत आपल्या गरजेपैकी मोठ्या प्रमाणात कच्चे तेल आयात करतो. अशा परिस्थितीत जागतिक बाजारातील अस्थिरता भारतासाठी नेहमीच चिंतेचा विषय ठरते.
रशियन तेलामुळे भारताला गेल्या काही महिन्यांत मोठा आर्थिक फायदा झाला. कमी दरात तेल मिळाल्याने आयात खर्चावर नियंत्रण ठेवणे शक्य झाले. पण जर अमेरिकेने पुन्हा निर्बंध लागू केले, तर भारताला पर्यायी पुरवठादार शोधावे लागतील.
यामुळे आयात खर्च वाढू शकतो आणि त्याचा थेट परिणाम सामान्य नागरिकांवर होण्याची शक्यता आहे.
होर्मुज संकटामुळे जगभर तणाव
होर्मुज खाडी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल वाहतूक मार्ग मानला जातो. या मार्गातून मोठ्या प्रमाणात तेल पुरवठा होतो. मात्र, इराण-अमेरिका संघर्षामुळे हा मार्ग प्रभावित झाल्यानंतर जागतिक बाजारात प्रचंड अस्थिरता निर्माण झाली आहे.
अनेक देशांमध्ये इंधनटंचाई, महागाई आणि ऊर्जा संकटाची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. काही देशांनी इंधन वापरावर मर्यादा घालण्यास सुरुवात केली आहे.
भारताने मात्र आतापर्यंत परिस्थिती नियंत्रणात ठेवण्यात यश मिळवले. यामागे रशियन तेलाचा मोठा वाटा असल्याचे मानले जाते.
अमेरिकेची पुढील भूमिका महत्त्वाची
सध्या संपूर्ण जगाचे लक्ष अमेरिकेच्या पुढील निर्णयाकडे लागले आहे. जर अमेरिकेने निर्बंध वाढवले नाहीत, तर भारताला काहीसा दिलासा मिळू शकतो. मात्र, निर्बंध पुन्हा लागू झाल्यास भारतासह अनेक देशांसाठी परिस्थिती कठीण होऊ शकते.
विशेष म्हणजे, अमेरिकेवरही जागतिक ऊर्जा स्थिरता कायम ठेवण्याचा दबाव वाढत आहे. त्यामुळे वॉशिंग्टन पुढे कोणता निर्णय घेते, हे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.
पेट्रोल-डिझेल दर वाढण्याची शक्यता?
तज्ज्ञांच्या मते, जर रशियन तेलाचा पुरवठा कमी झाला तर जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमती आणखी वाढू शकतात. त्याचा थेट परिणाम भारतातील पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांवर होऊ शकतो.
एलपीजी सिलिंडरच्या किंमतीही वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे सामान्य नागरिकांच्या खिशावर अतिरिक्त भार पडू शकतो.
भारताकडे किती पर्याय?
भारत सध्या रशिया, सौदी अरेबिया, इराक आणि यूएईसारख्या देशांकडून तेल आयात करतो. मात्र, कमी किमतीत मोठ्या प्रमाणात तेल पुरवठा करण्याच्या बाबतीत रशिया भारतासाठी महत्त्वाचा भागीदार ठरला आहे.
जर निर्बंध पुन्हा लागू झाले, तर भारताला इतर देशांकडून महाग दरात तेल खरेदी करावे लागू शकते. यामुळे व्यापार तूट वाढण्याची शक्यता देखील आहे.
पुढचे 24 तास निर्णायक
रशियन तेलावरील अमेरिकेची तात्पुरती सूट संपण्यास आता अवघे काही तास शिल्लक आहेत. त्यामुळे पुढील 24 तास भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत.
ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने केंद्र सरकार परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. अमेरिकेच्या अंतिम निर्णयानंतरच पुढील चित्र स्पष्ट होणार आहे.
