राज्यात वाढत्या तापमानाच्या पार्श्वभूमीवर उष्णतेच्या लाटेचा धोका अधिक तीव्र होत असल्याचे हवामान विभागाने (IMD) स्पष्ट केले आहे. अनेक जिल्ह्यांमध्ये यलो अलर्ट जारी करण्यात आला असून काही भागांत उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र शासनाने नागरिकांचे, विशेषतः असुरक्षित गटांचे संरक्षण करण्यासाठी तीन व्यापक मानक कार्यपद्धती (SOPs) जारी केल्या आहेत.
राज्याच्या आपत्ती व्यवस्थापन विभागाने तयार केलेल्या या SOPs चा उद्देश उष्णतेमुळे होणारे आजार, शारीरिक त्रास आणि मृत्यूदर कमी करणे हा आहे. विशेषतः बाहेर काम करणारे कामगार, खाणकामगार आणि कमी उत्पन्न गटांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे.
कोणते जिल्हे सर्वाधिक धोक्यात?
राज्यातील 15 जिल्हे उष्णतेच्या दृष्टीने उच्च-जोखीम क्षेत्र म्हणून ओळखले गेले आहेत. यामध्येलातूर, अमरावती, यवतमाळ, वाशिम, अकोला, बुलडाणा, नागपूर, वर्धा, चंद्रपूर, गोंदिया, भंडारा, जळगाव, नंदुरबार, धुळे आणि नांदेड या जिल्ह्यांचा समावेश आहे.या जिल्ह्यांमध्ये तापमान अनेकदा 45 ते 49 अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचत असल्याने प्रशासनाने विशेष सतर्कता बाळगण्याचे आदेश दिले आहेत.
Related News
महाराष्ट्रात उष्णतेची लाट तीव्र; अकोला जगातील सर्वात उष्ण शहरांपैकी एक, पुढील काही दिवस धोका कायम
राज्यात उष्णतेचा कहर! पुढील 5 दिवस धोक्याचे, नागरिकांनी घराबाहेर पडणे टाळावे – हवामान विभागाचा इशारा
आजही राज्यात पावसाचा इशारा, हवामानात होणार मोठा बदल; शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान
सावधान महाराष्ट्र! दुपारी 12 ते 4 ‘नो-आउट’ नियम पाळा; उष्णतेचा कहर आणि अचानक पावसाचा इशारा
IMD Weather Alert : महाराष्ट्रावर गारपीटचे संकट, 22 जिल्ह्यांमध्ये हाय अलर्ट
Maharashtra Weather Alert : अवकाळी पावसाचा धक्कादायक इशारा! पुढील 5 दिवस रब्बी पिकांसाठी धोकादायक
Maharashtra Weather 2026: धोकादायक उष्णतेचा इशारा! पुढील 2 दिवस महाराष्ट्रात तापमानाचा कहर, मुंबईसह 4 जिल्ह्यांना यलो अलर्ट
Breaking Alert: Maharashtra Weather Crisis – 7 जिल्ह्यांमध्ये धोक्याचा इशारा, अवकाळी पाऊस आणि वादळी वाऱ्यांचा कहर!
महाराष्ट्राला अवकाळी पावसाचा झटका ,हवामान विभागाचा 24 तासांसाठी रेड अलर्ट
महाराष्ट्रातील उष्णतेच्या लाटेसाठी सरकारचे व्यापक SOP उपाय
राज्यात वाढत्या तापमानामुळे उष्णतेच्या लाटेचा धोका गंभीर होत असून, नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी राज्य सरकारने तीन स्वतंत्र SOP (Standard Operating Procedures) जाहीर केल्या आहेत. या SOPs चा उद्देश उष्णतेमुळे होणारे आजार, मृत्यू आणि कामगारांवरील धोका कमी करणे हा आहे. विशेषतः बाहेर काम करणारे कामगार, खाण कामगार आणि शहरी गृहनिर्माण क्षेत्र यांना लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे.
पहिली SOP ही रस्त्यावर काम करणारे विक्रेते, बांधकाम मजूर, स्वच्छता कर्मचारी, वाहतूक पोलीस, डिलिव्हरी कर्मचारी आणि रिक्षाचालकांसाठी तयार करण्यात आली आहे. IMD च्या अलर्टनुसार कामाचे वेळापत्रक बदलणे, सकाळ-संध्याकाळ कामाचे तास वाढवणे आणि दुपारच्या (11 ते 4) वेळेत काम टाळण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. तसेच ठिकठिकाणी पाण्याचे स्टॉल, ORS वितरण केंद्र, सावली आणि विश्रांती केंद्रे उभारली जाणार आहेत. उष्णतेशी संबंधित आजारांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि जनजागृती मोहिमा देखील राबवल्या जातील.
दुसरी SOP चंद्रपूर जिल्ह्यातील कोळसा खाण कामगारांसाठी आहे. येथे उष्णतेचा ताण अधिक असल्याने थंड विश्रांती केंद्रे, सतत पाणी पुरवठा, सुधारित वायुवीजन प्रणाली आणि कामाचे शिफ्ट रोटेशन लागू केले जाणार आहे. कामगारांना उष्णतेच्या आजारांबाबत प्रशिक्षण दिले जाईल तसेच महिला कामगारांसाठी विशेष सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातील.
तिसरी SOP दीर्घकालीन शहरी नियोजनावर आधारित आहे. यात उष्णता जोखीम नकाशे तयार करणे, असुरक्षित कुटुंबांची ओळख, कूल रूफ, ग्रीन स्पेस आणि हवामान-संवेदनशील इमारत डिझाइन यांचा समावेश आहे. मध्यम आणि दीर्घकालीन उपायांमध्ये बांधकाम नियमांमध्ये बदल करून उष्णता-प्रतिरोधक घरे उभारण्यावर भर दिला जात आहे.
आरोग्य सुरक्षेसाठी 1077, 108, 112 आणि 100 हे हेल्पलाइन क्रमांक सक्रिय करण्यात आले आहेत. जिल्हा प्रशासन, महानगरपालिका आणि विविध विभागांच्या समन्वयातून या SOPs ची अंमलबजावणी केली जाणार आहे. मंत्री गिरीश महाजन यांनी या उपाययोजना कठोरपणे लागू करण्याचे निर्देश दिले असून, नागरिकांनी दुपारी 11 ते 4 या वेळेत बाहेर पडणे टाळावे असे आवाहन केले आहे.
दरम्यान, शासनाने मागील सहा महिन्यांपासून या SOPs वर अभ्यास करून त्यांची आखणी केली असून दरवर्षी त्याचा आढावा घेतला जाणार आहे. वाढत्या उष्णतेच्या पार्श्वभूमीवर या उपाययोजना अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत.
