हिवाळ्यात दही की रायता: आरोग्यासाठी काय फायदेशीर? तज्ज्ञ काय सांगतात
हिवाळ्याच्या ऋतूमध्ये शरीराला पोषण आणि उबदारपणा दोन्हीची गरज असते. या काळात दुपारी जेवणानंतर दही किंवा रायता खाण्याचे अनेक प्रश्न लोकांना पडतात. बरेच जण मानतात की दही आणि रायता एकच आहेत, परंतु तज्ज्ञ म्हणतात की दोन्हींचे आरोग्यदायी फायदे वेगवेगळे आहेत. दही आणि रायता दोन्हीच दह्यावर आधारित असले तरी तयार करण्याची पद्धत, मसाले आणि सेवनाची वेळ यामुळे त्यांचा शरीरावर वेगळा परिणाम होतो.
दह्याचा शरीरावर परिणाम
साधे दही हे प्रोबायोटिक्सने समृद्ध असते. या चांगल्या बॅक्टेरियामुळे:
आतड्यांमध्ये संतुलन राखले जाते
Related News
23 Aprसोने-चांदी दरात घसरण; सोने खरेदीसाठी योग्य वेळ?
आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचा परिणाम; सोन्या-चांदीच्या दरात मोठी घसरण, ग्राहकांना मोठा दिलासा आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचा थेट परिणाम आता भारतीय सराफ बाज... 23 Aprउन्हाळ्यात शरीराला थंड ठेवणारे 5 प्रभावी मसाले; जाणून घ्या त्यांचे फायदे
उन्हाच्या तडाख्यात स्वयंपाकघरातील साधे मसाले ठरतात वरदान; पचन सुधारून शरीराला देतात नैसर्गिक थंडावा उन्हाळ्याच्या कडक झळा आता महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांत तीव्र होत चालल्या आ... 23 Aprजागतिक संकेतांचा परिणाम; शेअर बाजारात विक्रीचा जोर वाढला
जागतिक अनिश्चितता, वाढत्या क्रूड किंमती आणि विदेशी गुंतवणूकदारांच्या विक्रीमुळे बाजारावर दबाव; हेल्थकेअर शेअर्स ठरले सुरक्षित पर्याय भारतीय शेअर ब... 23 Apr50 वर्षांनंतर मिळालं खरं यश; Rakesh Bedi चं कौतुक करताना डेविड धवन भावुक
५० वर्षांनंतर मिळालं यश! Rakesh Bedi यांच्या लोकप्रियतेवर David Dhawan यांची खास प्रतिक्रिया बॉलिवूडमध्ये अनेक कलाकारांना त्यांच्या मेहनतीचं फळ उशिरा मिळतं, पण जेव्हा मिळतं तेव्हा... 23 Apr11 व्या वर्षी शाळा सोडली, 60 रुपयांसाठी भांडी घासली—Munawar Faruqui चा संघर्ष
“११ व्या वर्षी शाळा सोडली, मुंबईत पहिल्याच दिवशी ६० रुपयांसाठी भांडी घासली” — Munawar Faruqui यांचा संघर्षमय प्रवास स्टँड-अप कॉमेडीच्या जगात स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करणारेपचन सुधारते
बद्धकोष्ठता कमी होते
रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते
परंतु हिवाळ्यात दह्याचा थंडावा काही लोकांसाठी त्रासदायक ठरू शकतो. विशेषतः ज्यांना सर्दी, घसा खवखवणे किंवा सायनसची समस्या आहे. तज्ज्ञांच्या मते, वैज्ञानिकदृष्ट्या दही सेवन हानिकारक नाही, परंतु हिवाळ्यात ते कधी, कसे आणि किती प्रमाणात खावे, हे महत्वाचे आहे.
हिवाळ्यात सकाळी दुपारी थोडे प्रमाणात दही खाणे योग्य असते, तर रात्री दही खाणे टाळावे, कारण रात्री पचनक्रिया मंदावते आणि शरीर थंड होण्याची शक्यता वाढते.
रायता खाण्याचे फायदे
हिवाळ्यात दहीपेक्षा रायता अधिक फायदेशीर ठरतो. रायता म्हणजे दह्यात जिरे, काळी मिरी, आले, धणे किंवा भाज्या घालून तयार केलेला पदार्थ. या मसाल्यामुळे:
दह्याचा थंड प्रभाव संतुलित होतो
पचनक्रिया जलद होते
जडपणा किंवा गॅसची समस्या टाळली जाते
शरीराला उबदार ठेवते
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, हिवाळ्यात हलका मसालेदार रायता खाल्ल्यास सर्दी, खोकला आणि घसा खवखवण्याची शक्यता कमी होते. ज्या लोकांना पचनाचे काही प्रश्न नाहीत, त्यांच्यासाठी दुपारी मर्यादित प्रमाणात साधे दही खाणे देखील फायदेशीर ठरते.
हिवाळ्यात दही आणि रायता खाण्याचे तज्ज्ञांचे सल्ले
दुपारी मर्यादित प्रमाणात दही: ज्यांचे पचन व्यवस्थित आहे, ते लोक सकाळी किंवा दुपारी थोडे प्रमाणात दही खाऊ शकतात.
रात्री दही किंवा रायता टाळा: रात्री पचन मंदावते, त्यामुळे थंड दह्यामुळे पचनावर त्रास होऊ शकतो.
रायता बनवताना मसाले वापरा: जिरे, काळी मिरी, धणे, आले हे मसाले पचन सुधारतात आणि थंडावा कमी करतात.
भाज्या घालून रायता तयार करा: गाजर, काकडी, टोमॅटो किंवा सीताफळ यासारख्या भाज्या रायतात मिसळल्यास पोषण वाढते.
थोडे मीठ आणि मसाले: जास्त खारट किंवा जास्त मसाले वापरणे टाळा, जे पचनावर विपरीत परिणाम करू शकतात.
हिवाळ्यातील दही व रायता: तुलनात्मक फायदे
| घटक | दही | रायता |
|---|---|---|
| प्रोबायोटिक्स | जास्त | मध्यम (मसाल्यांमुळे संतुलित) |
| पचन | सुधारते | जलद होते, गॅस कमी |
| थंडावा | जास्त | संतुलित |
| उबदारपणा | कमी | जास्त |
| रोगप्रतिकारक शक्ती | वाढवते | वाढवते, अतिरिक्त पोषण |
तज्ज्ञांचा सल्ला आहे की हिवाळ्यात रायता दहीपेक्षा अधिक सुरक्षित आणि फायदेशीर आहे, कारण त्यामध्ये मसाले आणि भाज्या मिसळल्याने शरीराला उबदार ठेवण्यास मदत होते.
कोणासाठी दही योग्य आहे?
ज्यांचे पचन मजबूत आहे
ज्यांना सर्दी किंवा घसा खवखवण्याची समस्या नाही
जे हलके दुपारी स्नॅकसाठी दही खायला आवडतात
सूचना: अशा लोकांनी सकाळी किंवा दुपारी मर्यादित प्रमाणात साधे दही खावे.
कोणासाठी रायता योग्य आहे?
ज्यांना हिवाळ्यात वारंवार सर्दी आणि खोकला येतो
ज्यांना पचनाच्या समस्या (गॅस, जडपणा) असतात
जे शरीराला उबदार ठेवण्यास आणि पचन सुधारण्यास मदत हवी
रायता हिवाळ्यात सुरक्षित, पोषणदायी आणि स्वादिष्ट पर्याय ठरतो.
हिवाळ्यात रायता बनवण्याचे टिप्स
दही निवडा: हलके, ताजे आणि द्रव दही वापरा.
मसाले घाला: जिरे, काळी मिरी, धणे, आले थोड्या प्रमाणात मिसळा.
भाज्या घालणे: काकडी, गाजर, टोमॅटो किंवा मूगडाळ यासारख्या भाज्या उपयोगात आणा.
मीठ मर्यादित ठेवा: जास्त मीठ पचनावर विपरीत परिणाम करू शकते.
उबदार मसाला रायता: हिवाळ्यात उबदार ठेवण्यासाठी हलके गरम मसाले मिसळलेले रायता देखील बनवता येतो.
तज्ज्ञांचा अंतिम निष्कर्ष
हिवाळ्यात साधे दही किंवा रायता खाण्याचे निर्णय शरीराच्या गरजेनुसार घेतले पाहिजेत.
पचन योग्य असलेल्या लोकांसाठी दुपारी मर्यादित प्रमाणात दही फायदेशीर आहे.
वारंवार सर्दी, खोकला किंवा पचनाचा त्रास असणाऱ्या लोकांसाठी हलका मसालेदार रायता खाणे उत्तम ठरते.
रात्री दही किंवा रायता खाणे टाळा कारण रात्री पचन मंदावते.
मसाले आणि भाज्या मिसळून रायता बनवल्यास तो केवळ चविष्ट नाही तर आरोग्यासाठी पोषणदायी आणि उबदार ठेवणारा ठरतो.
तज्ज्ञांचा असा सल्ला आहे की हिवाळ्यातील दही व रायता योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास आरोग्य सुधारते, रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते आणि शरीराला उबदार ठेवते. त्यामुळे हिवाळ्यात दही आणि रायता यामध्ये योग्य पर्याय निवडणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/6-surprising-fruits-that-control-your-sugar/
