भात की पोळी ? वजन कमी करण्यासाठी नेमकं काय योग्य आहे?
आपल्या रोजच्या जेवणात भात आणि पोळी हे दोन घटक इतके खोलवर रुजलेले आहेत की त्यांच्याविषयी चर्चा कधीच संपत नाही. कुणाला भात हलका वाटतो, कुणाला पोळी पोटभर वाटते. घराघरांत, ऑफिसच्या डब्यांपासून ते आहारतज्ज्ञांच्या चर्चेपर्यंत भात विरुद्ध पोळी हा वाद कायम असतो. पण हा वाद केवळ चवीपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. आजच्या काळात पचन, आतड्यांचे आरोग्य, वजन कमी करणे आणि जीवनशैलीशी सुसंगत आहार यामुळे हा प्रश्न अधिक महत्त्वाचा बनला आहे.
मग खरोखरच पचनासाठी काय चांगलं आहे? वजन कमी करण्यासाठी भात टाळावा का? की पोळीच सर्वोत्तम पर्याय आहे? या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं जाणून घेण्यासाठी आपण तज्ज्ञ काय सांगतात ते पाहूया.
पचनावर भात आणि पोळीचा परिणाम
पचन ही भात आणि पोळी यांमधील निवड करताना सर्वात महत्त्वाची बाब मानली जाते. आहारतज्ज्ञांच्या मते, पांढरा भात हा पोळीपेक्षा लवकर आणि सोप्या पद्धतीने पचतो. कारण पांढऱ्या भातामध्ये तंतुमय साले (bran) नसतात. त्यामुळे तो पोटात हलका राहतो आणि कमी वेळेत पचतो.
Related News
Brandy For Cough: धोकादायक समज की चमत्कारी उपाय ? डॉक्टरांचा शक्तिशाली इशारा – सत्य जाणून घ्या!
Brown Rice Vs White Rice: 10 जबरदस्त फरक! आरोग्यासाठी कोणता तांदूळ ठरेल बेस्ट?
Tulsi Benefits : फक्त 7 दिवसांत पिंपल्सपासून सुटका! तुळशीचे 10 जबरदस्त फायदे जाणून घ्या
पॉवरफुल फिटनेस मंत्र : Hrithik Roshan च्या पोस्ट-वर्कआउट जेवणातील 6 आरोग्यदायी सवयी
रोज 1 महिना आवळ्याचे पाणी प्यायल्याने होणारे 7 अद्भुत फायदे
6 कारणे की तुम्ही रोज पपई किंवा कीवी खाल्ले पाहिजे – पचनासाठी सुपरफूड!
Do You Eat Pumpkin Seeds Every Day? हे 5 गंभीर तोटे जाणून घेतलेच पाहिजेत
7 Powerful Benefits of Fiber : शरीर निरोगी ठेवणारे हे शक्तिशाली रहस्य
हिवाळ्यातही तहान नाही? 5 सोप्या उपायांनी राहा हायड्रेटेड
बाजारातील चमकदार रताळ्यांना फसू नका! 2 मिनिटांत ओळखा खरे आणि नकली रताळे
Boiled Eggs vs Omelette : वजन कमी करण्यासाठी 5 शक्तिशाली कारणे
7 सोपे आणि झटपट Low-Fat Snacks जे प्रत्येकाला आवडतील
ज्यांना आम्लपित्त, पोटफुगी, गॅस, अॅसिडिटी किंवा कमजोर पचनाचा त्रास आहे, अशा लोकांसाठी भात हा अधिक आरामदायक पर्याय ठरू शकतो. भात पचण्यासाठी शरीराला फार मेहनत घ्यावी लागत नाही, त्यामुळे पचनसंस्थेवर ताण येत नाही.
दुसरीकडे, पोळी ही संपूर्ण गव्हापासून बनवली जाते, त्यामुळे त्यामध्ये फायबरचे प्रमाण जास्त असते. फायबर पचनासाठी उपयुक्त असले तरी ते पचनक्रिया संथ करते. त्यामुळे पोळी जास्त वेळ पोटात राहते. काही लोकांना यामुळे दीर्घकाळ पोट भरल्यासारखं वाटतं, तर काहींना पोळी जड वाटू शकते.
ग्लायसेमिक इंडेक्स आणि रक्तातील साखर
भात खाल्ल्यावर रक्तातील साखर झपाट्याने वाढते, असा एक सामान्य गैरसमज आहे. मात्र, २०२० मध्ये इंडियन जर्नल ऑफ एंडोक्रायनोलॉजी अँड मेटाबॉलिझममध्ये प्रकाशित संशोधनानुसार, पांढरा भात आणि गव्हाची पोळी यांचा ग्लायसेमिक इंडेक्स फारसा वेगळा नाही — विशेषतः योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास.
तज्ज्ञ सांगतात की रक्तातील साखरेवर परिणाम करणारे घटक हे फक्त भात किंवा पोळी नसून:
किती प्रमाणात खाल्ले जाते
जेवणात भाज्या, प्रथिने आणि चरबी आहेत का
स्वयंपाकाची पद्धत
पोळीमध्ये फायबर जास्त असल्यामुळे ग्लुकोजचे शोषण हळूहळू होते. तर भातामध्ये फायबर कमी असले तरी तो नैसर्गिकरित्या ग्लूटेन-फ्री आहे, त्यामुळे अनेकांना तो अधिक सहज पचतो.
वजन कमी करण्यासाठी भात की पोळी?
वजन कमी करायचं म्हटलं की सर्वप्रथम लोक भात किंवा पोळी पूर्णपणे बंद करतात. पण आहारतज्ज्ञ याला साफ नकार देतात. त्यांच्या मते, भात किंवा पोळी यापैकी कुठलाही पदार्थ थेट वजन वाढवत नाही.
वजन कमी होणं किंवा वाढणं हे खालील गोष्टींवर अवलंबून असतं:
एकूण कॅलरी सेवन
दिवसातील खाण्याची सवय
पोर्शन कंट्रोल
जीवनशैली आणि हालचाल
पोळीमधील फायबरमुळे अनेकांना लवकर पोट भरल्यासारखं वाटतं, त्यामुळे पुढे खाणं कमी होतं. याचा वजन कमी करण्यासाठी फायदा होऊ शकतो. मात्र काही लोकांना भात सहज पचतो आणि पोट हलकं वाटत असल्यामुळे ते आपोआप कमी खातात.
म्हणजेच, दोन्ही पदार्थ योग्य प्रमाणात आणि संतुलित आहारासोबत घेतले तर वजन कमी करण्यास अडथळा ठरत नाहीत.
कधी भात हा चांगला पर्याय ठरतो?
आहारतज्ज्ञांच्या मते काही परिस्थितींमध्ये भात पोळीपेक्षा अधिक उपयुक्त ठरतो:
IBS (Irritable Bowel Syndrome)
PCOS
सतत पोटफुगी किंवा गॅस
ग्लूटेन सेंसिटिव्हिटी
अशा लोकांसाठी भात पचनसंस्थेवर कमी ताण देतो. भातासोबत भाज्या, डाळ, उसळ किंवा ताक/दही घेतल्यास तो पूर्ण आणि संतुलित आहार बनतो. तज्ज्ञ सांगतात की भात खाताना थोडी प्रथिने आणि चांगली चरबी (जसं की तूप, तेलबिया) घेतल्यास रक्तातील साखरही नियंत्रणात राहते.
पोळी कधी अधिक योग्य ठरते?
पोळी खालील लोकांसाठी अधिक फायदेशीर ठरू शकते:
ज्यांचं पचन मजबूत आहे
ज्यांना दीर्घकाळ ऊर्जा हवी असते
ज्यांना फायबरचे प्रमाण वाढवायचे आहे
विशेषतः सकाळी किंवा दुपारी, जेव्हा पचनशक्ती जास्त असते, तेव्हा पोळी खाल्ल्यास ती चांगली पचते आणि दीर्घकाळ पोट भरल्यासारखं वाटतं. वजन कमी करताना ही बाब उपयोगी ठरते.
भात किंवा पोळी योग्य पद्धतीने कशी खावी?
तज्ज्ञांच्या मते, भात किंवा पोळी खाण्याची पद्धतच सर्वात महत्त्वाची आहे:
प्रमाण मर्यादित ठेवा
नेहमी भाज्या आणि प्रथिनांसोबत खा
खूप उशिरा जेवण टाळा
अन्न नीट चावून, शांतपणे खा
फक्त भात किंवा फक्त पोळी खाण्याऐवजी संतुलित ताट असणं अधिक महत्त्वाचं आहे.
भात विरुद्ध पोळी या वादात कोणताही एक सार्वत्रिक विजेता नाही. भात पचनासाठी हलका असून संवेदनशील पचन असलेल्या लोकांसाठी अधिक योग्य ठरू शकतो. तर पोळी फायबरयुक्त असल्यामुळे दीर्घकाळ तृप्ती देते.
वजन कमी करण्याच्या दृष्टीने, भात किंवा पोळी यापैकी कुठलाही पदार्थ वाईट नाही. खरी गुरुकिल्ली आहे — प्रमाण, संतुलन आणि स्वतःच्या शरीराची प्रतिक्रिया ओळखणे.
एक पदार्थ पूर्णपणे टाळण्याऐवजी, शरीराचं ऐकून, दोन्ही पदार्थ योग्य वेळी आणि योग्य प्रमाणात खाणं हाच आरोग्याचा खरा मंत्र आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/sutlelam-pot-7-days-kami-only-night-drink-hai-natural-drink-and-see-the-magic/
