इराण-यूएस-इस्रायल युद्ध: भारत-इराणमध्ये गुप्त करार? होर्मुझमध्ये भारतीय जहाजांचे सुरक्षित मार्गक्रमण
मध्य पूर्वेतील तणाव दिवसेंदिवस वाढत असून, इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील युद्धाला आज आठवडा पूर्ण झाला आहे. या संघर्षामुळे जागतिक इंधन पुरवठा आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम झाला आहे. परंतु, सुदैवाने भारताच्या दोन महत्त्वाच्या कार्गो जहाजांनी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून सुरळीत प्रवास केला आहे. या पार्श्वभूमीवर भारत आणि इराणदरम्यान ‘गुप्त करार’ झाल्याचे चर्चेचे विषय झाले आहेत.
मध्य पूर्वेतील युद्धाचे भारतावर परिणाम
गेल्या आठवडाभरापासून इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यात संघर्ष सुरु आहे. हा संघर्ष मुख्यतः दोन्ही देशांच्या सैनिकी ताकदीवर आधारित असून, यामुळे खजिन तेल, नैसर्गिक वायू आणि इंधन पुरवठा संकटात सापडला आहे. मध्य पूर्वेतील हा भाग जगातील इंधन पुरवठ्याचा प्रमुख केंद्र असल्यामुळे या युद्धामुळे जगभरातील अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थांवर त्वरित परिणाम झाला आहे.
विशेषत: होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून वाहतूक थांबली की जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या दरात मोठा बदल होतो. अशा परिस्थितीत, भारताच्या आर्थिक व औद्योगिक क्षेत्राला गंभीर धोका निर्माण होऊ शकतो, कारण भारताचा इंधनाचा मोठा हिस्सा या मार्गातून येतो.
Related News
राष्ट्रपतींना उपेक्षित केल्याबद्दल PM मोदींची TMC सरकारवर टीका
IND vs NZ फायनल 2026 : सूर्यकुमार यादवच्या प्लेइंग ईलेव्हनवर सस्पेन्स कायम
अल्लू सिरिश – नयनिका रेड्डीच्या लग्नात पारंपरिकतेचा आधुनिक स्पर्श: पाहा खास ‘शंखू‑चक्र’ मेहंदी
मोठी घोषणा! तिसऱ्या मुलासाठी सरकार देणार 85,000 रुपये, 18 वर्षांपर्यंत मोफत शिक्षण
युद्धाच्या सावटाखाली चीनचा सोन्याचा जोर: भाव आकाशाला भिडणार?
डोनाल्ड ट्रम्पची इराणला थेट धमकी; आज होणार भीषण हल्ला
प्रदेशाध्यक्षांच्या गृहजिल्ह्यात काँग्रेसला धक्का, अनेक नेते भाजपात प्रवेश
ट्रम्प यांनी इराणच्या भविष्यासंबंधी दिली ३ मोठी आश्वासने, व्हाइट हाऊसकडून अधिकृत माहिती
बापरे बाप! सोन्याचे दर चढले, आज 10 ग्रॅम सोन्याचा भाव 1,66,036 रुपये
भारतासाठी इराण-इस्रायल युद्धाचे गंभीर परिणाम: आर्थिक संकटाची शक्यता
नागपूरच्या गांधे बंधूंचा कमाल! MasterChef India Season 9 चे विजेते ठरले
भारतीय जहाजांचे होर्मुझमध्ये सुरक्षित मार्गक्रमण
ट्रॅकिंग डेटानुसार, भारताची दोन प्रमुख कार्गो जहाजं – पुष्पक आणि परिमल – होर्मुझ सामुद्रधुनीतून प्रवास करत आहेत. यापूर्वी इराणने केवळ चीनच्या जहाजांना या मार्गाचा वापर करण्यास परवानगी दिलेली होती, परंतु आता भारतीय जहाजांनाही मार्ग मोकळा झाला आहे.
ही बाब जागतिक स्तरावर मोठी चर्चा सुरू आहे, कारण या मार्गावर प्रवास करणाऱ्या व्यापारी जहाजांवर युद्धकाळात हल्ला होण्याची शक्यता असते. परंतु, भारतीय जहाजांचे सुरक्षीत मार्गक्रमण म्हणजे भारत-इराणमध्ये काही प्रकारचा गुप्त करार झाल्याचे संकेत देत आहे.
भारत-इराण परराष्ट्र संवाद
इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अराघची यांनी भारताचे परराष्ट्र मंत्री सुब्रमण्यम जयशंकर यांच्याशी फोनवरून चर्चा केली. त्याचप्रमाणे, इराणचे उपपरराष्ट्रमंत्री सईद खतीबजादेह दिल्लीला पोहोचले असून त्यांनी भारतीय अधिकाऱ्यांची भेट घेतली आणि होर्मुजच्या माध्यमातून भारतीय जहाजांचा मार्ग सुरक्षित ठेवण्याबाबत चर्चा केली.
या चर्चेनंतर भारतीय कार्गो जहाजांची होर्मुझमधून ये-जा सुरळीत सुरु झाली आहे. या घटनाक्रमामुळे इराणसोबत भारताचे आर्थिक आणि सामरिक संबंध अधिक बळकट होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
आयआरजीसीने अमेरिकेला दिला थेट इशारा
दुसरीकडे, इराणच्या इस्लामिक रिव्हॉल्युशरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) ने अमेरिकेला थेट इशारा दिला आहे. आयआरजीसीच्या वक्तव्याप्रमाणे, होर्मुझमधील वाहतूक सुरूच राहील आणि जहाजांना संरक्षण दिले जाईल.
यासंदर्भात, अमेरिकेने व्यापारी जहाजांना संरक्षण देण्याची भूमिका घेतली होती, परंतु आयआरजीसीने यावर स्पष्ट आव्हान दिले आहे. आयआरजीसीने म्हटले आहे की, “आम्ही अमेरिका पहात आहोत की त्यांनी व्यापारी जहाजांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी काय भूमिका घेतली आहे. होर्मुझमधील वाहतूक थांबणार नाही.”
भारत-इराण गुप्त करार?
सध्या भारतीय जहाजांची सुरक्षित वाहतूक हेच चर्चेचे मुख्य कारण बनले आहे. व्यापारी जहाजांवर हल्ला होणार नाही, असा इराणने भारताला आश्वासन दिल्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. या परिस्थितीत, भारत-इराणमध्ये ‘गुप्त करार’ झाल्याच्या चर्चा जोर धरल्या आहेत.
विशेषत: जागतिक स्तरावर इंधन पुरवठा संकट निर्माण झालेल्या काळात, भारताला सुरक्षित मार्ग मिळणे आणि इंधन पुरवठा सतत राखणे हे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
होर्मुझ सामुद्रधुनीचे सामरिक महत्त्व
होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जगभरातील तेल वाहतुकीचा सुमारे २० टक्के हिस्सा जातो. युद्ध किंवा तणावामुळे हा मार्ग बंद झाला तर जागतिक तेल बाजारावर मोठा दबाव पडतो. यामुळे इंधन दरात तडजोड होत नाही, तर मोठ्या प्रमाणावर महागाई वाढते.
भारतासारख्या देशांसाठी, जे आपले तेल आणि नैसर्गिक वायू मोठ्या प्रमाणावर मध्य पूर्वेतून आयात करतात, होर्मुझचा मार्ग सुरक्षीत राहणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
इराण, अमेरिका आणि इस्रायलमधील युद्धाचे परिणाम अजूनही अनिश्चित आहेत. परंतु, भारतीय जहाजांची होर्मुझमधील सुरक्षित वाहतूक ही आश्वासक बाब आहे. भारत-इराण दरम्यान चालू असलेल्या गुप्त करारामुळे जागतिक बाजारातील तणाव काही प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता आहे.
जागतिक स्तरावर भारताची भूमिका वाढत असून, मध्य पूर्वेतील गहन संघर्षातही आपल्या व्यापारी जहाजांचे सुरक्षीत मार्गक्रमण सुनिश्चित केले जाणे भारतासाठी मोठे सामरिक यश मानले जात आहे.
