पावसाळ्यात छत्री घेऊन मोबाईलवर बोलणे सुरक्षित? विज्ञान काय सांगते; 7 महत्त्वाच्या गोष्टी जाणून घ्या
पावसाळा सुरू झाला की अनेकजण छत्री हातात आणि दुसऱ्या हातात मोबाईल घेऊन रस्त्यावर चालताना दिसतात. ऑफिसला जाणे, महत्त्वाचे फोन कॉल, ऑनलाइन मीटिंग, नेव्हिगेशन किंवा सोशल मीडियाचा वापर यामुळे पावसातही मोबाईल वापरणे अनेकांसाठी अपरिहार्य झाले आहे. मात्र, आकाशात विजांचा कडकडाट सुरू असताना छत्री घेऊन मोबाईलवर बोलणे सुरक्षित आहे का? मोबाईलमुळे खरंच वीज आकर्षित होते का? की हा फक्त एक गैरसमज आहे?
या प्रश्नांची उत्तरे विज्ञानाने अनेक वर्षांपूर्वीच दिली आहेत. तरीही समाजात याबाबत अनेक गैरसमज आजही प्रचलित आहेत. काहीजण मोबाईलच्या रेडिओ लहरींमुळे वीज आकर्षित होते असे मानतात, तर काहीजण छत्रीमुळे धोका वाढतो असे सांगतात. प्रत्यक्षात या दोन्ही गोष्टींचे वैज्ञानिक विश्लेषण समजून घेतल्यास सत्य स्पष्ट होते.
Related News
Mumbai Water Supply : मुंबईकरांना मोठा दिलासा! १०% पाणीकपात रद्द होणार? महापालिकेचा मोठा निर्णय लवकरच
Nagpur Rain: नागपुरात तुफान पाऊस! रस्ते जलमय, सोमलवार शाळेचं मैदान पाण्याखाली; नागरिकांची तारांबळ
Maharashtra Rain Alert : अरबी समुद्रात चक्राकार वारे सक्रिय; राज्यातील 22 जिल्ह्यांना पावसाचा अलर्ट, हवामान खात्याचा मोठा इशारा
तज्ज्ञांच्या मते, मोबाईल फोन स्वतः विजेला आकर्षित करत नाही. मात्र, विजांच्या कडकडाटादरम्यान उघड्या जागेत उभे राहणे, धातूची छत्री वापरणे आणि ओल्या वातावरणात मोबाईल वापरणे या गोष्टी मिळून धोका वाढवू शकतात.
मोबाईल फोनमुळे वीज पडते का?
हा सर्वात मोठा गैरसमज आहे.मोबाईल फोनमधून रेडिओ फ्रिक्वेन्सी सिग्नल आणि इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक लहरी उत्सर्जित होतात. अनेकांना वाटते की या लहरी विजेला आकर्षित करतात. मात्र विज्ञान असे मानत नाही.वीज कोसळण्याची प्रक्रिया ढगांमध्ये निर्माण होणाऱ्या प्रचंड विद्युतभारावर अवलंबून असते. वीज नेहमी जमिनीपर्यंत पोहोचण्यासाठी सर्वात सोपा मार्ग शोधते. त्यामुळे उंच झाडे, मोबाईल टॉवर, उंच इमारती, विजेचे खांब किंवा उघड्या मैदानातील सर्वात उंच वस्तूंवर वीज पडण्याची शक्यता अधिक असते.मोबाईल फोनचे रेडिओ सिग्नल इतके शक्तिशाली नसतात की ते विजेचा मार्ग बदलू शकतील. त्यामुळे फोन वापरल्यामुळे थेट वीज पडते, हा दावा वैज्ञानिकदृष्ट्या चुकीचा आहे.
मग धोका नेमका कशामुळे वाढतो?
मोबाईलमुळे नाही, तर तुम्ही ज्या परिस्थितीत मोबाईल वापरता त्यामुळे धोका वाढतो.जर तुम्ही उघड्या मैदानात, डोंगरावर, शेतात किंवा मोकळ्या रस्त्यावर असाल आणि हातात धातूची छत्री घेऊन फोनवर बोलत असाल, तर तुमच्या सुरक्षिततेचा धोका वाढतो.
1. धातूची छत्री ठरू शकते धोकादायक
आज बाजारात मिळणाऱ्या बहुतांश छत्र्यांमध्ये स्टील, लोखंड किंवा ॲल्युमिनियमचे रॉड असतात.जर परिसरात विजांचा कडकडाट सुरू असेल आणि तुम्ही उघड्या जागेत उभे असाल, तर छत्री त्या भागातील तुलनेने उंच बिंदू बनू शकते.वीज थेट छत्रीवर पडली तर धातूच्या रॉडमधून ती शरीरात प्रवेश करू शकते. त्यामुळे गंभीर दुखापत किंवा मृत्यू होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
2. पावसाचे पाणी विजेचा प्रभाव वाढवू शकते
पावसात शरीर, कपडे, बूट आणि मोबाईल सर्व काही ओले होते.ओल्या परिस्थितीत शरीरावरील प्रतिकार कमी होतो. जर परिसरात विजेचा विद्युतप्रवाह जमिनीवर पसरला, तर ओल्या शरीरातून तो सहज प्रवास करू शकतो.म्हणूनच विजांचा कडकडाट सुरू असताना ओल्या वातावरणात अनावश्यकपणे उभे राहणे टाळण्याचा सल्ला दिला जातो.
3. मोबाईल वापरताना लक्ष विचलित होते
मोबाईल वापरताना अनेकांचे लक्ष पूर्णपणे स्क्रीनमध्ये असते.अचानक विजा चमकणे, वादळाचा वेग वाढणे किंवा सुरक्षित निवारा शोधण्याची गरज याकडे दुर्लक्ष होऊ शकते.सुरक्षिततेच्या दृष्टीने ही बाब अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.
4. उघड्या मैदानात धोका सर्वाधिक
शेत, मैदान, टेकडी, नदीकिनारा किंवा समुद्रकिनारा यांसारख्या ठिकाणी वीज पडण्याचा धोका तुलनेने अधिक असतो.अशा ठिकाणी छत्री घेऊन फोनवर बोलणे किंवा थांबून गप्पा मारणे धोकादायक ठरू शकते.
5. झाडाखाली उभे राहणेही सुरक्षित नाही
अनेकांना वाटते की झाडाखाली उभे राहिल्यास पाऊस आणि वीज दोन्हीपासून संरक्षण मिळते.मात्र प्रत्यक्षात वीज अनेकदा उंच झाडांवर पडते. वीज झाडावर पडल्यावर तिचा विद्युतप्रवाह आजूबाजूच्या जमिनीत पसरतो.त्यामुळे झाडाखाली उभ्या असलेल्या व्यक्तीलाही गंभीर इजा होऊ शकते.
6. रेनकोट छत्रीपेक्षा अधिक सुरक्षित पर्याय ठरू शकतो
जर विजांचा कडकडाट सुरू असेल आणि तुम्हाला बाहेरच राहावे लागत असेल, तर धातूची छत्री वापरण्यापेक्षा रेनकोट अधिक सुरक्षित पर्याय मानला जातो.यामुळे हात मोकळे राहतात आणि उंच धातूची रचना डोक्यावर राहत नाही.
7. सर्वात सुरक्षित उपाय कोणता?
वादळ आणि विजांचा कडकडाट सुरू झाल्यानंतर शक्य तितक्या लवकर सुरक्षित इमारतीत किंवा बंद चारचाकी वाहनात आश्रय घेणे हा सर्वोत्तम उपाय आहे.काँक्रीटची इमारत किंवा पूर्णपणे बंद वाहन विजांपासून तुलनेने अधिक सुरक्षित संरक्षण देतात.
विजांचा कडकडाट सुरू झाल्यावर काय करावे?
- उघड्या मैदानातून तात्काळ बाहेर पडा.
- मोबाईलचा वापर कमी करा आणि सुरक्षित ठिकाणी पोहोचण्यावर लक्ष द्या.
- धातूची छत्री शक्य असल्यास बंद करा.
- झाडाखाली उभे राहू नका.
- विजेचे खांब, लोखंडी कुंपण किंवा धातूच्या संरचनेपासून दूर राहा.
- पाण्यात उभे राहणे टाळा.
- सुरक्षित इमारत किंवा बंद कारमध्ये आश्रय घ्या.
काय करू नये?
- विजांचा कडकडाट सुरू असताना सेल्फी काढू नका.
- उघड्या मैदानात फोनवर दीर्घकाळ बोलू नका.
- मासेमारी, पोहणे किंवा नदीकाठी थांबू नका.
- उंच ठिकाणी उभे राहू नका.
- झाडाखाली आसरा घेऊ नका.
- धातूच्या वस्तूंना धरून उभे राहू नका.
विज्ञानाचा निष्कर्ष
विज्ञान स्पष्टपणे सांगते की मोबाईल फोनमुळे वीज आकर्षित होत नाही. त्यामुळे मोबाईलच्या सिग्नलमुळे तुमच्यावर वीज पडेल, हा समज चुकीचा आहे.मात्र, विजांच्या कडकडाटादरम्यान उघड्या जागेत धातूची छत्री घेऊन उभे राहणे, ओल्या परिस्थितीत मोबाईल वापरणे आणि सुरक्षित निवाऱ्याकडे दुर्लक्ष करणे या गोष्टी एकत्र आल्यास अपघाताचा धोका वाढतो.म्हणूनच पावसाळ्यात हवामान खराब असेल, आकाशात वीज चमकत असेल आणि गडगडाट सुरू असेल, तर फोनवरील संभाषणापेक्षा स्वतःची सुरक्षितता महत्त्वाची मानणे आवश्यक आहे.
पावसाळ्यात छत्री घेऊन मोबाईल वापरणे हे स्वतःमध्ये धोकादायक नसले तरी वादळी हवामान, विजांचा कडकडाट आणि उघडी जागा या परिस्थितीत तो जीवघेणा धोका निर्माण करू शकतो. मोबाईल विजेला आकर्षित करत नाही, पण धातूची छत्री, ओले शरीर आणि असुरक्षित परिसर यामुळे विजेच्या अपघाताची शक्यता वाढते. त्यामुळे हवामान खराब होताच शक्य तितक्या लवकर सुरक्षित इमारतीत आश्रय घ्या आणि अनावश्यक मोबाईल वापर टाळा. योग्य माहिती आणि थोडी सावधगिरी अनेक जीव वाचवू शकते.
