उन्हाळ्याच्या लाटेत काय खावे, काय टाळावे? टरबूज, ताक, काकडी खा; कॉफीपासून राहा दूर
देशभरात उन्हाळ्याची तीव्रता दिवसेंदिवस वाढत असून उष्णतेची लाट नागरिकांसाठी मोठे आव्हान ठरत आहे. विशेषतः मे आणि जून महिन्यात बाहेर पडणे कठीण होत चालले आहे. कडक उन्ह, उष्ण वारे आणि वाढते तापमान यामुळे शरीरावर ताण येत असून आरोग्याच्या अनेक समस्या वाढताना दिसत आहेत.
उष्णतेमुळे उलट्या, जुलाब, अशक्तपणा, चक्कर येणे आणि डोकेदुखी यांसारख्या समस्या मोठ्या प्रमाणात वाढतात. त्यामुळे या काळात योग्य आहार आणि पुरेशी पाण्याची मात्रा राखणे अत्यंत आवश्यक ठरते.
शरीरासाठी पाण्याचे महत्त्व
पोषणतज्ज्ञ Rupali Datta यांच्या मते, मानवी शरीरातील सुमारे 60 ते 75 टक्के भाग हा पाण्याचा बनलेला असतो. उर्वरित पाण्याची गरज ही अन्न आणि पेयांद्वारे पूर्ण करावी लागते.
Related News
Golgappa Stall वरचे ‘हे’ 8 प्रकारचे लोक तुम्ही नक्की पाहिले असतील!
उष्माघाताचा थरार! 46.6°C तापमानात महाराष्ट्र होरपळला – पुढील 4 दिवसांत काय होणार?
“एप्रिलच्या उकाड्यात कूलरचा जबरदस्त उपयोग! 5 स्मार्ट वेळा ज्या तुमचं घर AC सारखं थंड करतील
उन्हाळ्यात घामाच्या स्वरूपात शरीरातून मोठ्या प्रमाणात पाणी बाहेर पडते. त्यामुळे डिहायड्रेशनचा धोका वाढतो. म्हणूनच शरीराला सतत हायड्रेट ठेवणे हा उष्णतेवर मात करण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग मानला जातो.
उन्हाळ्यात खाण्यासाठी सर्वोत्तम पदार्थ
उन्हाळ्याच्या दिवसांत शरीराला थंडावा देणारे, पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेले आणि पचायला हलके पदार्थ खाणे फायदेशीर ठरते.
1. लिंबूपाणी (Lemon Water)
लिंबूपाणी हे सर्वात सोपे आणि प्रभावी उन्हाळी पेय आहे. हे शरीराला हायड्रेट ठेवण्यास मदत करते आणि थकवा कमी करते. साखरेऐवजी मध वापरल्यास ते अधिक आरोग्यदायी ठरते. तसेच पचनक्रिया सुधारण्यासाठीही हे उपयुक्त आहे.
2. नारळपाणी (Coconut Water)
नारळपाणी हे नैसर्गिक इलेक्ट्रोलाइट्सने भरलेले असते. हेल्थ कोच Luke Coutinho यांच्या मते, नारळपाणी शरीरातील गमावलेले खनिज पुन्हा भरून काढण्यास मदत करते.
हे त्वचा ताजीतवानी ठेवते आणि उष्णतेमुळे होणारा थकवा कमी करते. सकाळी किंवा जास्त घाम आल्यावर ते पिणे विशेष फायदेशीर ठरते.
3. काकडी (Cucumber)
काकडीमध्ये जवळपास 95 टक्के पाणी असते. त्यामुळे ती डिहायड्रेशन टाळण्यासाठी उत्तम पर्याय आहे. काकडी शरीरातील उष्णता कमी करते आणि विषारी घटक बाहेर टाकण्यास मदत करते.
4. टरबूज (Watermelon)
टरबूज हा उन्हाळ्यातील सर्वात लोकप्रिय फळांपैकी एक आहे. यात पाण्याचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे शरीराला त्वरित ताजेतवानेपणा मिळतो.
दुपारी किंवा संध्याकाळी टरबूज खाल्ल्यास थकवा कमी होतो आणि ऊर्जा टिकून राहते.
5. दही (Curd)
दही हे पचायला हलके असून शरीराला थंडावा देते. हे शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते आणि पचनसंस्थेसाठी फायदेशीर आहे.
दही, ताक किंवा दही-भात अशा विविध स्वरूपात ते खाता येते.
6. पुदिना (Mint)
पुदिन्याला नैसर्गिक थंडावा देणारे गुणधर्म आहेत. तो पचन सुधारतो आणि पोटातील जळजळ कमी करतो.
पुदिन्याचा वापर चटणी, पेय किंवा सॅलडमध्ये केल्यास शरीराला ताजेपणा मिळतो.
उन्हाळ्यात टाळावयाच्या गोष्टी
उष्णतेच्या दिवसांत काही पदार्थ आणि पेये टाळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
कॅफिनयुक्त पेये (Coffee, Tea)
कॉफी आणि चहा यांसारखी कॅफिनयुक्त पेये शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी करू शकतात. त्यामुळे डिहायड्रेशनचा धोका वाढतो.
तज्ज्ञांच्या मते, अशा पेयांचे सेवन मर्यादित प्रमाणातच करावे आणि त्याऐवजी लिंबूपाणी, ताक किंवा आम पन्ना यांसारखी पेये घ्यावीत.
जास्त प्रोटीनयुक्त आहार
अतिप्रमाणात प्रोटीनयुक्त पदार्थ खाल्ल्यास शरीरात उष्णता वाढू शकते. तसेच पचनक्रियाही कठीण होते. त्यामुळे हलका आणि संतुलित आहार घेणे योग्य ठरते.
शिळे किंवा खराब अन्न
उन्हाळ्यात अन्न लवकर खराब होते. शिळे किंवा नीट साठवलेले नसलेले अन्न खाल्ल्यास पोटाचे आजार होण्याची शक्यता असते.
म्हणून शक्यतो ताजे आणि स्वच्छ अन्न खाण्याचा सल्ला दिला जातो.
उष्णतेपासून बचावासाठी सोपे उपाय
- दिवसभरात पुरेसे पाणी प्या
- बाहेर जाताना टोपी किंवा स्कार्फ वापरा
- हलके आणि सैल कपडे परिधान करा
- थेट उन्हात जाणे टाळा
- शरीराला थंड ठेवणारे पदार्थ नियमित खा
उन्हाळ्याच्या वाढत्या उष्णतेमध्ये आरोग्याची काळजी घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. योग्य आहार, पुरेशी पाण्याची मात्रा आणि थंडावा देणारे पदार्थ यामुळे आपण उष्णतेच्या लाटेपासून स्वतःचे संरक्षण करू शकतो.
टरबूज, काकडी, दही आणि नारळपाणी यांसारखे साधे पदार्थ आपल्या रोजच्या आहारात समाविष्ट केल्यास शरीर ताजेतवाने राहते. त्याचवेळी कॉफी, जड आहार आणि शिळे अन्न टाळल्यास आरोग्य चांगले राखता येते.
उन्हाळ्यात फिट आणि एनर्जेटिक राहण्यासाठी हे छोटे बदल मोठा फरक करू शकतात.
