भिजवलेल्या rice चे आरोग्यदायी फायदे तुम्हाला माहिती आहेत का?
पारंपरिक सवयींमध्ये दडलेले आरोग्याचे गुपित
भारतीय आहारपद्धतीत rice हे मुख्य अन्न मानले जाते. दक्षिण भारतातील डोसा, इडलीपासून ते महाराष्ट्रातील वरण-भात, भाजी-भात, भाताची पेज यापर्यंत rice शिवाय जेवण अपूर्ण मानले जाते. अनेकांच्या दैनंदिन जीवनात भात इतका महत्त्वाचा आहे की “भात खाल्ल्याशिवाय जेवण झालं असं वाटत नाही,” असे म्हटले जाते. मात्र, आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत तांदूळ शिजवण्याची योग्य पद्धत अनेक जण विसरत चालले आहेत. यामुळे तांदळातून मिळणारे पोषक घटक शरीराला पुरेशा प्रमाणात मिळत नाहीत.
आपले पूर्वज rice शिजवण्यापूर्वी तो काही काळ पाण्यात भिजत घालत असत. ही केवळ परंपरा किंवा सवयीचा भाग नव्हता, तर त्यामागे ठोस वैज्ञानिक आणि आरोग्यदायी कारणे होती. आज मात्र अनेक जण rice पटकन धुऊन थेट कुकरमध्ये टाकतात. परिणामी तांदळाचे पौष्टिक मूल्य कमी होते. तांदूळ भिजवून खाण्याचे फायदे नेमके कोणते, हे जाणून घेणे आजच्या काळात अत्यंत आवश्यक ठरते.
rice : भारतीय आहाराचा कणा
rice हा कार्बोहायड्रेट्सचा उत्कृष्ट स्रोत आहे. शरीराला ऊर्जा देण्यासाठी कार्बोहायड्रेट्स अत्यावश्यक असतात. विशेषतः शारीरिक श्रम करणारे कामगार, शेतकरी, खेळाडू किंवा दिवसभर सक्रिय असणाऱ्या व्यक्तींसाठी भात हा ऊर्जेचा मुख्य आधार ठरतो. भात खाल्ल्यामुळे शरीराला तात्काळ ऊर्जा मिळते आणि थकवा कमी होतो.
Related News
किडनी स्टोन: हळूच वाढणारा पण तीव्र त्रास! जाणून घ्या कारणे आणि उपाय
बटाटा कसा खावा? आयुर्वेद तज्ञांचा महत्त्वपूर्ण सल्ला
उन्हाळ्यात शरीर हायड्रेट ठेवण्यासाठी नारळ पाणी की ऊसाचा रस – कोणते पेय अधिक फायदेशीर?
सकाळी उठल्यावर पहिलं पाणी प्यालं तर दिवसभर ऊर्जा टिकते!
नारळाचे पाणी पिण्याचे 6 फायदे: वजन कमी आणि आरोग्य सुधारण्यासाठी!
वजन कमी करायचे आहे का? गव्हाच्या पिठाऐवजी या आरोग्यदायी पिठांचा समावेश करा
कोल्ड ड्रिंक गॅस-अॅसिडिटीपासून आराम देतात का? तज्ज्ञांचा स्पष्ट सल्ला
‘कमी खाऊ नका, योग्य खा’ – PCOS साठी न्यूट्रिशनिस्टचा महत्त्वाचा सल्ला
जेवणानंतर लगेच चहा-कॉफी पिणे आरोग्यास हानीकारक का ?
मधुमेही रुग्णांसाठी फळांचे योग्य सेवन: कोणती फळे खावी आणि कोणती टाळावी?
आवळा रस की लिंबू पाणी? व्हिटॅमिन सीसाठी कोणता पर्याय अधिक प्रभावी?
rice नैसर्गिकरित्या ग्लूटेन-मुक्त असल्यामुळे ज्यांना गहू किंवा ग्लूटेनची ॲलर्जी आहे, त्यांच्यासाठी तो सुरक्षित पर्याय मानला जातो. पचनसंस्था कमकुवत असलेल्या व्यक्ती, आजारी रुग्ण, लहान मुले आणि वृद्ध व्यक्तींना भात सहज पचतो, म्हणूनच डॉक्टर अनेकदा आजारपणात भात किंवा भाताची पेज खाण्याचा सल्ला देतात.
ब्राऊन राइस, हातसडीचा तांदूळ आणि पांढरा भात
आज बाजारात विविध प्रकारचे तांदूळ उपलब्ध आहेत. त्यामध्ये पांढरा rice , ब्राऊन राइस, हातसडीचा तांदूळ, लाल तांदूळ आणि काळा तांदूळ यांचा समावेश होतो. आरोग्याच्या दृष्टीने विचार करता ब्राऊन राइस आणि हातसडीचा तांदूळ अधिक फायदेशीर मानले जातात.
पांढऱ्या rice वर मोठ्या प्रमाणात प्रक्रिया केली जाते. त्यामुळे त्यातील कोंडा (ब्रॅन) आणि जर्म काढून टाकले जातात. यामुळे फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे कमी होतात. याउलट ब्राऊन राइसवर प्रक्रिया कमी केलेली असल्यामुळे त्यातील कोंडा आणि जर्म शाबूत राहतात. त्यामुळे त्यात फायबरचे प्रमाण अधिक असते, जे पचन सुधारण्यास मदत करते.
भिजवलेल्या तांदळाचे महत्त्व
rice पाण्यात भिजवून ठेवल्याने त्यातील अनेक नैसर्गिक गुणधर्म सक्रिय होतात. विशेषतः तांदळामधील फायटिक ॲसिड या घटकाचे प्रमाण कमी होण्यास मदत होते. फायटिक ॲसिड हे शरीरासाठी आवश्यक असलेल्या लोह, कॅल्शियम, मॅग्नेशियम आणि जस्त यांसारख्या खनिजांचे शोषण अडवते. तांदूळ भिजवल्यामुळे हा अडथळा काही प्रमाणात दूर होतो आणि शरीराला ही खनिजे सहजपणे शोषता येतात.
विशेषतः महिला, लहान मुले आणि वृद्ध व्यक्तींसाठी भिजवलेला तांदूळ अधिक फायदेशीर ठरतो. महिलांमध्ये आढळणारी रक्ताची कमतरता (अॅनिमिया) कमी करण्यास भिजवलेला तांदूळ उपयुक्त ठरू शकतो.
पचनक्रिया सुधारण्यास मदत
भिजवलेला rice शिजवल्यानंतर अधिक मऊ होतो. त्यामुळे तो सहज पचतो आणि पोटावर ताण येत नाही. बद्धकोष्ठता, आम्लपित्त, गॅस यांसारख्या पचनाच्या तक्रारी असलेल्या व्यक्तींना भिजवलेला भात अधिक लाभदायक ठरतो. तसेच भात पोटाला चिकटत नाही आणि हलका वाटतो.
स्वयंपाकातही फायदेशीर
rice पाण्यात भिजवून ठेवल्याने स्वयंपाक करताना तो लवकर आणि समान प्रमाणात शिजतो. भाताची दाणेदार रचना टिकून राहते. भात चिकट होत नाही, वेगळा-वेगळा सुटतो आणि चवही अधिक चांगली लागते. त्यामुळे हॉटेल्स, लग्नसमारंभ किंवा मोठ्या स्वयंपाकात भात आधी भिजवण्याची पद्धत आजही वापरली जाते.
हृदयासाठी लाभदायक
भातामध्ये कोलेस्टेरॉल, ट्रान्स फॅट्स आणि सोडियमचे प्रमाण अत्यंत कमी असते. त्यामुळे हृदयविकार, उच्च रक्तदाब आणि कोलेस्टेरॉल वाढीचा धोका कमी होतो. विशेषतः ब्राऊन राइस आणि हातसडीचा तांदूळ हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त मानले जातात.
मधुमेह असलेल्या व्यक्तींसाठी तांदूळ
मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी भात पूर्णपणे टाळावा, असा गैरसमज अनेकदा आढळतो. मात्र, योग्य प्रकारचा तांदूळ आणि योग्य प्रमाणात सेवन केल्यास मधुमेहींनाही भात खाता येतो. ब्राऊन राइसचा ग्लायसेमिक इंडेक्स पांढऱ्या तांदळाच्या तुलनेत कमी असल्यामुळे रक्तातील साखर झपाट्याने वाढत नाही.
काळा आणि लाल तांदूळ : आरोग्याचा खजिना
काळ्या तांदळामध्ये अँथोसायनिन हे शक्तिशाली अँटी-ऑक्सिडंट्स असतात. हे घटक शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर काढण्यास मदत करतात आणि कर्करोग, हृदयरोग यांसारख्या आजारांचा धोका कमी करतात.
लाल तांदळामध्ये लोह आणि मॅंगनीजचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे रक्ताची कमतरता भरून काढणे आणि हाडांची मजबुती वाढवणे यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.
योग्य वेळ आणि प्रमाण महत्त्वाचे
भाताचे सेवन करताना वेळ आणि प्रमाण महत्त्वाचे ठरते. दुपारच्या जेवणात भात खाल्ल्यास तो सहज पचतो आणि ऊर्जा देतो. रात्री भाताचे प्रमाण मर्यादित ठेवणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते. भातासोबत डाळी, भाज्या, कोशिंबीर यांचा समावेश केल्यास आहार अधिक संतुलित होतो.
तांदूळ हा केवळ पोट भरण्यासाठी नसून योग्य पद्धतीने सेवन केल्यास तो आरोग्याचा उत्तम आधार ठरू शकतो. तांदूळ पाण्यात भिजवून शिजवण्याची पारंपरिक पद्धत आजच्या आधुनिक जीवनशैलीत पुन्हा स्वीकारण्याची गरज आहे. भिजवलेला तांदूळ अधिक पोषक, सहज पचणारा आणि चविष्ट ठरतो. आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी केवळ काय खातो यापेक्षा कसे खातो यालाही तितकेच महत्त्व आहे, हे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
