पावसाळ्यात अतिसाराचा धोका वाढतोय; ‘या’ प्रतिबंधात्मक टिप्स फॉलो करा, जाणून घ्या कोणती लक्षणे गंभीर
पावसाळा सुरू होताच देशातील अनेक भागांमध्ये मुसळधार पावसामुळे पूरस्थिती निर्माण होत आहे. या काळात केवळ पावसामुळे होणाऱ्या गैरसोयीच वाढत नाहीत, तर विविध हंगामी आजारांचाही धोका वाढतो. दूषित पाणी, अस्वच्छता आणि दूषित अन्नपदार्थांमुळे पावसाळ्यात अतिसार किंवा जुलाबाची समस्या अनेकांना जाणवू शकते. त्यामुळे या दिवसांत आरोग्याची विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.
अतिसाराला अनेकदा सामान्य पोटदुखी किंवा काही दिवसांची समस्या समजून दुर्लक्ष केले जाते. मात्र वारंवार पातळ शौच होणे, उलट्या किंवा ताप यामुळे शरीरातील पाणी आणि आवश्यक क्षार वेगाने कमी होऊ शकतात. परिणामी निर्जलीकरण म्हणजेच डिहायड्रेशन होण्याचा धोका वाढतो. त्यामुळे अतिसाराची लक्षणे दिसताच योग्य खबरदारी घेणे महत्त्वाचे आहे.
पावसाळ्यात अतिसार का वाढतो?
पावसाळ्यात पाणी दूषित होण्याची शक्यता वाढते. पूराचे पाणी सांडपाण्याशी मिसळल्यास पिण्याच्या पाण्याचे स्रोत दूषित होऊ शकतात. अशा पाण्यातून विविध जंतू शरीरात गेल्यास अतिसार, उलट्या आणि इतर पचनसंस्थेशी संबंधित आजार होऊ शकतात.
Related News
IND vs SL 2nd Test: फॉलोऑन देऊनही भारताला विजय नाही; श्रीलंकेने सामना वाचवला!
MPSC Paper Leak : आदर्श शिक्षक ते पेपरफुटीचा आरोपी; अमृत पाटील यांच्याबाबत धक्कादायक माहिती समोर
Kriti Sanon : कृती सेनॉनच्या ‘राखी’ जाहिरातीवरून वाद; सोनू निगमच्या नावाने फेक पोस्ट व्हायरल
समय रैनाची मुख्यमंत्र्यांसमोर टोलेबाजी; ‘सकाळी घरातून उठवलं, पण यावेळी सन्मान झाला’, फडणवीसांनाही हसू अनावर!
फरशीवरील हट्टी डाग निघत नाहीत? हे 5 घरगुती उपाय करून पाहा, चौथा आहे जबरदस्त!
शरीरातील ‘या’ 5 लक्षणांकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका; B12 ची कमतरता तर नाही ना?
तिबेटमध्ये कैलास यात्रेकरूंवर काळाचा घाला! ईशा फाउंडेशनचे 80 भक्त बेपत्ता; सद्गुरूंची चीनकडे मोठी मागणी
दहाव्या मजल्यावरून उडी घेतली अन् झाडाला अडकली; 4 महिन्यांपूर्वीच लग्न झालेल्या महिलेचा जीव थोडक्यात वाचला
अनन्या पांडेचं ब्रेकअप? वॉकर ब्लँकोसोबत 2 वर्षांचं नातं अखेर संपलं; नेमकं काय घडलं?
वजन कमी करायचंय? दिवसाला किती पोळ्या आणि किती भात खावा? जाणून घ्या योग्य प्रमाण
विजय वडेट्टीवार यांनी मागितली माफी; म्हणाले, “सुप्रिया सुळेंवर आरोप करण्याचा हेतू नव्हता”
HDFC Bank च्या शेअरमध्ये मोठी घसरण; ₹710 वर पोहोचला, गुंतवणूकदारांमध्ये खळबळ
याशिवाय उघड्यावर ठेवलेले खाद्यपदार्थ, नीट न शिजवलेले अन्न आणि न धुतलेली फळे-भाज्या यामुळेही संसर्ग होण्याचा धोका वाढतो. माश्या आणि इतर कीटकांच्या संपर्कातूनही अन्न दूषित होऊ शकते. त्यामुळे पावसाळ्यात अन्न आणि पाण्याच्या स्वच्छतेकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.
अतिसार टाळण्यासाठी स्वच्छ आणि सुरक्षित पाणी प्या
पावसाळ्यात अतिसारापासून बचाव करण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे सुरक्षित पाणी पिणे. पाण्याच्या शुद्धतेबाबत शंका असल्यास ते पाणी उकळून किंवा योग्य पद्धतीने शुद्ध करूनच प्यावे.
बाहेर प्रवास करताना शक्यतो स्वतःसोबत स्वच्छ पाणी ठेवावे. रस्त्याच्या कडेला किंवा अस्वच्छ ठिकाणी मिळणारे पाणी पिणे टाळावे. घरातील पाण्याची साठवणूक करणारी भांडीही नियमितपणे स्वच्छ करावीत.
हात स्वच्छ धुणे ठरते महत्त्वाचे
अतिसारास कारणीभूत ठरणाऱ्या संसर्गांपासून बचाव करण्यासाठी हातांची स्वच्छता अत्यंत महत्त्वाची आहे. स्वयंपाक करण्यापूर्वी, जेवण्यापूर्वी आणि शौचालयाचा वापर केल्यानंतर साबण आणि स्वच्छ पाण्याने हात व्यवस्थित धुवावेत.
लहान मुलांची स्वच्छता केल्यानंतरही हात स्वच्छ धुणे आवश्यक आहे. हात स्वच्छ न करता अन्नाला स्पर्श केल्यास जंतू अन्नामध्ये जाऊ शकतात आणि संसर्गाचा धोका वाढू शकतो.
ताजे आणि पूर्णपणे शिजवलेले अन्न खा
पावसाळ्यात शक्यतो ताजे आणि गरम अन्न खावे. बराच वेळ उघड्यावर ठेवलेले किंवा योग्य पद्धतीने साठवलेले नसलेले अन्न खाणे टाळावे.
फळे आणि भाज्या वापरण्यापूर्वी स्वच्छ पाण्याने व्यवस्थित धुवाव्यात. अर्धवट शिजलेले मांस, अंडी किंवा इतर खाद्यपदार्थ खाताना विशेष काळजी घ्यावी. घरातील तयार अन्न झाकून ठेवावे, जेणेकरून त्यावर माश्या किंवा इतर कीटक बसणार नाहीत.
घर आणि परिसर स्वच्छ ठेवा
पावसाळ्यात घराभोवती पाणी साचू न देणे महत्त्वाचे आहे. कचरा योग्य ठिकाणी टाकावा आणि स्वयंपाकघराची नियमित स्वच्छता करावी. अन्नपदार्थ उघडे ठेवण्याऐवजी ते झाकून ठेवावेत.
घरातील पिण्याचे पाणी, भांडी आणि स्वयंपाकाची जागा स्वच्छ ठेवणे हा संसर्गाचा धोका कमी करण्याचा सोपा मार्ग आहे.
अतिसार झाल्यास काय करावे?
अतिसार सुरू झाल्यानंतर शरीरातील पाणी आणि क्षार कमी होऊ शकतात. त्यामुळे पुरेसे द्रवपदार्थ घेणे महत्त्वाचे आहे. गरजेनुसार ओआरएस म्हणजेच Oral Rehydration Solution घेता येते. यामुळे शरीरातील पाणी आणि इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता भरून काढण्यास मदत होते.
मात्र अतिसाराची तीव्रता वाढत असल्यास किंवा लक्षणे दीर्घकाळ कायम राहत असल्यास स्वतःहून उपचार करण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
अतिसाराची कोणती लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत?
खालील लक्षणे दिसल्यास विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे:
- वारंवार पातळ शौच होणे
- सतत उलट्या होणे
- तीव्र ताप येणे
- पोटात तीव्र वेदना होणे
- शौचातून रक्त पडणे
- जास्त तहान लागणे
- तोंड कोरडे पडणे
- लघवीचे प्रमाण कमी होणे
- चक्कर येणे
- तीव्र अशक्तपणा जाणवणे
यापैकी काही लक्षणे शरीरातील पाण्याची कमतरता म्हणजेच डिहायड्रेशनची चिन्हे असू शकतात. अशी लक्षणे जाणवल्यास वैद्यकीय सल्ला घेण्यास विलंब करू नये.
लहान मुले आणि वृद्धांची विशेष काळजी घ्या
लहान मुले आणि वृद्ध व्यक्तींमध्ये डिहायड्रेशनचा धोका तुलनेने अधिक गंभीर ठरू शकतो. त्यामुळे त्यांना अतिसार झाल्यास द्रवपदार्थांचे सेवन आणि त्यांच्या प्रकृतीतील बदलांकडे बारकाईने लक्ष द्यावे.
गर्भवती महिला, रोगप्रतिकारशक्ती कमी असलेल्या व्यक्ती, कुपोषित व्यक्ती आणि दीर्घकालीन आजार असलेल्या लोकांनीही अतिसाराची लक्षणे दिसल्यास विशेष सावधगिरी बाळगावी.
डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
अतिसाराची लक्षणे तीव्र असतील, वारंवार उलट्या होत असतील, रक्तमिश्रित शौच होत असेल, तीव्र ताप किंवा पोटदुखी असेल अथवा डिहायड्रेशनची लक्षणे जाणवत असतील तर तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.
पावसाळ्यात आजार होऊ नयेत यासाठी प्रतिबंधात्मक काळजी घेणे हा सर्वात प्रभावी उपाय आहे. सुरक्षित पाणी, स्वच्छ हात, ताजे आणि पूर्णपणे शिजवलेले अन्न तसेच घराच्या परिसरातील स्वच्छता याकडे लक्ष दिल्यास अतिसारासह अनेक संसर्गांचा धोका कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
टीप: हा लेख सामान्य आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे. गंभीर किंवा सतत राहणाऱ्या लक्षणांसाठी डॉक्टरांचा वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/weight-loss/
