अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष पुन्हा एकदा धोकादायक वळणावर पोहोचला असून जगभरात भीतीचं वातावरण निर्माण झालं आहे. व्हाईट हाऊसमधून सातत्याने येणाऱ्या आक्रमक वक्तव्यांमुळे मध्यपूर्वेत मोठ्या युद्धाची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अमेरिकेचे राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प आणि उपराष्ट्रपती जेडी वेंस यांनी इराणला दिलेल्या कठोर इशाऱ्यांमुळे जागतिक राजकारणात खळबळ उडाली आहे.
विशेष म्हणजे, अमेरिकेने स्पष्ट शब्दांत सांगितलं आहे की इराणने लवकरात लवकर न्यूक्लिअर डील स्वीकारली नाही तर कोणत्याही क्षणी सैनिकी कारवाई केली जाऊ शकते. त्यामुळे आता जगाचं लक्ष व्हाईट हाऊस आणि तेहरानकडे लागलं आहे.
जेडी वेंस यांचा थेट इशारा
अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती जेडी वेंस यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकार परिषद घेत इराणला थेट इशारा दिला. “इराणला कोणत्याही परिस्थितीत अण्वस्त्र विकसित करू देणार नाही,” असं स्पष्ट सांगत त्यांनी अमेरिकेची भूमिका अधिक कठोर केली.
Related News
वेंस म्हणाले की, “इराणचा न्यूक्लिअर प्रोग्राम अत्यंत संवेदनशील आहे. जर इराणने अण्वस्त्र तयार केलं तर संपूर्ण मध्यपूर्वेत अण्वस्त्र स्पर्धा सुरू होईल. आखाती देश देखील त्याच मार्गावर जातील. त्यामुळे हे जगासाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकतं.”
त्यांनी पुढे स्पष्ट केलं की अमेरिका शांततेच्या मार्गाने चर्चा करण्यास तयार होती आणि ट्रम्प प्रशासनाने त्यासाठी प्रयत्नही केले. मात्र, इराणने जर करार नाकारला तर अमेरिकेकडे सैनिकी कारवाईशिवाय दुसरा पर्याय उरणार नाही.
“कधीही हल्ला करू शकतो”
जेडी वेंस यांनी दिलेलं सर्वात मोठं विधान म्हणजे अमेरिकन सैन्य पूर्णपणे सज्ज असल्याचं. त्यांनी म्हटलं, “जर इराणने करार केला नाही तर आम्ही कधीही हल्ला करू शकतो. आमचं सैन्य पूर्ण तयारीत आहे.”
या वक्तव्यामुळे केवळ मध्यपूर्वेतच नव्हे तर जगभरात चिंता वाढली आहे. कारण अमेरिका आणि इराण यांच्यात थेट युद्ध सुरू झाल्यास त्याचे परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्था, तेल बाजार आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेवर गंभीर होऊ शकतात.
ट्रम्प यांची धक्कादायक घोषणा
दरम्यान, राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प यांनी देखील इराणविरोधात अत्यंत आक्रमक भूमिका घेतली आहे. त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितलं की “इराणजवळ अण्वस्त्र असू शकत नाही.”
ट्रम्प यांनी आणखी एक धक्कादायक विधान करत म्हटलं की शुक्रवार, शनिवार किंवा रविवार — कोणत्याही दिवशी इराणवर कारवाई होऊ शकते. या वक्तव्यानंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारात अस्थिरता वाढली असून तेलाच्या किमतींमध्ये चढ-उतार सुरू झाले आहेत.
होर्मूज सामुद्रधुनीत तणाव कायम
अमेरिका आणि इराणमध्ये युद्धविरामासारखी परिस्थिती असली तरी प्रत्यक्षात संघर्ष थांबलेला नाही. स्ट्रेट ऑफ होर्मूजमध्ये एकमेकांच्या जहाजांवर हल्ल्यांच्या घटना समोर येत आहेत.
ही सामुद्रधुनी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतुकीच्या मार्गांपैकी एक मानली जाते. जगातील मोठा तेल पुरवठा याच मार्गाने होतो. त्यामुळे येथे निर्माण झालेला तणाव जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी मोठा धोका मानला जातो.
विशेषज्ञांच्या मते, जर या भागात युद्ध पेटलं तर तेलाचे दर प्रचंड वाढू शकतात. त्याचा थेट परिणाम भारतासह अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थेवर होईल.
आखाती देशांमध्ये वाढली चिंता
इराणच्या अणुकार्यक्रमामुळे सौदी अरेबिया, यूएई आणि इतर आखाती देशांमध्ये देखील चिंता वाढली आहे. अमेरिकेचा दावा आहे की इराणने अण्वस्त्र तयार केल्यास संपूर्ण प्रदेशात शस्त्रास्त्रांची स्पर्धा सुरू होईल.
यामुळे मध्यपूर्व आणखी अस्थिर होण्याची शक्यता आहे. अनेक तज्ज्ञांनी इशारा दिला आहे की अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष तिसऱ्या महायुद्धासारखी परिस्थिती निर्माण करू शकतो.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवर संकट
इराण-अमेरिका संघर्षाचा परिणाम आता जागतिक अर्थव्यवस्थेवर दिसू लागला आहे. शेअर बाजारात अस्थिरता वाढली असून कच्च्या तेलाच्या किमती सतत बदलत आहेत.
भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी ही परिस्थिती अत्यंत गंभीर ठरू शकते. पेट्रोल-डिझेलचे दर वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्याचा परिणाम महागाईवरही होऊ शकतो.
पुढचे 72 तास अत्यंत महत्त्वाचे
राजकीय विश्लेषकांच्या मते पुढील 72 तास अत्यंत महत्त्वाचे असणार आहेत. इराण अमेरिकेच्या दबावाखाली न्यूक्लिअर डील स्वीकारणार का, की संघर्ष आणखी वाढणार याकडे संपूर्ण जगाचं लक्ष लागलं आहे.
व्हाईट हाऊसमधील हालचाली आणि अमेरिकन सैन्याची तयारी पाहता परिस्थिती अत्यंत गंभीर मानली जात आहे. कोणत्याही क्षणी मोठी घोषणा होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
सध्या जगभरातील नागरिक, उद्योग आणि बाजारपेठा एका मोठ्या निर्णयाची वाट पाहत आहेत. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष थांबतो की नव्या युद्धाला सुरुवात होते, हे येणारे काही दिवस ठरवणार आहेत.
