फक्त 5-Star रेटिंग पाहून फ्रिज किंवा AC खरेदी करू नका. BEE लेबलवरील वार्षिक वीज वापर, ISEER व्हॅल्यू, लेबलची वैधता आणि क्षमता यासारख्या 4 महत्त्वाच्या गोष्टी तपासल्यास हजारो रुपयांची बचत होऊ शकते.
फक्त 5-Star पाहून फ्रिज किंवा AC खरेदी करता? मग ही माहिती तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे!
आजच्या काळात फ्रिज, एअर कंडिशनर (AC), वॉशिंग मशीन किंवा इतर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे खरेदी करताना बहुतेक ग्राहक सर्वप्रथम BEE (Bureau of Energy Efficiency) चे स्टार रेटिंग पाहतात. 5-Star म्हणजे कमी वीज वापर आणि जास्त बचत, अशी सर्वसाधारण समजूत आहे. मात्र, ही समज अर्धवट आहे. कारण BEE लेबलवर फक्त स्टार्सच नसतात, तर त्याखाली अशी काही महत्त्वाची माहिती दिलेली असते जी उपकरणाची खरी कार्यक्षमता आणि भविष्यातील खर्च ठरवते.
अनेक ग्राहक केवळ 5-Star पाहून महागडे मॉडेल विकत घेतात. पण काही महिन्यांनी त्यांना अपेक्षेपेक्षा जास्त वीजबिल येते. याचे कारण म्हणजे त्यांनी BEE लेबलवरील इतर तपशीलांकडे दुर्लक्ष केलेले असते. त्यामुळे इलेक्ट्रॉनिक उपकरण खरेदी करण्यापूर्वी संपूर्ण लेबल समजून घेणे आवश्यक आहे.
Related News
5-Star : BEE स्टार लेबल म्हणजे नेमके काय?
भारत सरकारच्या Bureau of Energy Efficiency (BEE) या संस्थेमार्फत ऊर्जा कार्यक्षम उपकरणांना स्टार रेटिंग दिले जाते. यामुळे ग्राहकांना कोणते उपकरण कमी वीज वापरते आणि दीर्घकालीन बचत करते याची माहिती मिळते.
1-Star पासून 5-Star पर्यंत रेटिंग दिले जाते. जितके अधिक स्टार्स, तितकी ऊर्जा कार्यक्षमता जास्त. मात्र, फक्त स्टार्स पाहून निर्णय घेणे चुकीचे ठरू शकते.
1. वार्षिक वीज वापर (Annual Energy Consumption) तपासणे सर्वात महत्त्वाचे
BEE लेबलवर स्टार्सच्या खाली वार्षिक वीज वापर (Annual Energy Consumption) युनिटमध्ये दिलेला असतो. ही संख्या एका वर्षात उपकरण किती वीज वापरेल याचा अंदाज देते.
उदाहरणार्थ, दोन वेगवेगळ्या कंपन्यांचे 5-Star फ्रिज असू शकतात. मात्र एकाचे वार्षिक वीज वापर 160 युनिट्स असेल आणि दुसऱ्याचे 210 युनिट्स. अशा परिस्थितीत दोन्ही 5-Star असूनही पहिला फ्रिज अधिक बचत करून देईल.त्यामुळे फक्त स्टार्स न पाहता वार्षिक युनिट्सची तुलना करणे आवश्यक आहे.
2. लेबलची वैधता (Label Validity) तपासा
BEE वेळोवेळी आपल्या निकषांमध्ये बदल करत असते. त्यामुळे प्रत्येक स्टार लेबलची वैधता निश्चित कालावधीसाठी असते.
उदाहरणार्थ, लेबलवर “1 January 2025 ते 31 December 2027” अशी तारीख दिलेली असू शकते.जर एखादे मॉडेल जुने असेल आणि त्यावरील रेटिंग कालबाह्य झाले असेल, तर ते आजच्या निकषांनुसार तितके कार्यक्षम नसेल.त्यामुळे खरेदीपूर्वी लेबल चालू कालावधीसाठी वैध आहे का हे नक्की तपासा.
3. AC खरेदी करताना ISEER व्हॅल्यू दुर्लक्षित करू नका
एअर कंडिशनरसाठी BEE लेबलवर ISEER (Indian Seasonal Energy Efficiency Ratio) दिलेले असते.ही संख्या जितकी जास्त, तितका AC कमी वीज वापरून अधिक चांगले कूलिंग देतो.
उदाहरणार्थ, दोन 5-Star AC असले तरी एका AC ची ISEER Value 5.1 आणि दुसऱ्याची 5.5 असेल, तर 5.5 असलेला AC अधिक ऊर्जा कार्यक्षम ठरेल.म्हणून AC खरेदी करताना ISEER Value अवश्य तपासा.
4. क्षमता (Capacity) आणि मॉडेल नंबर तपासणेही तितकेच आवश्यक
BEE लेबलवर उपकरणाची क्षमता आणि अचूक मॉडेल नंबर दिलेला असतो.फ्रिजमध्ये ही क्षमता लिटरमध्ये (Litre) दिलेली असतेAC मध्ये ती टन (Ton) मध्ये नमूद केलेली असते.योग्य क्षमतेचे उपकरण निवडणे अत्यंत आवश्यक आहे. गरजेपेक्षा मोठे किंवा लहान उपकरण घेतल्यास वीज वापर वाढू शकतो.त्याचबरोबर मॉडेल नंबर तपासल्यास विक्रेता जुने मॉडेल देत नाही ना, याची खात्री करता येते.
फक्त 5-Star पाहणे का धोकादायक ठरू शकते?
अनेक ग्राहकांची अशी धारणा असते की 5-Star म्हणजे सर्वात उत्तम पर्याय. पण प्रत्यक्षात त्याच श्रेणीतील दोन मॉडेल्समध्येही मोठा फरक असू शकतो.
त्यामुळे खालील गोष्टींची तुलना करणे गरजेचे आहे.
- वार्षिक वीज वापर
- ISEER Value
- लेबलची वैधता
- क्षमता
- मॉडेल नंबर
- किंमत आणि वॉरंटी
या सर्व बाबी तपासल्यानंतरच योग्य निर्णय घेता येतो.
खरेदीपूर्वी ही छोटी चेकलिस्ट लक्षात ठेवा
✔ 5-Star रेटिंग तपासा
✔ वार्षिक वीज वापर (Annual Energy Consumption) पाहा
✔ लेबलची वैधता तपासा
✔ AC असल्यास ISEER Value पाहा
✔ क्षमता (Capacity) योग्य आहे का ते तपासा
✔ मॉडेल नंबर नवीन आहे का ते पाहा
✔ अधिकृत वॉरंटी आणि सर्व्हिस तपासा
ग्राहकांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
आज इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांची किंमत हजारोंपासून लाखांपर्यंत असते. त्यामुळे घाईत किंवा केवळ जाहिरातींवर विश्वास ठेवून खरेदी करण्याऐवजी BEE लेबलवरील प्रत्येक माहिती समजून घेणे गरजेचे आहे. योग्य माहितीच्या आधारे खरेदी केल्यास केवळ विजेच्या बिलात बचत होत नाही, तर उपकरणाचे आयुष्यही वाढते आणि दीर्घकालीन आर्थिक फायदा मिळतो.
5-Star रेटिंग हे निश्चितच महत्त्वाचे आहे, पण तेच सर्वकाही नाही. BEE लेबलवरील वार्षिक वीज वापर, लेबलची वैधता, ISEER Value, क्षमता आणि मॉडेल नंबर यांसारख्या तपशीलांचा अभ्यास केल्यास अधिक योग्य आणि फायदेशीर निर्णय घेता येतो. पुढच्या वेळी फ्रिज, AC किंवा इतर कोणतेही इलेक्ट्रॉनिक उपकरण खरेदी करताना फक्त स्टार्स न पाहता संपूर्ण BEE लेबल वाचण्याची सवय लावा. ही छोटी सवय तुम्हाला भविष्यात मोठ्या आर्थिक नुकसानीपासून वाचवू शकते आणि विजेच्या खर्चातही लक्षणीय बचत करून देऊ शकते.
