महाराष्ट्रात पुन्हा एकदा राजकीय वातावरण तापू लागले असून विधान परिषदेच्या स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघातील तब्बल १६ रिक्त जागांसाठी अखेर निवडणूक कार्यक्रम जाहीर करण्यात आला आहे. भारतीय निवडणूक आयोगाने अधिकृत अधिसूचना प्रसिद्ध करत १८ जून २०२६ रोजी मतदान होणार असल्याची घोषणा केली आहे. तर २२ जून रोजी मतमोजणी आणि निकाल जाहीर होणार आहेत. या घोषणेनंतर राज्यात पुन्हा एकदा राजकीय रणधुमाळी सुरू झाली असून महायुती आणि महाविकास आघाडी दोन्ही गटांनी जोरदार तयारीला सुरुवात केली आहे.
राज्यातील अनेक विधान परिषद जागा गेल्या काही महिन्यांपासून रिक्त होत्या. मात्र स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील आवश्यक निकष पूर्ण न झाल्यामुळे निवडणूक आयोगाला निवडणुका घेणे शक्य झाले नव्हते. अखेर महाराष्ट्राच्या मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी आवश्यक अहवाल सादर केल्यानंतर आयोगाने हिरवा कंदील दाखवत संपूर्ण निवडणूक कार्यक्रम जाहीर केला.
का रखडल्या होत्या निवडणुका?
निवडणूक आयोगाच्या नियमानुसार स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघात निवडणूक घेण्यासाठी संबंधित मतदारसंघातील किमान ७५ टक्के स्थानिक स्वराज्य संस्था कार्यरत असणे आवश्यक असते. त्याचबरोबर किमान ७५ टक्के लोकप्रतिनिधी पदावर असणे बंधनकारक आहे. महाराष्ट्रातील अनेक भागांत या निकषांची पूर्तता झाली नव्हती. त्यामुळे या जागांवरील निवडणूक प्रक्रिया लांबणीवर पडली होती.
Related News
मात्र आता सर्व आवश्यक अटी पूर्ण झाल्यानंतर आयोगाने निवडणूक कार्यक्रम घोषित केला आहे. त्यामुळे स्थानिक पातळीवरील राजकीय समीकरणांना मोठा वेग आला आहे.
निवडणुकीचे संपूर्ण वेळापत्रक
- अधिकृत अधिसूचना जारी : २५ मे २०२६
- उमेदवारी अर्ज भरण्याची अंतिम मुदत : १ जून २०२६
- अर्ज छाननी : २ जून २०२६
- अर्ज मागे घेण्याची अंतिम तारीख : ४ जून २०२६
- मतदान : १८ जून २०२६
- मतदानाची वेळ : सकाळी ८ ते दुपारी ४
- मतमोजणी व निकाल : २२ जून २०२६
कोणत्या जागांवर होणार निवडणूक?
या निवडणुकीत राज्यातील १६ महत्त्वाच्या मतदारसंघांचा समावेश आहे. या जागांवर यापूर्वीचे सदस्यांचा कार्यकाळ संपला आहे.
मतदारसंघ आणि माजी सदस्य
- सोलापूर – प्रशांत परिचारक
- अहमदनगर – अरुणकाका जगताप
- ठाणे – रवींद्र फाटक
- जळगाव – चंदूभाई पटेल
- सांगली-सातारा – मोहनराव कदम
- नांदेड – अमरनाथ राजूरकर
- यवतमाळ – दुष्यंत चतुर्वेदी
- पुणे – अनिल भोसले
- भंडारा-गोंदिया – डॉ. परिणय फुके
- रायगड-रत्नागिरी-सिंधुदुर्ग – अनिकेत तटकरे
- नाशिक – नरेंद्र दराडे
- वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोली – रामदास आबिटकर
- अमरावती – प्रवीण पोते
- उस्मानाबाद-लातूर-बीड – सुरेश धस
- परभणी-हिंगोली – विप्लव बजोरिया
- औरंगाबाद-जालना – अंबादास दानवे
राज्यात आचारसंहिता लागू
निवडणूक आयोगाने कार्यक्रम जाहीर करताच संबंधित मतदारसंघांमध्ये आदर्श आचारसंहिता तात्काळ लागू करण्यात आली आहे. त्यामुळे आता स्थानिक पातळीवरील विकासकामांच्या घोषणा, नवीन मंजुरी किंवा राजकीय कार्यक्रमांवर काही प्रमाणात निर्बंध येणार आहेत.
विशेष म्हणजे या निवडणुका थेट जनतेतून होत नसल्या तरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील नगरसेवक, जिल्हा परिषद सदस्य, पंचायत समिती सदस्य यांच्या मतांवर निकाल अवलंबून असतो. त्यामुळे प्रत्येक मतदारसंघात स्थानिक पातळीवर जोरदार लॉबिंग सुरू होण्याची शक्यता आहे.
महायुती विरुद्ध महाविकास आघाडी
या निवडणुकांमध्ये महायुती आणि महाविकास आघाडी यांच्यात थेट सामना रंगण्याची शक्यता आहे. भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) महायुतीतून एकत्र मैदानात उतरणार आहेत. तर काँग्रेस, उद्धव ठाकरे गट आणि शरद पवार गट महाविकास आघाडीच्या माध्यमातून रणनीती आखत आहेत.
विशेषतः ठाणे, पुणे, नाशिक, औरंगाबाद आणि रायगड या मतदारसंघांकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे. काही ठिकाणी बंडखोरी, क्रॉस व्होटिंग आणि स्थानिक असंतोष निवडणुकीचे चित्र बदलू शकतो.
कोणत्या पक्षासाठी प्रतिष्ठेची लढत?
या निवडणुका अनेक दिग्गज नेत्यांसाठी प्रतिष्ठेच्या ठरणार आहेत. स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील ताकद सिद्ध करण्यासाठी सर्वच पक्ष जोर लावणार आहेत. आगामी महापालिका आणि जिल्हा परिषद निवडणुकांपूर्वी या निकालांकडे ‘सेमीफायनल’ म्हणूनही पाहिले जात आहे.
विशेषतः पश्चिम महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि कोकणातील काही जागांवर चुरशीची लढत होण्याची शक्यता आहे. अनेक ठिकाणी अपक्ष उमेदवारांची भूमिकाही निर्णायक ठरू शकते.
स्थानिक राजकारण तापणार
मतदारसंघांमधील स्थानिक राजकीय नेत्यांनी आतापासूनच मतदार संपर्क सुरू केला आहे. अनेक ठिकाणी बैठका, रणनीती आणि पक्षांतर्गत चर्चा सुरू झाल्या आहेत. नगरसेवक आणि जिल्हा परिषद सदस्यांचे संख्याबळ पाहता काही मतदारसंघांत काट्याची टक्कर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
राज्यातील बदलत्या राजकीय समीकरणांमुळे ही निवडणूक अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. त्यामुळे पुढील काही आठवडे महाराष्ट्राच्या राजकारणात मोठ्या घडामोडी घडण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
