जास्त व्हिटॅमिन एचे सेवन वृद्धापकाळात हाडांसाठी घातक, तज्ज्ञांनी दिली काळजीची सूचना
हाडे आपल्या शरीराचा आधार आहेत. ते शरीराला स्थिरता देतात, हालचालींना मदत करतात, आणि संपूर्ण शारीरिक स्वास्थ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. हाडांच्या स्वास्थ्यासाठी कॅल्शियम, व्हिटॅमिन डी, प्रथिने आणि मिनरल्स अत्यावश्यक असतात, पण अलीकडील संशोधनानुसार, काही पदार्थांचा अति सेवन हाडांसाठी हानिकारक ठरतो, विशेषतः जे पदार्थ व्हिटॅमिन एमध्ये समृद्ध आहेत. ब्रिटिश आरोग्य मंत्रालयाच्या (NHS) अभ्यासानुसार, तारुण्यात जास्त प्रमाणात व्हिटॅमिन ए सेवन केल्यास म्हातारपणात हाडांचे तुटणे किंवा ऑस्टिओपोरोसिसचा धोका वाढतो. चला तर मग जाणून घेऊया कोणते ५ पदार्थ हाडांसाठी हानिकारक ठरू शकतात, आणि त्यांचे कारणे काय आहेत.
1. फिश ऑइल (मासे तेल)
मासे खूप पौष्टिक असतात, पण त्यांचे यकृत व्हिटॅमिन एने भरलेले असते. फिश ऑइलमध्ये हृदय आणि मेंदूच्या आरोग्यासाठी फायदे असले तरी, जास्त प्रमाणात घेतल्यास वृद्ध वयात हाडांचे फ्रॅक्चर होण्याचा धोका वाढतो. फिश ऑइलमध्ये चरबी-विद्रव्य व्हिटॅमिन ए असल्यामुळे ते शरीरात जमा होते, कॅल्शियम गळती वाढते आणि हाडांची ताकद कमी होते. अनेक लोक बाजारातून फिश ऑइल पूरक खरेदी करतात, मात्र त्याचे अति सेवन हाडांसाठी घातक ठरू शकते.
2. प्राण्यांचे यकृत (मटण, कोंबडी)
यकृत हा प्रथिनांचा आणि व्हिटॅमिन एचा साठा आहे. मटण किंवा कोंबडीचे यकृत खाल्ल्याने वृद्ध वयात हाडांचे तुटणे आणि ऑस्टिओपोरोसिसचा धोका वाढतो. सतत यकृताचे सेवन करणाऱ्यांना या आजाराचा धोका इतरांपेक्षा अधिक असतो.
Related News
3. अंडी
अंडी अत्यंत पौष्टिक आहेत आणि प्रथिनांनी समृद्ध आहेत. पण त्यात भरपूर व्हिटॅमिन ए असते. तरुणांमध्ये जिमसाठी अंडी खूप घेतली जातात, त्यामुळे व्हिटॅमिन एचे प्रमाण शरीरात जास्त होते. याचा तात्काळ परिणाम दिसत नाही, पण ५०-६० वर्षांच्या वयानंतर हाडांचे तुटणे, ऑस्टिओपोरोसिस किंवा फ्रॅक्चरचा धोका अनेक पटींनी वाढतो.
4. व्हिटॅमिन ए पूरक आहार (Supplements)
काही लोक नैसर्गिक आहाराऐवजी व्हिटॅमिन ए गोळ्या घेतात, ज्याचा शरीरात अति संचय होतो. शरीरात जमा झालेला व्हिटॅमिन ए हाडांची रचना कमजोर करतो, कॅल्शियम गळती वाढवतो आणि वृद्धापकाळात हाडांची मजबुती कमी करतो.
5. प्राण्यांच्या चरबीपासून बनलेले पदार्थ
बटर, घी, लिव्हर पॅट, आणि काही डेअरी पदार्थांमध्ये चरबी-विद्रव्य व्हिटॅमिन ए असते. याचे अति सेवन हाडांमधील कॅल्शियम कमी करते, हाडे पोकळी होतात, आणि वृद्ध वयात ऑस्टिओपोरोसिसचा धोका वाढतो.
व्हिटॅमिन ए कशी हानी करते?
व्हिटॅमिन ए पाण्यात विरघळत नाही, त्यामुळे शरीरातून सहज बाहेर पडत नाही. जेव्हा हे चरबी-विद्रव्य स्वरूपात शरीरात जमा होते, तेव्हा हाडांची रचना कमजोर होते. जास्त व्हिटॅमिन एच्या सेवनामुळे हाडांमधून कॅल्शियम गळती होते, हाडे कमकुवत होतात आणि वृद्ध वयात फ्रॅक्चर होण्याचा धोका वाढतो.
हाडे मजबूत ठेवण्यासाठी उपाय
संतुलित आहार: शेंगदाणे, सोयाबीन, दूध, पनीर, पालक, ब्रोकली यांसारख्या कॅल्शियम-व्हिटॅमिन डी समृद्ध पदार्थांचा समावेश करा.
नियमित व्यायाम: चालणे, जॉगिंग, योग, वजन उचलण्याचे व्यायाम हाडे मजबूत करतात.
व्हिटॅमिन एचे नियंत्रण: फिश ऑइल, यकृत, अंडी, पूरक आहाराचे प्रमाण मर्यादित ठेवा.
सूर्यप्रकाश घेणे: व्हिटॅमिन डी मिळवण्यासाठी दररोज १५-२० मिनिटे सूर्यप्रकाश आवश्यक.
तणावमुक्त जीवनशैली: तणाव, अपुरी झोप, मानसिक असंतुलन हाडांच्या आरोग्यास प्रतिकूल.
हाडांचे स्वास्थ्य टिकवणे हा केवळ आरोग्याचा प्रश्न नाही, तर जीवनमान सुधारण्याचा मार्ग आहे. जास्त व्हिटॅमिन एचे सेवन वृद्ध वयात हाडांसाठी घातक ठरते. त्यामुळे फिश ऑइल, प्राण्यांचे यकृत, अंडी, व्हिटॅमिन ए पूरक आणि चरबीयुक्त पदार्थ मर्यादित प्रमाणात खा. त्याऐवजी वनस्पती-आधारित, कॅल्शियम व व्हिटॅमिन डीने समृद्ध पदार्थांचा समावेश करा. ही काळजी घेतल्यास वृद्धापकाळात हाडांचे तुटणे आणि ऑस्टिओपोरोसिसपासून बचाव करता येतो, आणि दीर्घकालीन आरोग्य राखता येते.
