Appendicitis Symptoms: साधी पोटदुखी समजून दुर्लक्ष करू नका
पोटदुखी ही अनेकांना होणारी सामान्य समस्या आहे. पण काही वेळा ही साधी पोटदुखी नसून शरीरातील गंभीर आजाराची सुरुवात असू शकते. त्यापैकी एक म्हणजे Appendicitis म्हणजेच अपेंडिक्सला आलेली सूज. अनेक लोकांना सुरुवातीला ही वेदना साधी पोटदुखी वाटते, परंतु वेळेत उपचार न घेतल्यास अपेंडिक्स फुटण्याचा धोका निर्माण होतो.
वैद्यकीय संशोधनानुसार जगभरातील जवळपास ७ टक्के लोकांना आयुष्यात किमान एकदा अपेंडिसायटिसचा त्रास होतो. त्यामुळे या आजाराची लक्षणे ओळखणे आणि वेळेत उपचार करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
अपेंडिक्स हा पोटाच्या उजव्या बाजूला मोठ्या आतड्याला जोडलेला बोटाच्या आकाराचा एक लहान अवयव असतो. मानवी उत्क्रांतीमध्ये त्याचे कार्य कमी झाले असले तरी शरीरातील चांगल्या बॅक्टेरियांचा साठा राखण्यामध्ये त्याची भूमिका असल्याचे काही संशोधनातून दिसून आले आहे.
Related News
Night Fruit Weight Gain Truth: 7 Powerful Facts – रात्री फळे खाल्ल्याने वजन वाढते का?
Liver Health Alert : 500+ कामे करणाऱ्या यकृताकडे दुर्लक्ष धोकादायक ! 10 Powerful सवयी ठेवा लक्षात
Belly Fat कमी करण्यासाठी 3 Powerful योगासन – हट्टी पोटाची चरबीवर Super Effective उपाय!
Hangover Causes : दारू पिल्यानंतर हँगओव्हर का होतो? 7 धक्कादायक आणि Powerful कारणे जाणून घ्या
सावधान! ‘Vegetable Peels Benefits’ – या 4 भाज्यांची सालं काढणं ठरू शकतं धोकादायक; जाणून घ्या जबरदस्त फायदे
Food Delivery App Alert : ‘10 मिनिटांत जेवण’ की मोठा धोका? डॉक्टरांचा SHOCKING खुलासा – 7 गंभीर आरोग्य इशारे
Cancer Causes in India : धोकादायक सवयींमुळे वाढते कर्करोगाचे संकट – जाणून घ्या 7 Powerful प्रतिबंधात्मक उपाय
Brandy For Cough: धोकादायक समज की चमत्कारी उपाय ? डॉक्टरांचा शक्तिशाली इशारा – सत्य जाणून घ्या!
Chinese Fat Prison : धक्कादायक सत्य! 28 दिवसांच्या ‘फॅट जेल’मध्ये राहण्यासाठी लोक देतात $1000
मात्र या अवयवात संसर्ग, अडथळा किंवा सूज निर्माण झाली तर ती स्थिती Appendicitis म्हणून ओळखली जाते.
Appendicitis म्हणजे काय? हा आजार का होतो?
अपेंडिक्समध्ये काही कारणांमुळे अडथळा निर्माण झाला की तेथे जंतूंची वाढ होऊ लागते. त्यामुळे त्या अवयवात सूज येते आणि पू साचू लागतो.
अपेंडिसायटिस होण्याची मुख्य कारणे अशी मानली जातात:
विष्ठा (Fecal matter) अडकणे
परजीवी जंतू
पचनसंस्थेतील संसर्ग
लिम्फ नोड्समध्ये सूज
बाह्य वस्तू अडकणे
या कारणांमुळे अपेंडिक्समध्ये दाब वाढतो, रक्तपुरवठा कमी होतो आणि सूज वाढत जाते. जर ही सूज वाढत राहिली तर अपेंडिक्स फुटण्याची शक्यता असते.
Appendicitis Symptoms: अपेंडिक्सच्या वेदनांची सुरुवातीची 10 गंभीर लक्षणे
डॉक्टरांच्या मते, अपेंडिसायटिसची सुरुवातीची लक्षणे ओळखली तर मोठा धोका टाळता येतो. खालील १० लक्षणे दिसू लागली तर त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
1. नाभीभोवती वेदना सुरू होणे
अपेंडिक्सची वेदना सुरुवातीला नाभीभोवती जाणवते. काही तासांनी ती पोटाच्या उजव्या खालच्या बाजूला सरकते.
2. पोटाच्या उजव्या बाजूला तीव्र वेदना
ही वेदना विशेषतः McBurney’s Point या भागात जाणवते. हा अपेंडिसायटिसचा मुख्य संकेत मानला जातो.
3. चालताना किंवा खोकताना वेदना वाढणे
चालताना, उडी मारताना किंवा खोकताना पोटातील वेदना अधिक तीव्र होतात.
4. मळमळ आणि उलट्या
अपेंडिक्सला सूज आल्यावर अनेकांना सतत मळमळ किंवा उलट्या होऊ शकतात.
5. भूक पूर्णपणे कमी होणे
अपेंडिसायटिसमध्ये भूक कमी होते किंवा पूर्णपणे नष्ट होते.
6. बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब
काही लोकांना मलविसर्जन करताना त्रास होतो.
7. ओटीपोटात सूज येणे
पोट फुगल्यासारखे वाटणे किंवा सूज येणे ही देखील लक्षणे असू शकतात.
8. हलका ताप येणे
शरीरात संसर्ग वाढल्यामुळे ताप येऊ शकतो.
9. लघवी करताना वेदना
काही रुग्णांना लघवी करताना त्रास जाणवतो.
10. पाठ, गुदाशय किंवा पोटाच्या इतर भागात वेदना
काही वेळा वेदना पाठीपर्यंत किंवा गुदाशयाजवळ जाणवू शकतात.
Appendix Rupture: अपेंडिक्स फुटल्यास होणारे गंभीर धोके
जर अपेंडिसायटिसवर २४ ते ४८ तासांत उपचार झाले नाहीत तर अपेंडिक्स फुटण्याचा धोका वाढतो.
अपेंडिक्स फुटल्यावर खालील गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात.
1. Peritonitis
अपेंडिक्समधील पू संपूर्ण पोटात पसरतो. यामुळे पोटाच्या आवरणाला संसर्ग होतो.
2. Sepsis
हा संसर्ग रक्तामध्ये पसरल्यास शरीरातील अवयव निकामी होण्याचा धोका असतो.
3. Abscess
काही वेळा शरीर त्या ठिकाणी पूची गाठ तयार करते.
या सर्व स्थितींमध्ये तातडीने शस्त्रक्रिया करावी लागते.
Appendicitis Diagnosis: अपेंडिसायटिसचे निदान कसे केले जाते?
डॉक्टर अपेंडिसायटिसचे निदान करण्यासाठी खालील चाचण्या करतात.
1. शारीरिक तपासणी
पोट दाबून तपासणी केली जाते.
2. रक्त चाचणी
WBC count वाढलेला असल्यास संसर्ग असल्याचे संकेत मिळतात.
3. लघवी चाचणी
4. सोनोग्राफी
5. CT Scan
या चाचण्यांच्या आधारे डॉक्टर अपेंडिसायटिसची खात्री करतात.
Appendectomy Surgery: अपेंडिक्सवरील शस्त्रक्रिया कशी केली जाते?
अपेंडिक्सच्या उपचारासाठी सर्वात प्रभावी उपाय म्हणजे Appendectomy म्हणजे अपेंडिक्स काढण्याची शस्त्रक्रिया.
लॅपरोस्कोपिक सर्जरी
आजकाल दुर्बिणीद्वारे ही शस्त्रक्रिया केली जाते. यामध्ये:
जखम लहान असते
रुग्ण लवकर बरा होतो
हॉस्पिटलमध्ये कमी दिवस राहावे लागते
ओपन सर्जरी
जर अपेंडिक्स आधीच फुटला असेल तर ओपन सर्जरी करावी लागते.
Appendicitis Prevention: अपेंडिक्स फुटू नये म्हणून नैसर्गिक उपाय
अपेंडिसायटिस पूर्णपणे टाळणे शक्य नसले तरी काही नैसर्गिक उपायांनी धोका कमी करता येतो.
1. फायबरयुक्त आहार घ्या
फळे, भाज्या आणि कडधान्ये पचनसंस्था सुरळीत ठेवतात.
2. पुरेसे पाणी प्या
शरीर हायड्रेटेड राहिल्याने पचनक्रिया चांगली होते.
3. नियमित व्यायाम करा
हलका व्यायाम पचनसंस्था सक्रिय ठेवतो.
4. जंक फूड कमी खा
जास्त तेलकट आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ टाळा.
5. पचनसंस्था निरोगी ठेवा
प्रोबायोटिक पदार्थ जसे दही, ताक उपयुक्त ठरतात.
Appendectomy नंतरची काळजी
शस्त्रक्रियेनंतर काही काळ विशेष काळजी घेणे आवश्यक असते.
२ ते ३ आठवडे जड वस्तू उचलू नयेत
हलका आहार घ्यावा
जखमेची स्वच्छता ठेवावी
नियमित चालणे
डॉक्टरांनी दिलेली औषधे वेळेवर घ्यावीत
अपेंडिसायटिस हा साधा वाटणारा पण अत्यंत गंभीर ठरू शकणारा आजार आहे. पोटाच्या उजव्या बाजूला तीव्र वेदना, मळमळ, ताप किंवा भूक न लागणे अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.वेळीच निदान आणि उपचार केल्यास अपेंडिक्स फुटण्याचा धोका टाळता येतो आणि रुग्ण पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.
