8 महिन्यांचा ऐतिहासिक अंतराळ प्रवास! भारतीय वंशाचे अंतराळवीर अनिल मेनन ISS वर करणार संशोधन; NASA चा मोठा निर्णय
अंतराळ संशोधनाच्या क्षेत्रात भारतीय वंशाच्या वैज्ञानिकांनी आणि अंतराळवीरांनी सातत्याने जागतिक स्तरावर आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. आता त्याच परंपरेत आणखी एक सुवर्णपान जोडले जाणार आहे. भारतीय वंशाचे NASA चे अंतराळवीर अनिल मेनन यांची आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (International Space Station – ISS) होणाऱ्या महत्त्वाच्या मोहिमेसाठी निवड करण्यात आली आहे. 14 जुलै 2026 रोजी ते रशियाच्या Soyuz MS-29 या अंतराळयानातून पृथ्वी सोडून अंतराळाच्या दिशेने झेप घेणार आहेत.
या मोहिमेत ते तब्बल आठ महिने अंतराळात राहणार असून भविष्यातील चंद्र (Moon) आणि मंगळ (Mars) मोहिमांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे वैज्ञानिक प्रयोग व संशोधन करणार आहेत. NASA ने ही जबाबदारी त्यांच्यावर सोपविल्याने जगभरातील भारतीयांमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे.
Related News
2 मुलांना पोरकं करून पती-पत्नीचा दुर्दैवी अंत! पत्नीच्या मृत्यूची बातमी कळताच 1000 किमी दूर जवानाने उचललं धक्कादायक पाऊल
Shiv Sena UBT Split: धक्कादायक! ठाकरेंच्या शिवसेनेत 6 व्यांदा फूट; 60 वर्षांच्या इतिहासातील 6 मोठ्या बंडाची संपूर्ण कहाणी
घोडबंदर रोड नामांतरावरून ‘खळबळ’ ; 16 महिन्यांतील 27 मृत्यूंनंतर ठाण्यात वाद पेटला
Pune Crime: 17 वर्षे उच्चशिक्षित महिलेवर कथित अत्याचार ? पुण्यातील ढोंगी बाबासह 8 जण अटकेत
3 जणांचा थरारक अंत! फॉर्च्युनरला पेट्रोल टाकून जिवंत जाळलं; भाजप नेत्याच्या हत्येने छत्तीसगड हादरलं
Jalna News: तुकाराम मुंढेंची 1 मोठी धडक कारवाई! प्रसिद्ध पटेल डेअरीवर अचानक तपासणी, 1000 लिटर दुधाचे नमुने प्रयोगशाळेत
6 खासदारांचा मोठा निर्णय! शिंदेंच्या ‘ऑपरेशन टायगर’चा गौप्यस्फोट; बारणेंची पहिली अधिकृत घोषणा
11 मोठे धक्कादायक घडामोडी : संजय जाधवांनी ठाकरेंची साथ सोडताच शिवसैनिक संतप्त; वाय प्लस सुरक्षा, अंत्ययात्रा आणि परभणीत राजकीय वादळ
5 मोठे अपडेट्स! 15 जुलैपासून नवी मुंबई विमानतळावरून आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे; प्रवाशांसाठी मोठी आनंदाची बातमी
“आमदार संग्राम जगताप यांच्या स्फोटक वक्तव्याने अहिल्यानगरमध्ये खळबळ”; 5 धक्कादायक खुलासे
अमेरिका-इराण युद्ध संपुष्टात ; ट्रम्प–पेजेश्कियानचा क्रांतिकारी 5-बिंदू करार, जागतिक शांततेसाठी मोठी विजयगाथा!”
तुकाराम मुंडेंची मोठी धडक कारवाई! पुणे विद्यापीठ कँटिनचा परवाना निलंबित ; 2 धक्कादायक कारवाई!
ISS वरील पहिलीच अंतराळ मोहीम
अनिल मेनन यांच्यासाठी ही पहिलीच अंतराळ मोहीम असणार आहे. याआधी त्यांनी NASA मध्ये फ्लाइट सर्जन म्हणून काम करत अनेक मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला होता. मात्र, आता ते प्रत्यक्ष अंतराळात जाऊन संशोधन करणार आहेत.
14 जुलै 2026 रोजी कझाकस्तानमधील बैकोनूर कॉस्मोड्रोम येथून Soyuz MS-29 या अंतराळयानाचे प्रक्षेपण होईल. या मोहिमेत अनिल मेनन यांच्यासोबत रशियन अंतराळवीर प्योत्र डुब्रोव आणि अण्णा किकिना हेही सहभागी असतील.
तीघेही अंतराळवीर ISS वर सुमारे आठ महिने राहून विविध वैज्ञानिक प्रयोग पूर्ण करतील.
फ्लाइट इंजिनिअर म्हणून महत्त्वाची भूमिका
NASA च्या Expedition 74/75 मोहिमेत अनिल मेनन यांच्याकडे फ्लाइट इंजिनिअरची महत्त्वपूर्ण जबाबदारी सोपविण्यात आली आहे.
फ्लाइट इंजिनिअर म्हणून त्यांना खालील जबाबदाऱ्या पार पाडाव्या लागतील.
- अंतराळ स्थानकातील तांत्रिक प्रणालींचे निरीक्षण
- वैज्ञानिक प्रयोगांचे संचालन
- आपत्कालीन परिस्थिती हाताळणे
- नवीन उपकरणांची चाचणी
- भविष्यातील दीर्घकालीन मानव मोहिमांसाठी आवश्यक माहिती संकलित करणे
ही भूमिका कोणत्याही अंतराळवीरासाठी अत्यंत जबाबदारीची मानली जाते.
आठ महिन्यांत कोणते संशोधन होणार?
या मोहिमेतील सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे वैज्ञानिक संशोधन.अंतराळातील मायक्रोग्रॅव्हिटी (Microgravity) परिस्थितीमुळे मानवी शरीरावर अनेक प्रकारचे परिणाम होतात.NASA या मोहिमेत खालील बाबींचा अभ्यास करणार आहे.
1. हाडांची झीज
गुरुत्वाकर्षण नसल्यामुळे हाडांची घनता कमी होते.
2. स्नायूंची ताकद
दीर्घकाळ अंतराळात राहिल्यास स्नायू कमकुवत होतात.
3. हृदयाची कार्यप्रणाली
रक्ताभिसरणात होणारे बदल समजून घेतले जातील.
4. रोगप्रतिकारक शक्ती
मानवी प्रतिकारशक्तीवर होणाऱ्या परिणामांचा अभ्यास केला जाईल.
5. मानसिक आरोग्य
दीर्घकाळ पृथ्वीपासून दूर राहिल्यामुळे मानसिक बदल कसे होतात याचाही अभ्यास केला जाणार आहे.
चंद्र आणि मंगळ मोहिमांसाठी महत्त्वाचा टप्पा
NASA चे पुढील ध्येय केवळ ISS पर्यंत मर्यादित नाही.संस्था भविष्यात मानवाला पुन्हा चंद्रावर पाठविण्याची आणि त्यानंतर मंगळावर मानव मोहिम राबविण्याची तयारी करत आहे.त्यासाठी आवश्यक माहिती या मोहिमेतून मिळणार आहे.दीर्घकाळ अंतराळात राहिल्यानंतर शरीरात होणारे बदल समजल्यास भविष्यातील अंतराळवीरांसाठी अधिक सुरक्षित मोहिमा तयार करता येतील.
कोण आहेत अनिल मेनन?
अनिल मेनन हे केवळ अंतराळवीर नाहीत, तर अत्यंत बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व आहेत.त्यांनी अनेक क्षेत्रांत उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे.
शिक्षण
- मेकॅनिकल इंजिनिअर
- इमर्जन्सी मेडिसिन फिजिशियन
- एरोस्पेस मेडिसिन तज्ज्ञ
त्यांनी वैद्यकीय क्षेत्रासोबत अभियांत्रिकीचाही अभ्यास केला असून दोन्ही क्षेत्रातील अनुभवामुळे त्यांची निवड NASA साठी महत्त्वाची ठरली.
अमेरिकन स्पेस फोर्समध्येही सेवा
NASA मध्ये येण्यापूर्वी अनिल मेनन यांनी अमेरिकेच्या Space Force मध्ये अधिकारी म्हणून काम केले.या काळात त्यांनी वैद्यकीय सेवा, अंतराळ उड्डाणातील सुरक्षाविषयक संशोधन आणि तांत्रिक कामांमध्ये मोठे योगदान दिले.
SpaceX मध्ये पहिल्या फ्लाइट सर्जनची भूमिका
NASA मध्ये निवड होण्यापूर्वी त्यांनी एलॉन मस्क यांच्या SpaceX कंपनीत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती.ते SpaceX चे पहिले Flight Surgeon होते.त्यांनी मानव अंतराळ उड्डाणांसाठी वैद्यकीय सहाय्य प्रणाली विकसित करण्यात मोलाचे योगदान दिले.Crew Dragon कार्यक्रमादरम्यान त्यांनी अंतराळवीरांच्या आरोग्य व्यवस्थापनासाठी महत्त्वाचे प्रोटोकॉल तयार करण्यात मदत केली.
2021 मध्ये NASA मध्ये निवड
2021 मध्ये NASA ने नवीन अंतराळवीर गटाची घोषणा केली होती.यामध्ये अनिल मेनन यांची निवड झाली.निवडीनंतर त्यांनी जवळपास दोन वर्षे कठोर प्रशिक्षण घेतले.
यामध्ये समाविष्ट होते.
- स्पेसवॉक प्रशिक्षण
- रोबोटिक प्रणाली
- रशियन भाषा
- सर्व्हायव्हल ट्रेनिंग
- अंतराळयान संचालन
- वैज्ञानिक प्रयोग
हे प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर आता त्यांना पहिली मोहीम मिळाली आहे.
ISS म्हणजे काय?
International Space Station म्हणजे पृथ्वीभोवती फिरणारी मानवाची सर्वात मोठी वैज्ञानिक प्रयोगशाळा.ती पृथ्वीपासून सुमारे 400 किलोमीटर उंचीवर आहे.ISS वर विविध देशांचे अंतराळवीर एकत्र राहून वैज्ञानिक संशोधन करतात.येथे दररोज 16 वेळा सूर्योदय आणि सूर्यास्त अनुभवता येतो.
भारतासाठी अभिमानाचा क्षण
भारतीय वंशाच्या व्यक्तींनी अंतराळ संशोधनात सातत्याने मोठे योगदान दिले आहे.कल्पना चावला, सुनीता विल्यम्स यांच्यानंतर आता अनिल मेनन यांच्यावरही मोठी जबाबदारी सोपविण्यात आली आहे.त्यामुळे जगभरातील भारतीयांसाठी हा अभिमानाचा क्षण मानला जात आहे.
पृथ्वीवरील विज्ञानालाही होणार फायदा
NASA च्या या संशोधनाचा फायदा केवळ अंतराळ मोहिमांनाच होणार नाही.वैद्यकीय क्षेत्रालाही त्याचा मोठा लाभ मिळू शकतो.
विशेषतः—
- ऑस्टिओपोरोसिसवरील संशोधन
- स्नायूंच्या आजारांवरील उपचार
- हृदयविकार संशोधन
- वृद्धत्वावरील अभ्यास
- रोगप्रतिकारक शक्तीवरील संशोधन
या क्षेत्रांमध्ये नवे निष्कर्ष मिळण्याची अपेक्षा आहे.
जगभराचे लक्ष मोहिमेकडे
Soyuz MS-29 ही मोहीम NASA आणि रशियाच्या Roscosmos यांच्यातील सहकार्याचे आणखी एक महत्त्वाचे उदाहरण मानली जात आहे.भूराजकीय तणाव असतानाही अंतराळ संशोधनासाठी दोन्ही संस्था एकत्र काम करत आहेत.या मोहिमेकडे जगभरातील वैज्ञानिक, संशोधक आणि अंतराळप्रेमींचे लक्ष लागले आहे.
भारतीय युवकांसाठी प्रेरणादायी प्रवास
अनिल मेनन यांचा प्रवास हा मेहनत, शिक्षण आणि समर्पणाचे उत्तम उदाहरण आहे.इंजिनिअर, डॉक्टर, फ्लाइट सर्जन आणि आता अंतराळवीर असा त्यांचा प्रवास अनेक विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरणार आहे.भारतीय वंशाचा वैज्ञानिक जागतिक स्तरावर अंतराळ संशोधनात महत्त्वाची भूमिका बजावत असल्याने विज्ञान क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या तरुणांना नवी प्रेरणा मिळणार आहे.
14 जुलै 2026 रोजी सुरू होणारी Soyuz MS-29 मोहीम केवळ NASA साठीच नव्हे, तर संपूर्ण मानवजातीच्या अंतराळ संशोधनासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे. भारतीय वंशाचे अंतराळवीर अनिल मेनन यांच्यावर सोपविण्यात आलेली जबाबदारी त्यांच्या कौशल्याची आणि अनुभवाची साक्ष देते. ISS वरील आठ महिन्यांच्या संशोधनातून मिळणारी माहिती भविष्यातील चंद्र आणि मंगळ मोहिमांना दिशा देईल. त्यामुळे हा प्रवास विज्ञान, वैद्यकीय संशोधन आणि मानवाच्या अंतराळ स्वप्नांसाठी एक ऐतिहासिक पाऊल ठरणार आहे.
