वनविभागाच्या सतर्कतेने चार मोरपिल्लांचे प्राण वाचले — अकोल्यात घडली संवेदनशील कृती
अकोला :आदर्श म्हणजे केवळ शब्द नाही, तर कृतीतून उमटलेली प्रेरणा असते. अकोल्यातील या घटनेत वनविभागाने दाखवलेली जागरूकता आणि संवेदनशीलता ही प्रत्येक नागरिकासाठी आदर्श ठरावी अशी आहे. चार निष्पाप मोरपिल्लांचे प्राण वाचवून त्यांनी मानवतेचे खरे मूल्य सिद्ध केले. शहरीकरणाच्या वाढत्या लाटेमध्येही निसर्गाविषयीची काळजी हरवलेली नाही, हे या कृतीने दाखवून दिले आहे. वनकर्मचारी आणि मानद वन्यजीव रक्षकांनी दाखवलेले तत्परता, सहकार्य आणि प्रेम हेच खरे “निसर्गसेवेचे” दर्शन आहे. त्यांच्या या कार्यातून समाजाला एक संदेश मिळतो
अकोल्यातील सर्वोपचार रुग्णालयात (General Hospital) घडलेली ही घटना केवळ संवेदनशील नाही, तर वनविभागाच्या सतर्कतेचे आणि पर्यावरण-जाणिवेचे जिवंत उदाहरण आहे. दवाखान्याच्या इमारतीच्या वरच्या स्लॅबवर अंडी दिलेल्या एका मादी मोरिणीच्या चार पिल्लांचा जन्म झाल्यानंतर, ती पिल्ले खाली पडली. परंतु, मानद वन्यजीव रक्षक बाळ काळणे, वनकर्मचारी तुषार आवारे, यशपाल इंगोले, आलासिंह राठोड आणि दिपक पाटील यांच्या वेळेवर हस्तक्षेपामुळे ही चारही पिल्ले सुरक्षित वाचवण्यात यश आले.
ही घटना घडली ती १४ ऑक्टोबर २०२५ रोजी, सकाळच्या सुमारास. गेल्या आठवड्यापासूनच सर्वोपचार दवाखान्यातील इमारतीच्या स्लॅबवर एका मोरिणीने अंडी दिल्याचे वनविभागाने निरीक्षणात घेतले होते. त्या ठिकाणी सतत लक्ष ठेवत मानद वन्यजीव रक्षक व कर्मचारी कार्यरत होते. परिणामी, पिल्ले खाली पडल्याचे लक्षात येताच त्यांनी तातडीने कारवाई करून त्यांच्या जीवाची रक्षा केली.
Related News
पार्श्वभूमी : सर्वोपचार रुग्णालयाचा छप्पर ठरला मोरिणीचा घरटं
अकोल्यातील सर्वोपचार रुग्णालय हे केवळ उपचार केंद्र नसून, निसर्गाशी एकरूप झालेले ठिकाण बनले आहे. मागील काही वर्षांपासून रुग्णालयाच्या आवारात व परिसरात मोर-मोरिणींची वस्ती दिसते. या पक्ष्यांनी परिसरातील हिरवाई आणि शांत वातावरणात आपला निवास स्थापन केला आहे.
याच रुग्णालयाच्या इमारतीवरील एका सुरक्षित ठिकाणी मादी मोरिणीने गेल्या आठवड्यात अंडी दिली होती. त्या अंड्यांमधून चार पिल्ले नुकतीच बाहेर आली होती. परंतु, पिल्ले नवजात असल्याने चालण्याची क्षमता कमी होती आणि ते इमारतीच्या कडेवरून खाली पडले. तिथे काही अंतरावर भटकी कुत्री, मांजरे, तसेच पक्षी असल्याने त्यांच्यावर जीवघेणे संकट आले होते.
वनविभागाचे तात्काळ लक्ष — वेळेवर कारवाईने वाचले जीव
सुदैवाने, मानद वन्यजीव रक्षक बाळ काळणे, तसेच वनकर्मचारी तुषार आवारे, यशपाल इंगोले, आलासिंह राठोड आणि दीपक पाटील हे त्या परिसरात सतत लक्ष ठेवून होते. त्यांनी पिल्ले खाली पडल्याचे पाहताच त्वरित त्या ठिकाणी धाव घेतली. पिल्ले शोधून त्यांनी अत्यंत काळजीपूर्वक उचलली आणि सुरक्षित ठिकाणी हलवली. नाजूक अवस्थेत असलेल्या पिल्लांना इजा होऊ नये म्हणून त्यांनी मऊ कपड्यांत गुंडाळून त्यांना उबदार जागी ठेवले.
पुढील वैद्यकीय काळजीसाठी त्यांनी तातडीने वनक्षेत्र अधिकारी (RFO) श्री. बोरकर, वनपाल गजानन गायकवाड, आणि गजानन इंगोले यांना कळवले. त्यांच्या सूचनेनुसार, डॉ. मेघा वानखडे आणि प्रवीण पवार यांनी या मोरपिल्लांची वैद्यकीय तपासणी केली आणि निरीक्षणाखाली ठेवले. सध्या चारही पिल्लांची तब्येत ठीक असून, ती सक्रिय आहेत.
मानवी संवेदनशीलतेचा जिवंत नमुना
ही घटना म्हणजे केवळ वन्यजीव संरक्षणाचे उदाहरण नाही, तर मानवी संवेदनशीलतेचा एक आदर्श नमुना आहे. मोर हा भारताचा राष्ट्रीय पक्षी असल्याने त्याचे संरक्षण ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. वनविभागाच्या अधिकाऱ्यांनी गेल्या आठवड्याभरापासूनच या अंड्यांवर लक्ष ठेवले होते. पिल्ले बाहेर पडतील तेव्हा सुरक्षितपणे त्यांना निरीक्षणाखाली घेण्याची तयारी आधीपासूनच करण्यात आली होती.
बाळ काळणे यांनी सांगितले की, “मोरपिल्ले पडल्याचे लक्षात आलं तेव्हाच आम्ही तात्काळ धाव घेतली. ती फार नाजूक अवस्थेत होती. जर काही मिनिटांचा उशीर झाला असता, तर ती एखाद्या भटक्या प्राण्याची शिकार झाली असती. वनविभागाने दाखवलेली ही सजगता म्हणजे निसर्गाशी असलेले आपले कर्तव्य आहे.”
मोर — भारतीय संस्कृतीचा निसर्गमित्र प्रतीक
मोर हा केवळ सुंदर पक्षी नाही, तर भारतीय संस्कृतीत त्याला पवित्रतेचे आणि संरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते. पावसाळ्यात पावसाच्या पहिल्या सरींमध्ये नाचणारा मोर म्हणजे आनंदाचे दूत. तथापि, मानवी हस्तक्षेप आणि शहरीकरणामुळे त्यांच्या अधिवासावर संकट आले आहे. अशा परिस्थितीत अकोल्यातील ही घटना आपल्याला आठवण करून देते की, आदर्श निसर्गाशी सहजीवन शक्य आहे, जर आपण सजग राहिलो तर. वनविभागाने या घटनेला उदाहरण म्हणून पुढे आणण्याचा निर्णय घेतला आहे, जेणेकरून सामान्य नागरिकांनाही वन्यजीवांविषयी जागरूकता निर्माण होईल.
वैद्यकीय देखरेख व पुनर्वसन प्रक्रिया
सर्व चार पिल्ले सुरक्षितपणे वनविभागाच्या निगराणीत आहेत. डॉ. मेघा वानखडे आणि प्रवीण पवार यांनी त्यांना आवश्यक उब, आहार व औषधोपचार देण्याची व्यवस्था केली आहे. पिल्लांची वाढ सामान्य होताच त्यांना त्यांच्या आई मोरिणीकडे किंवा वनक्षेत्रात परत सोडले जाईल. वनपाल गजानन गायकवाड यांनी सांगितले की, “आम्ही पिल्लांना तात्पुरत्या सुरक्षित ठिकाणी ठेवले आहे. त्यांची आई आसपासच आहे. काही दिवस निरीक्षणानंतर आम्ही त्यांना परत नैसर्गिक अधिवासात सोडू.”
निसर्गरक्षणासाठी नागरिकांनाही आवाहन
या घटनेनंतर वनविभागाने शहरवासीयांना आवाहन केले आहे की, जर कुठेही पक्षी, प्राणी किंवा वन्यजीव संकटात दिसले, तर त्यांना हाताळण्याऐवजी तत्काळ वनविभागाशी संपर्क साधावा. आदर्श नागरिकांच्या संवेदनशीलतेमुळेच अनेक निरपराध जीव वाचू शकतात. “प्रत्येक जीव महत्त्वाचा आहे. निसर्गातला प्रत्येक घटक आपली जबाबदारी बजावत असतो.” हे या घटनेतून सिद्ध झाले आहे.
वनविभागाचे कौतुक आणि जनतेची प्रशंसा
अकोला जिल्ह्यातील आदर्श जनतेने वनविभागाच्या या तत्परतेचे मनापासून कौतुक केले आहे. सोशल मीडियावर देखील “अकोल्यातील मोरपिल्लांचे रक्षक” अशी प्रशंसा होत आहे. अनेक पर्यावरणप्रेमी संस्था या कृतीला आदर्श म्हणत आहेत. शहरातील नागरिकांनी सांगितले की, “आजच्या यंत्रयुगातही काही लोक असे आहेत, ज्यांच्यासाठी निसर्ग म्हणजे केवळ दृश्य नव्हे, तर जीव आहे. वनविभागाने दाखवलेली ही जबाबदारी कौतुकास्पद आहे.”
संवेदनशील प्रशासनाचा एक चेहरा
अकोल्यातील या घटनेतून हे अधोरेखित झाले की, प्रशासनातील काही अधिकारी व आदर्श कर्मचारी फक्त शासकीय कामापुरते मर्यादित नसून, निसर्गसंवर्धनाच्या दिशेनेही समर्पित आहेत.
वनक्षेत्र अधिकारी बोरकर, वनपाल गायकवाड आणि इंगोले यांनी आपल्या कर्मचार्यांना दिलेल्या योग्य मार्गदर्शनामुळे ही कारवाई यशस्वी झाली.
“निसर्ग आपला, जबाबदारीही आपली”
अकोल्यातील मोरपिल्लांची ही घटना ही केवळ एक “रिस्क्यू स्टोरी” नाही — ती एक प्रेरणा आहे. निसर्गावर प्रेम करणं म्हणजे फक्त फोटोंत त्याला जपणं नव्हे, तर संकटात त्याच्या जीवांचं रक्षण करणं हे खरं प्रेम आहे. वनविभागाने ज्या पद्धतीने आपली भूमिका निभावली, ती निश्चितच सर्वांसाठी आदर्श ठरेल.
