५० वर्षांनंतर चंद्र मोहिमेची नवी झेप; ‘आर्टेमिस II’ने अंतराळ विज्ञानात खळबळ
अंतराळ संशोधनाच्या क्षेत्रात मोठी झेप घेत NASA ने बहुप्रतीक्षित Artemis II मोहिमेचे यशस्वी प्रक्षेपण केले आहे. जवळपास पाच दशकांनंतर पुन्हा मानवाला चंद्राभोवती पाठवण्याचा हा महत्त्वाकांक्षी प्रयत्न असून, या मोहिमेमुळे अंतराळ विज्ञान क्षेत्रात प्रचंड उत्सुकता आणि चर्चा निर्माण झाली आहे.
केनेडी स्पेस सेंटरवरून ऐतिहासिक उड्डाण
अमेरिकेतील Kennedy Space Center येथून ही मोहिम प्रक्षेपित करण्यात आली. भारतीय वेळेनुसार पहाटे 3:54 वाजता अंतराळयानाने उड्डाण घेतले. या मोहिमेचे वैशिष्ट्य म्हणजे, मानवरहित चाचण्यांनंतर थेट मानवासह अंतराळ प्रवासाचा हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
चार अंतराळवीरांचा सहभाग
या ऐतिहासिक मोहिमेत चार अनुभवी अंतराळवीर सहभागी झाले आहेत:
- Reid Wiseman – मोहिम प्रमुख
- Victor Glover – मोहिम चालक
- Christina Koch – मोहिम तज्ज्ञ
- Jeremy Hansen – मोहिम तज्ज्ञ
हे सर्व अंतराळवीर Orion spacecraft मधून चंद्राभोवती फेरी मारून सुमारे 10 दिवसांनंतर पृथ्वीवर परत येणार आहेत.
चाचणीशिवाय प्रक्षेपण; का निर्माण झाली खळबळ?
या मोहिमेच्या संदर्भात सर्वाधिक चर्चेचा मुद्दा म्हणजे ‘वेट टेस्टिंग’ पूर्ण न करताच प्रक्षेपण करण्यात आल्याचा दावा. यापूर्वी झालेल्या चाचणीत काही तांत्रिक अडचणी समोर आल्या होत्या.
तथापि, त्या समस्यांचे निराकरण करण्यात आल्याचा दावा करत NASA ने पुढे जाण्याचा निर्णय घेतला. यामुळे काही तज्ज्ञांनी चिंता व्यक्त केली, तर काहींनी हा धाडसी निर्णय मानला आहे.
५० वर्षांनंतर चंद्र मोहिमेची आठवण का?
Apollo 13 नंतर इतक्या मोठ्या प्रमाणावर मानवासह चंद्र मोहिम राबवली जात आहे.
या मागे अनेक कारणे आहेत:
- अंतराळ संशोधनातील नव्या स्पर्धा
- चीन आणि इतर देशांची वाढती उपस्थिती
- चंद्रावर दीर्घकालीन संशोधन केंद्र उभारण्याचा विचार
आर्टेमिस II चे उद्दिष्ट काय?
Artemis II ही केवळ एक चंद्र फेरी नसून भविष्यातील मोठ्या मोहिमांची पायाभरणी आहे.
या मोहिमेद्वारे:
- अंतराळयानाच्या प्रणालींची चाचणी
- आपत्कालीन प्रक्रियांचा अभ्यास
- रेडिएशनपासून संरक्षण तंत्रज्ञान
- अत्याधुनिक लेझर कम्युनिकेशन प्रणाली
यांचा अभ्यास केला जाणार आहे.
चंद्रावर आणि मंगळावर मानव?
या मोहिमेचा दीर्घकालीन उद्देश अत्यंत महत्त्वाचा आहे:
- चंद्रावर पुन्हा मानव उतरवणे
- चंद्रावर स्थायी वसाहत उभारणे
- भविष्यात मंगळावर मानव पाठवण्याची तयारी
यामुळे अंतराळ संशोधनाचा नवा अध्याय सुरू होण्याची शक्यता आहे.
नवा विक्रम प्रस्थापित होणार?
या मोहिमेदरम्यान अंतराळवीर सर्वात दूरवर मानवासह प्रवास करण्याचा विक्रम नोंदवू शकतात. याआधी हा विक्रम Apollo missions च्या नावावर होता.
जागतिक स्तरावर परिणाम
या मोहिमेचा प्रभाव केवळ विज्ञानापुरता मर्यादित नाही:
- जागतिक अंतराळ स्पर्धा तीव्र होणार
- नवीन तंत्रज्ञान विकसित होणार
- भविष्यातील अंतराळ अर्थव्यवस्थेला चालना मिळणार
NASA चे Artemis II मिशन हे केवळ एक अंतराळ प्रवास नाही, तर मानवजातीच्या भविष्यातील अंतराळ स्वप्नांची सुरुवात आहे.
५० वर्षांनंतर पुन्हा चंद्राकडे वळलेली नजर, नवे तंत्रज्ञान आणि धाडसी निर्णय यामुळे ही मोहिम इतिहासात महत्त्वाचे स्थान मिळवणार आहे. आता जगाचे लक्ष या मोहिमेच्या यशस्वी पूर्णतेकडे लागले आहे.
read also:https://ajinkyabharat.com/anita-advanis-push-in-rajesh-khanna-case/
