पेट्रोल पंपांवर UPI पेमेंटला नकार? 2 हजारांवरील व्यवहाराबाबत चर्चेला उधाण; ग्राहकांमध्ये संभ्रम
UPI Charge Impact : डिजिटल पेमेंटचा वापर देशभरात मोठ्या प्रमाणात वाढला असताना UPI व्यवहारांशी संबंधित शुल्काबाबतच्या चर्चेने पुन्हा जोर धरला आहे. विशेषतः 2 हजार रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या UPI व्यवहारांवर मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) लागू होणार असल्याच्या दाव्यांमुळे व्यापारी आणि पेट्रोल पंप चालकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. काही ठिकाणी पेट्रोल पंपांवर रोख रकमेनेच व्यवहार करण्यास सांगणारे फलक दिसून येत असल्याचे वृत्त आहे.
गेल्या काही वर्षांत UPI हे भारतातील सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या डिजिटल पेमेंट माध्यमांपैकी एक बनले आहे. पेट्रोल पंप, किराणा दुकाने, हॉटेल, मेडिकल स्टोअर्सपासून मोठ्या व्यापारी आस्थापनांपर्यंत QR कोडद्वारे पेमेंट करणे ग्राहकांसाठी अत्यंत सोपे झाले आहे. मात्र, UPI व्यवहारांवरील शुल्कासंदर्भातील चर्चेमुळे व्यापाऱ्यांच्या खर्चाबाबत प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
2 हजारांवरील UPI व्यवहाराबाबत काय चर्चा?
सध्या सोशल मीडिया आणि काही वृत्तांमध्ये 2 हजार रुपयांपेक्षा अधिक रकमेच्या UPI व्यवहारावर 0.4 टक्के MDR आकारला जाणार असल्याचा दावा केला जात आहे. या शुल्काचा थेट भार ग्राहकांवर न टाकता व्यापाऱ्यांना किंवा मर्चंटना तो भरावा लागेल, अशी माहितीही या चर्चेत दिली जात आहे.
Related News
मात्र, या दाव्यांमुळे व्यापारी वर्गात चिंता निर्माण झाली आहे. व्यापाऱ्यांचे म्हणणे असे आहे की, व्यवसायातील नफा आधीच मर्यादित असताना प्रत्येक डिजिटल व्यवहारावर अतिरिक्त खर्च आला तर त्याचा परिणाम त्यांच्या मार्जिनवर होऊ शकतो. त्यामुळे काही व्यापारी ग्राहकांना मोठ्या रकमेचे व्यवहार रोख स्वरूपात करण्याचा आग्रह करू शकतात, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
पेट्रोल पंपांवर रोख व्यवहाराचा आग्रह?
या चर्चेचा परिणाम पेट्रोल पंपांवरही होत असल्याचे काही ठिकाणी दिसून येत आहे. काही पेट्रोल पंपांवर मोठ्या रकमेचे डिजिटल पेमेंट स्वीकारले जाणार नसल्याचे किंवा रोख रकमेने व्यवहार करण्यास सांगणारे फलक लावण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
काही ठिकाणी ग्राहकांना 2 हजार रुपयांपेक्षा जास्त पेट्रोल किंवा डिझेल भरायचे असल्यास रोख रक्कम वापरण्याचा पर्याय निवडण्यास सांगितले जात आहे. त्यामुळे वाहनचालकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. विशेषतः लांब प्रवास करणारे वाहनधारक, व्यावसायिक वाहन चालक आणि मोठ्या प्रमाणात इंधन भरणारे ग्राहक डिजिटल पेमेंटवर अवलंबून असतात.
अचानक UPI पेमेंट नाकारले गेल्यास ग्राहकांना जवळ पुरेशी रोख रक्कम ठेवावी लागू शकते. त्यामुळे डिजिटल व्यवहाराच्या सवयी लागलेल्या ग्राहकांसाठी हा बदल त्रासदायक ठरू शकतो.
पेट्रोल पंप चालकांची भूमिका काय?
पेट्रोल पंप चालकांच्या म्हणण्यानुसार, UPI व्यवहारांवरील संभाव्य MDR शुल्काबाबत त्यांना स्पष्ट आणि अंतिम सूचना मिळालेल्या नसतील तर व्यवहार कसा करायचा, याबाबत संभ्रम निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. त्यामुळे काही पेट्रोल पंप चालक खबरदारी म्हणून रोख व्यवहाराला प्राधान्य देत असल्याचे सांगितले जात आहे.
पेट्रोल पंप व्यवसायात प्रत्येक व्यवहाराची रक्कम तुलनेने मोठी असू शकते. त्यामुळे डिजिटल व्यवहारांवर अतिरिक्त शुल्क लागू झाल्यास त्याचा परिणाम एकूण व्यवहार खर्चावर होण्याची शक्यता व्यापारी वर्गाकडून व्यक्त केली जात आहे.
ग्राहकांसमोर नवे प्रश्न
UPI पेमेंटमुळे ग्राहकांना सुट्टे पैसे बाळगण्याची गरज कमी झाली होती. मोबाईलवरून काही सेकंदांत पेमेंट करता येत असल्याने पेट्रोल पंपांवरही QR कोडचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. आता जर मोठ्या रकमेच्या व्यवहारांसाठी रोख रकमेचा आग्रह वाढला, तर ग्राहकांना पुन्हा रोख पैसे जवळ ठेवण्याची गरज निर्माण होऊ शकते.
विशेष म्हणजे, 2 हजार रुपयांपेक्षा जास्त पेट्रोल भरताना डिजिटल पेमेंट करता येणार नाही, अशी माहिती सर्व पेट्रोल पंपांवर लागू आहे का, याबाबतही स्पष्टता आवश्यक आहे. त्यामुळे ग्राहकांनी केवळ सोशल मीडिया पोस्ट किंवा फलक पाहून निष्कर्ष काढण्याऐवजी संबंधित पेट्रोल पंपाची पेमेंट पॉलिसी आणि अधिकृत सूचना तपासणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
डिजिटल पेमेंटच्या वापरावर परिणाम होणार?
भारतामध्ये UPI व्यवहारांनी डिजिटल अर्थव्यवस्थेला मोठी चालना दिली आहे. छोट्या रकमेपासून मोठ्या व्यवहारांपर्यंत QR कोड आणि UPIचा वापर केला जातो. अशा परिस्थितीत व्यापाऱ्यांना अतिरिक्त खर्चाचा सामना करावा लागला तर काही व्यवसायांमध्ये रोख व्यवहाराला प्राधान्य मिळण्याची शक्यता आहे.
मात्र, UPI वापर कमी होईल की नाही, हे प्रत्यक्षात शुल्काची रचना, त्याची अंमलबजावणी, व्यापाऱ्यांवरील वास्तविक आर्थिक परिणाम आणि ग्राहकांच्या सवयी यावर अवलंबून असेल.
सध्या पेट्रोल पंपांवर UPI पेमेंटबाबत निर्माण झालेल्या चर्चेमुळे ग्राहक आणि व्यापारी दोन्ही बाजूंमध्ये संभ्रम आहे. त्यामुळे शुल्क लागू होण्याबाबतची अधिकृत माहिती आणि संबंधित संस्थांच्या स्पष्ट मार्गदर्शक सूचना महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.
टीप : UPI शुल्क, MDR आणि 2 हजार रुपयांवरील व्यवहारासंदर्भातील नियमांबाबत सोशल मीडियावर विविध दावे प्रसारित होत आहेत. त्यामुळे अंतिम नियम लागू होण्यापूर्वी ग्राहकांनी अधिकृत सरकारी, बँकिंग किंवा संबंधित पेमेंट संस्थांकडून मिळणारी माहितीच ग्राह्य धरावी.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/monsoon-update/
