भारतावर पुन्हा मोठं संकट? महत्त्वाच्या सागरी मार्गाला बायपास करणाऱ्या तेलवाहिनीवर हल्ला; पेट्रोल-डिझेल महागण्याची शक्यता
पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाचा परिणाम आता जागतिक ऊर्जा बाजारावर पुन्हा जाणवू लागला आहे. कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्याबाबत निर्माण झालेल्या अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर एका महत्त्वाच्या तेलवाहिनीवर झालेल्या हल्ल्याने बाजारात खळबळ उडाली आहे. या घटनेचा परिणाम भारतासह अनेक तेल आयातदार देशांवर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विशेष म्हणजे, होर्मुज सामुद्रधुनीला बायपास करणाऱ्या मार्गांपैकी एका महत्त्वाच्या पाईपलाईनला लक्ष्य करण्यात आल्याने जागतिक तेलपुरवठ्याबाबत चिंता वाढली आहे.
गेल्या काही काळापासून अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणावामुळे पश्चिम आशियातील परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील बनली आहे. या संघर्षाचा थेट परिणाम कच्च्या तेलाच्या किमतीवर होत आहे. जगातील प्रमुख तेल उत्पादक देश या भागात असल्यामुळे येथील कोणतीही मोठी घटना जागतिक ऊर्जा बाजारासाठी महत्त्वाची ठरते. अशातच तेलवाहिनीवरील हल्ल्यामुळे पुरवठा खंडित होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
तेलवाहिनीवर हल्ला, पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता
महत्त्वाच्या तेलवाहिनीवर झालेल्या हल्ल्यानंतर संबंधित मार्ग काही काळासाठी बंद ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. या पाईपलाईनचा विशेष महत्त्वाचा भाग म्हणजे ती होर्मुज सामुद्रधुनीला बायपास करून तेल वाहतूक करण्यासाठी वापरली जाते. त्यामुळे होर्मुज परिसरातील संभाव्य अडथळ्यांपासून तेलपुरवठा सुरक्षित ठेवण्यासाठी अशा मार्गांकडे मोठ्या प्रमाणात पाहिले जाते.
Related News
शिवसेना चिन्हाच्या सुनावणीत शिंदे गटाचा ‘हुकूमी एक्का’; नीरज कौल यांनी थेट कार्यकर्त्यांच्या भावनेला घातला हात
उद्धव ठाकरेंना मोठा धक्का? ‘पक्षप्रमुख’ पदावर शिंदे गटाचा मोठा दावा; सर्वोच्च न्यायालयात काय घडलं?
2008 सारख्या आर्थिक संकटाची चाहूल? अमेरिकेतील ‘हा’ बदल भारतासाठी ठरणार धोक्याची घंटा
उपवासाला चहा प्यावा की कॉफी? जाणून घ्या शरीरासाठी कोणता पर्याय ठरतो फायदेशीर
17 खासदारांना भाजपचा मोठा झटका; पक्षप्रवेशाच्या चर्चेला पूर्णविराम, दिल्लीत खळबळ
PF खात्यातून कर्ज मिळते का? EPFO चा नियम काय सांगतो, जाणून घ्या संपूर्ण माहिती
खात्यात अचानक पैसे आले? RBIचा मोठा निर्णय; संशयास्पद व्यवहारांवर लागणार ‘डेबिट होल्ड’
Manoj Jarange Patilचा तिसऱ्यांदा अर्ज; मुंबई पोलिसांकडून परवानगी मिळणार का? मोठी अपडेट समोर
Manoj Jarange Patil मुंबईकडे रवाना; पहिला मुक्काम पाटोदा, सरकारच्या भूमिकेकडे लक्ष
Disha Salian प्रकरणात पुन्हा ट्विस्ट; ठाकरे कुटुंबाला डाग कोणी लावला? भाजप नेत्याचा राऊतांना पलटवार
साखरेच्या दरात मोठी अपडेट! 4 दिवसांत भाव घसरले, महाराष्ट्रात साखर कितीला?
Vaibhav Sooryavanshiला संघातून वगळल्याने श्रीकांत संतापले; पत्नीनेही विचारला सवाल, नेमकं काय घडलं?
मात्र, अशाच महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधेला लक्ष्य करण्यात आल्याने तेलाच्या पुरवठ्याबाबत नव्याने चिंता निर्माण झाली आहे. या हल्ल्याची जबाबदारी अद्याप कोणत्याही गटाने स्वीकारलेली नसल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे हल्ल्यामागे नेमके कोण आहे, याबाबतही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
होर्मुज सामुद्रधुनीमुळे आधीच चिंता
जागतिक तेल बाजारासाठी होर्मुज सामुद्रधुनी अत्यंत महत्त्वाची आहे. आखातातील अनेक तेल उत्पादक देशांकडून जगभरात कच्चे तेल आणि इतर ऊर्जा उत्पादने पाठवण्यासाठी या सागरी मार्गाचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो. त्यामुळे या मार्गावर तणाव निर्माण झाला की त्याचा थेट परिणाम तेलाच्या किमतीवर होतो.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्षाच्या काळात होर्मुज सामुद्रधुनीच्या सुरक्षेबाबतही चिंता वाढली होती. या मार्गावरील वाहतुकीला अडथळा निर्माण झाल्यास जागतिक बाजारात तेलाचा पुरवठा कमी होऊ शकतो आणि त्याचा परिणाम थेट किमतीवर होऊ शकतो.
आता परिस्थिती काही प्रमाणात नियंत्रणात येत असल्याचे संकेत मिळत असतानाच महत्त्वाच्या पाईपलाईनवरील हल्ल्याची घटना समोर आली आहे. त्यामुळे तेल बाजारातील अस्थिरता पुन्हा वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
भारतासाठी का आहे ही चिंतेची बाब?
भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेचा मोठा हिस्सा आयातीद्वारे पूर्ण करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या तर त्याचा परिणाम भारतीय अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो. कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास देशाच्या आयात खर्चावर दबाव वाढतो. त्याचबरोबर वाहतूक, उत्पादन आणि इतर क्षेत्रांच्या खर्चावरही परिणाम होण्याची शक्यता असते.
पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींबाबतही त्यामुळे चर्चा सुरू झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दर वाढत असताना भारतीय तेल कंपन्यांवरही दबाव वाढू शकतो. मात्र, सध्या पेट्रोल आणि डिझेलच्या किरकोळ दरांमध्ये तत्काळ वाढ झालेली नाही. त्यामुळे ग्राहकांना सध्या काहीसा दिलासा मिळत असला तरी परिस्थिती दीर्घकाळ अशीच राहील का, हा प्रश्न आहे.
तेल कंपन्यांकडे दरवाढीचा पर्याय?
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमती सातत्याने वाढत राहिल्या आणि पुरवठ्यात अडथळे निर्माण झाले, तर भारतीय तेल कंपन्यांच्या खर्चावर परिणाम होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांचा आढावा घेतला जाण्याची शक्यता आहे.
मात्र, पेट्रोल-डिझेलच्या दरात नेमकी कधी आणि किती वाढ होईल, हे सध्या निश्चित सांगता येत नाही. आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमती, रुपयाचा डॉलरच्या तुलनेतील दर, देशांतर्गत कररचना आणि तेल कंपन्यांच्या निर्णयांसह अनेक घटक त्यावर परिणाम करतात.
संघर्ष वाढला तर संकट अधिक गंभीर होऊ शकते
अमेरिका-इराण संघर्ष आणखी वाढला, तर पश्चिम आशियातील ऊर्जा वाहतूक व्यवस्थेवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. होर्मुज सामुद्रधुनी तसेच त्याला पर्याय म्हणून वापरल्या जाणाऱ्या पाईपलाईन आणि इतर मार्गांवर दबाव वाढल्यास जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती आणखी वाढू शकतात.
भारतासारख्या मोठ्या तेल आयातदार देशासाठी ही परिस्थिती निश्चितच चिंतेची आहे. कारण कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींचा परिणाम केवळ पेट्रोल-डिझेलपुरता मर्यादित राहत नाही. वाहतूक खर्च, औद्योगिक उत्पादन, महागाई आणि सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन खर्चावरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो.
सध्या सर्वांचे लक्ष पश्चिम आशियातील परिस्थितीकडे लागले आहे. तेलवाहिनीवरील हल्ल्यानंतर पुरवठा किती काळ प्रभावित राहतो, आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती किती वाढतात आणि भारतीय तेल कंपन्या त्यावर काय निर्णय घेतात, हे आगामी काळात महत्त्वाचे ठरणार आहे. त्यामुळे पेट्रोल-डिझेलच्या दरवाढीची शक्यता निर्माण झाली असली तरी प्रत्यक्ष दरवाढीबाबत अधिकृत निर्णयाची प्रतीक्षा करावी लागणार आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/brics-3/
