इंजिनिअर हरले, तंत्रज्ञानही फेल! 170 वर्षे जुनी खडे हनुमानाची मूर्ती एक इंचही हलली नाही; उज्जैनमध्ये नेमकं काय घडलं?
सिंहस्थ महाकुंभ 2028 च्या पार्श्वभूमीवर उज्जैन शहरात विकासकामांना वेग आला आहे. रस्ते रुंदीकरण, वाहतूक व्यवस्था आणि पायाभूत सुविधांच्या कामांना प्रशासनाकडून प्राधान्य दिलं जात आहे. मात्र, याच विकासकामांदरम्यान उज्जैनमधील एका जुन्या हनुमान मंदिराशी संबंधित घटना सध्या चर्चेचा विषय ठरली आहे. कंठाल ते छत्री चौक या प्रमुख मार्गाच्या रुंदीकरणासाठी रस्त्याच्या मध्यभागी असलेले सुमारे 170 वर्षे जुने खडे हनुमान मंदिर हटवण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली. मंदिराचे बाह्य बांधकाम पाडण्यात आले; मात्र मंदिरातील हनुमानाची मूर्ती हलवण्याच्या प्रयत्नांना यश आले नसल्याचा दावा करण्यात येत आहे.
मूर्ती सुरक्षितपणे दुसऱ्या ठिकाणी स्थलांतरित करण्यासाठी प्रशासनाने तांत्रिक तज्ज्ञांची मदत घेतली. इंदूरहून इंजिनिअर्स आणि तांत्रिक पथकाला पाचारण करण्यात आल्याचे सांगण्यात येते. मूर्तीला कोणतीही हानी होऊ नये यासाठी क्रेनसह आधुनिक यंत्रसामग्रीचा वापर करण्यात आला. मात्र, तब्बल दोन दिवस प्रयत्न करूनही मूर्ती तिच्या जागेवरून तसूभरही हलली नसल्याचे स्थानिकांकडून सांगण्यात येत आहे.
दोन दिवस प्रयत्न, तरीही मूर्ती जागची जागी
रस्ता रुंदीकरणाच्या कामासाठी मंदिर हटवण्याचा निर्णय घेण्यात आल्यानंतर मूर्तीचे स्थलांतर हा प्रशासनासमोरील महत्त्वाचा टप्पा होता. मूर्तीला सुरक्षितपणे हलवण्यासाठी तांत्रिक पद्धतींचा वापर करण्यात आला. मात्र, प्रयत्न करूनही अपेक्षित परिणाम मिळाला नसल्याचे वृत्त आहे.
Related News
170 वर्षे जुनी मूर्ती हलवताना तिच्या संरचनेला किंवा मूर्तीला कोणतीही हानी होऊ नये, यासाठी विशेष काळजी घेण्यात आली. त्यामुळे प्रशासन आणि तज्ज्ञांसमोर मूर्ती स्थलांतराचे आव्हान अधिक वाढले. दोन दिवसांच्या प्रयत्नांनंतरही मूर्ती हलत नसल्याचे समोर आल्यानंतर अखेर पुढील प्रक्रिया तात्पुरती थांबवण्यात आली.
मूर्ती हलवण्याच्या प्रयत्नांदरम्यान परिसरात नागरिकांची मोठी गर्दी झाली. या घटनेचे व्हिडीओ आणि छायाचित्रे सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत असून, त्यावरून विविध प्रकारच्या चर्चा सुरू झाल्या आहेत.
170 वर्षे जुनी : ‘बजरंगबलीची इच्छा नाही’, भाविकांचा दावा
170 वर्षे जुनी मूर्ती हलवता न आल्याच्या घटनेनंतर स्थानिक नागरिक आणि काही हिंदू संघटनांनी याला धार्मिक आणि दैवी दृष्टिकोनातून पाहण्यास सुरुवात केली आहे. ‘हनुमानाची मूर्ती या ठिकाणाहून हटण्यास तयार नाही’, अशी भावना काही भाविकांकडून व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे ही घटना चमत्कार असल्याचा दावा केला जात आहे.
मात्र, प्रशासनाकडून अद्याप या घटनेला ‘चमत्कार’ म्हणून अधिकृत दुजोरा देण्यात आलेला नाही. मूर्तीच्या पायाची रचना, तिची जमिनीतील स्थिती आणि मूर्ती नेमकी कशा प्रकारे स्थापित करण्यात आली आहे, याचा तांत्रिक अभ्यास केल्यानंतरच परिस्थिती अधिक स्पष्ट होणार आहे.
हिंदू संघटना आक्रमक; घटनास्थळी महाआरती
मूर्ती हलवण्याची प्रक्रिया थांबवण्यात यावी, अशी मागणी करत स्थानिक नागरिक आणि हिंदू संघटना आक्रमक झाल्या आहेत. काही संघटनांनी घटनास्थळी पोहोचून महाआरती केली. मूर्तीला कोणतीही हानी होणार नाही आणि तिचे सुरक्षित स्थलांतर केले जाईल, याबाबत प्रशासनाने लेखी हमी द्यावी, अशी मागणी करण्यात आल्याचे सांगण्यात येत आहे.
बालविजय मस्त हनुमान मंदिराचे पुजारी सुलभ शांतनु शर्मा यांनीही प्रशासनाने या निर्णयाचा पुनर्विचार करण्याचे आवाहन केल्याचे वृत्त आहे. त्यांच्या मते, रस्ता रुंदीकरणासाठी पर्यायी व्यवस्था करता येऊ शकते. मूर्तीला कोणत्याही प्रकारची हानी होणार नाही, याची खात्री झाल्याशिवाय ती हलवू नये, अशी भूमिका भाविकांकडून मांडण्यात आली आहे.
दरम्यान, मूर्ती हलवण्याच्या प्रयत्नांना विरोध करण्यासाठी नागरिक आणि धार्मिक संघटना एकत्र येत असल्याने प्रशासनासमोर परिस्थिती हाताळण्याचे आव्हान निर्माण झाले आहे.
पुरातत्व विभाग करणार मूर्तीच्या पायाचे स्कॅनिंग
घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन प्रशासनाने मूर्ती स्थलांतराची प्रक्रिया तातडीने थांबवली असल्याचे सांगण्यात येत आहे. आता मूर्तीची प्रत्यक्ष रचना आणि तिच्या पायाभोवतीची जमीन यांचा तांत्रिक अभ्यास करण्याची तयारी सुरू आहे.
पुरातत्व विभागाचे पथक अत्याधुनिक संगणकीय यंत्रांच्या मदतीने मूर्तीचा पाया, जमिनीखालील रचना आणि मातीची स्थिती तपासणार असल्याचे वृत्त आहे. स्कॅनिंगच्या माध्यमातून मूर्तीखाली नेमकी काय रचना आहे, ती जमिनीत किती खोलवर आहे आणि मूर्ती हलवताना कोणते तांत्रिक अडथळे निर्माण होऊ शकतात, याचा अभ्यास केला जाणार आहे.
या तांत्रिक तपासणीचा अहवाल प्राप्त झाल्यानंतरच मूर्ती स्थलांतराबाबत पुढील निर्णय घेतला जाण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सध्या खडे हनुमानाची मूर्ती त्याच ठिकाणी ठेवण्यात आली असून, तिच्यावर टेंट उभारून पूजा-अर्चा सुरू करण्यात आल्याचे सांगण्यात येत आहे.
विकासकाम आणि श्रद्धा यांच्यातील समतोलाचा प्रश्न
उज्जैनमध्ये सिंहस्थ महाकुंभ 2028 च्या पार्श्वभूमीवर मोठ्या प्रमाणावर विकासकामे सुरू आहेत. अशा परिस्थितीत रस्ते रुंदीकरण आणि वाहतूक व्यवस्थेची गरज एकीकडे असताना, दुसरीकडे शेकडो वर्षांपासून श्रद्धेचे केंद्र असलेल्या धार्मिक स्थळांचे जतन करण्याचा प्रश्नही महत्त्वाचा ठरत आहे.
170 वर्षे जुनी खडे हनुमानाची मूर्ती हलवण्याच्या प्रयत्नांनंतर निर्माण झालेली परिस्थिती याच संघर्षाचे उदाहरण मानली जात आहे. प्रशासन तांत्रिक अहवालाच्या आधारे पुढील निर्णय घेणार आहे, तर भाविक आणि हिंदू संघटना मूर्ती त्याच ठिकाणी ठेवण्याची मागणी करत आहेत.
आता पुरातत्व विभागाच्या स्कॅनिंग अहवालाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. मूर्ती हलवता न येण्यामागे नेमके तांत्रिक कारण काय आहे? जमिनीखाली मूर्तीची रचना किती खोलवर आहे? की स्थानिकांच्या श्रद्धेप्रमाणे हा खरोखरच एखादा ‘चमत्कार’ आहे? या सर्व प्रश्नांची उत्तरे तांत्रिक तपासणीनंतरच स्पष्ट होणार आहेत.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/nitin-gadkari-2/
