पाकिस्तानी सेनेत असीम मुनीर यांच्यानंतर ‘नंबर 2’; जनरल सय्यद आमीर रझा कोण आहेत?
पाकिस्तानच्या लष्करी रचनेत मोठा बदल झाल्यानंतर जनरल सय्यद आमीर रझा हे चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहेत. पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख आणि देशाचे पहिले ‘चीफ ऑफ डिफेन्स फोर्सेस’ (CDF) फील्ड मार्शल असीम मुनीर यांच्यानंतर लष्करातील अत्यंत प्रभावशाली अधिकारी म्हणून जनरल आमीर रझा यांचा उदय झाला आहे. नुकतीच त्यांची पाकिस्तानच्या नव्याने स्थापन करण्यात आलेल्या ‘कमांडंट नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांड’ (CNSC) या चार-स्टार पदावर नियुक्ती करण्यात आली आहे.
विशेष म्हणजे, ही नियुक्ती केवळ पदोन्नती नसून पाकिस्तानच्या आण्विक आणि सामरिक संरक्षण व्यवस्थेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. त्यामुळे जनरल रझा यांच्याकडे आता पाकिस्तानच्या सर्वात संवेदनशील लष्करी जबाबदाऱ्यांपैकी एक सोपवण्यात आली आहे.
नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांडची जबाबदारी काय?
पाकिस्तानच्या संरक्षण व्यवस्थेत झालेल्या घटनात्मक आणि प्रशासकीय बदलांनंतर नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांड ही नवी रचना अस्तित्वात आली आहे. पाकिस्तानच्या संसदेने मंजूर केलेल्या 27व्या घटनादुरुस्ती आणि संरक्षण दल कायदा 2026 नंतर देशाच्या लष्करी व्यवस्थेत मोठे फेरबदल करण्यात आले.
Related News
दादा भुसे यांच्या राजीनाम्याची मागणी; छगन भुजबळांचं थेट विधान, म्हणाले ‘हजारो शाळा आहेत अन्…’
तुकाराम मुंढेंचा नोकरशाहीला आरसा; म्हणाले, ‘जर मी नाही, तर कोण?’
Supriya Sule : ‘निवडणूक आयोगात चुकीच्या पद्धतीने जिंकले असतील, पण कोर्टात नाही’; राष्ट्रवादीच्या केसवर सुप्रिया सुळे स्पष्टच बोलल्या
सीजेपी कार्यकर्त्यांना पळवून पळवून मारलं? भाजपवर आरोप, आमदार म्हणाले- ‘घरात कॉकरोचचं काय काम?’
Railway Online Luggage Booking: ट्रेनमध्ये लगेज घेऊन जाणं झालं सोपं! घरबसल्या करा बुकिंग, जाणून घ्या संपूर्ण प्रोसेस
Jio चा स्वस्तात मस्त प्लॅन! फक्त 239 रुपयांत कॉलिंगसह मिळणार 33GB डेटा
“गोविंदाला कड्यावरून ढकललं असतं…”; सुनितासाठी राखी सावंतने काय काय सांगितलं?
‘लागिरं झालं जी 2’ येणार? शीतल-अजिंक्य पुन्हा एकत्र; शिवानी बावकरने सांगितलं खरं कारण
Koffee With Karan 9 : करण जोहरच्या काउचवर दिसणार तगडी स्टारकास्ट? व्हायरल गेस्ट लिस्टने उडवली खळबळ!
2014 मध्ये शिवसेना-काँग्रेस-राष्ट्रवादीच्या सत्तेचा प्रस्ताव? चव्हाणांच्या दाव्यावर बावनकुळेंचा टोला
Lucknow Murder: दीड कोटी पोटगी मागितली अन् संतापला! बँकेबाहेर पत्नीवर गोळ्या झाडल्या, नंतर बहिणीलाही संपवलं
शेतकऱ्यांवर सप्टेंबरमध्ये मोठं संकट? 5 ते 10 तारखेनंतर पाऊस घेणार ब्रेक; पुढील 4 आठवडे महत्त्वाचे
या बदलांमध्ये पूर्वीचे ‘चेअरमन जॉइंट चीफ ऑफ स्टाफ कमिटी’ हे पद रद्द करण्यात आले. त्यानंतर तिन्ही संरक्षण दलांमधील समन्वय आणि सर्वोच्च लष्करी अधिकार मोठ्या प्रमाणात CDF असीम मुनीर यांच्या पदाशी जोडण्यात आले.
नव्या व्यवस्थेत पाकिस्तानच्या भूदल, नौदल आणि वायुसेनेशी संबंधित सामरिक तसेच आण्विक क्षमतांना एका अधिक केंद्रीकृत कमांड संरचनेत आणण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. त्यामुळे CNSC हे पाकिस्तानच्या संरक्षण व्यवस्थेतील अत्यंत संवेदनशील पद मानले जात आहे.
याच कमांडचे पहिले प्रमुख म्हणून जनरल आमीर रझा यांची नियुक्ती झाल्याने त्यांचे महत्त्व मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे.
चार दशकांचा लष्करी अनुभव
जनरल सय्यद आमीर रझा यांचा पाकिस्तान लष्करातील प्रवास जवळपास चार दशकांचा आहे. 1988 मध्ये ‘6th Lancers’ या आर्मर्ड रेजिमेंटमध्ये कमिशन मिळवत त्यांनी आपल्या लष्करी कारकिर्दीला सुरुवात केली.
यानंतर त्यांनी पाकिस्तान लष्करातील विविध महत्त्वाच्या कमांड आणि स्टाफ पदांवर काम केले. दक्षिण वझिरीस्तानमधील लष्करी जबाबदाऱ्यांपासून ते इन्फंट्री डिव्हिजन आणि कोअर स्तरावरील कमांडपर्यंत त्यांनी विविध भूमिका बजावल्या आहेत.
विशेष म्हणजे, त्यांनी लाहोरस्थित प्रतिष्ठित IV Corps चे कमांडर म्हणूनही जबाबदारी सांभाळली आहे. पाकिस्तानच्या लष्करी व्यवस्थेत कोअर कमांडर हे अत्यंत प्रभावशाली पद मानले जाते.
हेवी इंडस्ट्रीज टॅक्सिलामध्येही महत्त्वाची जबाबदारी
एप्रिल 2020 मध्ये जनरल आमीर रझा यांची हेवी इंडस्ट्रीज टॅक्सिला (HIT) च्या अध्यक्षपदी नियुक्ती करण्यात आली होती. पाकिस्तानच्या संरक्षण क्षेत्रासाठी लष्करी उपकरणे आणि सामग्रीच्या निर्मितीमध्ये या संस्थेची महत्त्वाची भूमिका आहे.
या पदावर काम करताना रझा यांनी पाकिस्तानच्या स्वदेशी संरक्षण उत्पादन क्षमतेशी संबंधित बाबींवर काम केले. त्यामुळे त्यांच्या लष्करी अनुभवासोबतच संरक्षण उत्पादन आणि सामरिक व्यवस्थेचीही त्यांना चांगली जाण असल्याचे मानले जाते.
GHQ मधील ‘चीफ ऑफ जनरल स्टाफ’ पदावरही काम
जनरल रझा यांनी पाकिस्तान लष्कराच्या जनरल हेडक्वार्टरमध्ये ‘चीफ ऑफ जनरल स्टाफ’ (CGS) म्हणूनही काम केले आहे. हे पाकिस्तान लष्करातील अत्यंत महत्त्वाचे पद आहे.
CGS म्हणून काम करताना लष्करी ऑपरेशन्स, धोरणात्मक नियोजन आणि वरिष्ठ लष्करी नेतृत्वाशी संबंधित अनेक महत्त्वाच्या बाबींमध्ये त्यांची भूमिका होती. त्यामुळे CNSC सारख्या अत्यंत संवेदनशील कमांडची जबाबदारी त्यांच्याकडे सोपवण्यात येणे हे त्यांच्या दीर्घ लष्करी अनुभवाशी जोडले जात आहे.
ज्येष्ठतेच्या यादीत आठव्या क्रमांकावरून थेट चार-स्टार जनरल
जनरल आमीर रझा यांच्या बढतीची आणखी एक बाब विशेष चर्चेत आहे. उपलब्ध रिपोर्ट्सनुसार, लेफ्टिनेंट जनरलच्या ज्येष्ठता यादीत ते आठव्या क्रमांकावर होते. मात्र, नव्या नियुक्तीमुळे त्यांनी अनेक वरिष्ठ लेफ्टिनेंट जनरलना मागे टाकत चार-स्टार जनरलचा दर्जा मिळवला.
रिपोर्ट्समध्ये लेफ्टिनेंट जनरल इनाम हैदर, फय्याज हुसैन शाह आणि नौमान झकारिया यांच्यासह काही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. त्यामुळे रझा यांची ही बढती पाकिस्तानच्या लष्करी वर्तुळात महत्त्वपूर्ण मानली जात आहे.
ब्रिटनमध्ये घेतले उच्च शिक्षण
लष्करी प्रशिक्षणासोबत जनरल रझा यांचा शैक्षणिक प्रवासही उल्लेखनीय आहे. त्यांनी ब्रिटनमधील युनिव्हर्सिटी ऑफ नॉटिंगहॅममधून आंतरराष्ट्रीय संबंध विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आहे.
तसेच पाकिस्तान आर्मीच्या विविध प्रशिक्षण आणि शिक्षण संस्थांमध्ये त्यांनी ‘चीफ इन्स्ट्रक्टर’ म्हणून काम केले आहे. त्यामुळे लष्करी ऑपरेशन्ससोबतच रणनीती, शिक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांचा अनुभव त्यांच्या कारकिर्दीत दिसून येतो.
‘हिलाल-इ-इम्तियाज’ आणि ‘सितारा-इ-बसालत’ने सन्मान
पाकिस्तान लष्करातील दीर्घ आणि उल्लेखनीय सेवेसाठी जनरल आमीर रझा यांना महत्त्वाचे लष्करी पुरस्कारही मिळाले आहेत. त्यांना ‘हिलाल-इ-इम्तियाज’ (मिलिटरी) आणि ‘सितारा-इ-बसालत’ या सन्मानांनी गौरवण्यात आले आहे.
त्यामुळे जवळपास 38 वर्षांच्या लष्करी अनुभवासोबतच विविध कमांड, स्टाफ, शिक्षण आणि संरक्षण उत्पादन क्षेत्रातील त्यांचा अनुभव त्यांच्या सध्याच्या नियुक्तीसाठी महत्त्वाचा ठरला आहे.
असीम मुनीरनंतर रझा यांचे वाढलेले महत्त्व
फील्ड मार्शल असीम मुनीर हे पाकिस्तानचे CDF आणि लष्करप्रमुख म्हणून देशाच्या लष्करी व्यवस्थेच्या केंद्रस्थानी आहेत. त्यांच्यानंतर नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांडची धुरा जनरल आमीर रझा यांच्या हातात आल्याने त्यांचे महत्त्व मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे.
विशेषतः पाकिस्तानची आण्विक क्षमता, सामरिक संरक्षण आणि तिन्ही दलांशी संबंधित महत्त्वाच्या बाबींमध्ये CNSC ची भूमिका निर्णायक ठरण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे रझा यांची नियुक्ती ही केवळ एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याची पदोन्नती नसून पाकिस्तानच्या नव्या लष्करी संरचनेतील सत्तासंतुलनाचा महत्त्वाचा भाग मानली जात आहे.
आता असीम मुनीर यांच्या नेतृत्वाखाली पाकिस्तानची नवी लष्करी रचना कोणत्या दिशेने पुढे जाते आणि त्यामध्ये जनरल सय्यद आमीर रझा यांची भूमिका किती प्रभावी ठरते, याकडे पाकिस्तानसह भारत आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायाचेही लक्ष लागले आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/terrible-accident-helicopter/
