सावजी मटण रेसिपी : तुकाराम मुंढेंच्या वक्तव्यामुळे चर्चेत आलेलं सावजी मटण बनतं तरी कसं? जाणून घ्या अस्सल विदर्भी रेसिपी
तुकाराम मुंढेंच्या वक्तव्यानंतर सावजी मटण पुन्हा चर्चेत
Saoji Mutton Recipe : नागपूर आणि संपूर्ण विदर्भाची खाद्यसंस्कृती म्हटलं की सर्वप्रथम आठवण येते ती सावजी मटणाची. आपल्या तिखट, झणझणीत आणि मसालेदार चवीमुळे सावजी मटणाने केवळ विदर्भातच नव्हे, तर संपूर्ण महाराष्ट्रात एक वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. मात्र, अलीकडेच अन्न व औषध प्रशासन (FDA) विभागाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी केलेल्या एका वक्तव्यामुळे हा पारंपरिक पदार्थ पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे.
एका कार्यक्रमादरम्यान बोलताना तुकाराम मुंढे म्हणाले होते, “मी सावजी खाल्ला तर एक महिना आजारी पडेन.” त्यांच्या या विधानानंतर सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात चर्चा रंगली. काहींनी त्यांच्या वक्तव्याचं समर्थन केलं, तर अनेकांनी सावजी खाद्यसंस्कृतीचं समर्थन करत हा पदार्थ किती लोकप्रिय आहे, हे सांगितलं. परिणामी, सावजी मटण नेमकं काय आहे, त्याची चव इतकी वेगळी का असते आणि ते कसं बनवलं जातं, याबाबत अनेकांना उत्सुकता निर्माण झाली.
काय आहे सावजी मटण?
सावजी मटण हा विदर्भातील सावजी समाजाच्या पारंपरिक पाककलेतून प्रसिद्ध झालेला मांसाहारी पदार्थ आहे. विशेष म्हणजे, हा पदार्थ केवळ तिखट नसून त्यामध्ये वापरल्या जाणाऱ्या मसाल्यांमुळे त्याला एक वेगळी सुगंधी आणि गडद चव मिळते. नागपूर, वर्धा, अमरावती, यवतमाळ, भंडारा आणि चंद्रपूरसह विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये सावजी मटण अत्यंत लोकप्रिय आहे.
Related News
राष्ट्रवादीच्या मिशन 2027 ची तयारी? प्रशांत किशोरांकडे सोपवणार निवडणुकीची कमान?
शिवसेना कुणाची? सुप्रीम कोर्टात डॉ. आंबेडकरांच्या विधानाचा उल्लेख; सुनावणीत मोठी टिप्पणी
अंतिम संस्काराचा व्हिडिओ पाठवा… 5100 रुपये पाठवले; वडिलांच्या चितेलाही तिन्ही मुली गैरहजर
शिवसेना चिन्ह वादावर सुप्रीम कोर्टाचे मोठे विधान; ‘आमचा निर्णय भविष्यासाठी लागू होईल’
अपात्रतेच्या निकालापूर्वीच आयोगाचा निर्णय; कपिल सिब्बल यांचा सुप्रीम कोर्टात जोरदार युक्तिवाद
शिवसेना कोणाची? सुप्रीम कोर्टात कपिल सिब्बल यांचा निवडणूक आयोगाला थेट सवाल
’50 रुग्णांचा जीव गेला तर परत आणणार का?’ हायकोर्टाचा डॉक्टरांना थेट सवाल
शिवसेना कोणाची? सुप्रीम कोर्टात कपिल सिब्बल यांचा निवडणूक आयोगाला थेट सवाल
या पदार्थाची खासियत म्हणजे त्याचा गडद काळपट रंग, तिखटपणा आणि मसाल्यांचा ठसकेबाज स्वाद. प्रत्येक घराची किंवा हॉटेलची सावजी मसाला तयार करण्याची पद्धत थोडी वेगळी असली, तरी त्याचा मूळ गाभा एकच असतो.
सावजी मसाल्याची खासियत काय?
सावजी मटणाची खरी ओळख त्याच्या मसाल्यामुळेच तयार होते. हा मसाला अनेक खडे मसाले भाजून तयार केला जातो. मसाल्याचा सुगंध आणि तिखटपणा यामुळेच सावजी मटण इतर मटणाच्या रेसिपींपेक्षा वेगळं ठरतं.
सावजी मसाल्यासाठी साधारणपणे खालील मसाले वापरले जातात –
- धणे
- जिरे
- बडीशेप
- मोठी आणि छोटी वेलची
- काळी मिरी
- दालचिनी
- तमालपत्र
- चक्रीफूल
- जावित्री
- दगडफूल
- खसखस
- सुकी लाल मिरची
- थोडे तांदूळ
हे सर्व मसाले कोरडे भाजून घेतले जातात. भाजल्यामुळे मसाल्याचा सुगंध अधिक खुलतो. त्यानंतर हे सर्व मसाले एकत्र करून बारीक वाटले जातात. अशा प्रकारे तयार होतो अस्सल सावजी मसाला.
अस्सल सावजी मटण बनवण्यासाठी लागणारे साहित्य
चार ते पाच जणांसाठी सावजी मटण तयार करण्यासाठी खालील साहित्य आवश्यक आहे –
- १ किलो मटण
- २ मोठे कांदे
- २ टेबलस्पून आलं-लसूण पेस्ट
- ३ टेबलस्पून सावजी मसाला
- १ टीस्पून हळद
- २ टीस्पून जिरे पावडर
- २ ते ३ टीस्पून लाल तिखट
- मीठ चवीनुसार
- तेल
- तमालपत्र
- बारीक चिरलेली कोथिंबीर
सावजी मटण बनवण्याची सोपी पद्धत
सर्वप्रथम मटण स्वच्छ धुवून त्यात आलं-लसूण पेस्ट, मीठ, हळद आणि थोडीशी चिरलेली कोथिंबीर घालून किमान ३० ते ४५ मिनिटे मॅरिनेट करून ठेवावे. त्यामुळे मटणामध्ये मसाल्याची चव चांगली मुरते.
त्यानंतर कुकरमध्ये किंवा जाड बुडाच्या भांड्यात थोडं तेल गरम करून मटण हलकं परतून घ्यावं. आवश्यकतेनुसार पाणी घालून मटण मऊ होईपर्यंत शिजवून घ्यावं.
दुसऱ्या कढईत तेल गरम करून त्यात तमालपत्र टाकावं. त्यानंतर आलं-लसूण पेस्ट परतून घ्यावी. आता त्यात जिरे पावडर, हळद, लाल तिखट आणि तयार केलेला सावजी मसाला घालून मंद आचेवर चांगला परतावा.
मसाल्यातून तेल सुटू लागल्यानंतर त्यात आवश्यकतेनुसार गरम पाणी घालून ग्रेव्ही तयार करावी. त्यामध्ये आधी शिजवलेलं मटण घालून १० ते १५ मिनिटे मंद आचेवर उकळी येऊ द्यावी. यामुळे मसाल्याची चव मटणामध्ये पूर्णपणे मुरते.
शेवटी वरून ताजी कोथिंबीर घालून गरमागरम सावजी मटण सर्व्ह करावे.
सावजी मटणासोबत काय खाल्लं जातं?
विदर्भात सावजी मटण प्रामुख्याने भाकरी, तंदुरी रोटी, ज्वारीची भाकरी, चपाती किंवा गरमागरम भातासोबत खाल्ले जाते. काही ठिकाणी यासोबत कांदा, लिंबू आणि हिरवी मिरचीही दिली जाते. मसालेदार रस्सा आणि मऊ मटण यामुळे हा पदार्थ खवय्यांच्या विशेष पसंतीस उतरतो.
सावजी मटण इतकं लोकप्रिय का आहे?
सावजी मटणाची लोकप्रियता केवळ त्याच्या तिखटपणामुळे नाही, तर त्यामागे असलेल्या पारंपरिक पाककलेमुळे आहे. अनेक पिढ्यांपासून जपली गेलेली ही रेसिपी आजही विदर्भाच्या खाद्यसंस्कृतीचा महत्त्वाचा भाग मानली जाते. नागपूरला भेट देणारे अनेक पर्यटक खास सावजी मटणाची चव चाखण्यासाठी प्रसिद्ध हॉटेलांमध्ये जातात.
गेल्या काही वर्षांत महाराष्ट्रातील अनेक शहरांमध्ये सावजी रेस्टॉरंट्स सुरू झाली असून, या पदार्थाला राज्यभरातून मोठी पसंती मिळत आहे.
तुकाराम मुंढे यांच्या वक्तव्यामुळे सावजी मटण पुन्हा चर्चेत आलं असलं, तरी हा पदार्थ विदर्भाच्या समृद्ध खाद्यपरंपरेचा अविभाज्य भाग आहे. त्याच्या खास मसाल्यामुळे, तिखट चवीमुळे आणि पारंपरिक बनवण्याच्या पद्धतीमुळे सावजी मटणाची वेगळी ओळख निर्माण झाली आहे. जर तुम्ही मसालेदार आणि झणझणीत पदार्थांचे चाहते असाल, तर एकदा तरी अस्सल विदर्भी सावजी मटणाची चव नक्कीच अनुभवायला हवी.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/have-a-healthy-start-to-your-day-by-drinking-5-nutritious-drinks-every-morning/
