सावधान! एफडीच्या व्याजावरही भरावा लागतो टॅक्स; ITR भरताना ‘या’ नियमांकडे दुर्लक्ष केल्यास येऊ शकते नोटीस
ITR Filing 2026: फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) ही सुरक्षित गुंतवणुकीचा पर्याय मानली जाते. निश्चित परतावा आणि कमी जोखीम असल्यामुळे लाखो गुंतवणूकदार मुदत ठेवींना पसंती देतात. मात्र, अनेकांना अजूनही असा गैरसमज असतो की एफडीमधून मिळणाऱ्या व्याजावर कर भरावा लागत नाही. प्रत्यक्षात, एफडीवर मिळणारे व्याज हे करपात्र उत्पन्न (Taxable Income) मानले जाते आणि आयकर परतावा (ITR) दाखल करताना त्याची माहिती देणे कायदेशीरदृष्ट्या आवश्यक आहे.
आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी आयकर परतावा भरताना एफडीवरील व्याजाचा योग्य उल्लेख न केल्यास आयकर विभागाच्या नोंदी आणि तुमच्या ITRमध्ये तफावत निर्माण होऊ शकते. अशा परिस्थितीत नोटीस येणे, रिफंडला विलंब होणे किंवा अतिरिक्त कर व दंड भरावा लागणे अशा अडचणी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे एफडीवरील कर आणि टीडीएसचे नियम समजून घेणे प्रत्येक गुंतवणूकदारासाठी महत्त्वाचे आहे.
एफडीवरील व्याज करपात्र का असते?
बँकेकडून मिळणारे एफडीवरील व्याज हे ‘इतर स्त्रोतांमधून मिळणारे उत्पन्न’ (Income from Other Sources) या श्रेणीत समाविष्ट केले जाते. त्यामुळे तुमच्या पगार, व्यवसाय किंवा इतर उत्पन्नासोबत एफडीवरील व्याजही एकूण उत्पन्नात जोडले जाते.
Related News
CJP Protest Pune 2026: पुण्यात शेकडो विद्यार्थ्यांचा संतप्त एल्गार! जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर जोरदार आंदोलन; जाणून घ्या 10 मोठे मुद्दे
पुणे Crime News: 1 वर्ष महाविद्यालयीन तरुणीवर चौघांकडून कथित लैंगिक अत्याचार; धक्कादायक प्रकरणात 4 आरोपी अटक, संतापाची लाट
5 मोठे कायदेशीर मुद्दे : अंतरिम स्थगिती म्हणजे अंतिम विजय नाही; बाळापूर नगर परिषद प्रकरणाचा संपूर्ण खुलासा
शेअर बाजारात ‘ब्लॅक मंडे’! सेन्सेक्स 700 अंकांनी कोसळला; गुंतवणूकदारांचे कोट्यवधींचे नुकसान
फ्रिजमध्ये ठेवूनही मिरच्या खराब होतात? फक्त 5 टिप्स वापरा; 2-3 आठवडे राहतील ताज्या
मोठी बातमी! CJPच्या संसद मोर्चामुळे दिल्ली मेट्रो विस्कळीत; राजीव चौकसह 5 स्थानके बंद
दिल्लीत संसद मार्चचा तणाव! जे. पी. नड्डा यांची CJP सोबत गुप्त बैठक, 3 मोठ्या मागण्या समोर
7 मोठ्या चुका! विजय मल्ल्याचं अब्जावधींचं साम्राज्य कसं कोसळलं? ‘किंग ऑफ गुड टाइम्स’ ते ‘किंग ऑफ बॅड टाइम्स’चा धक्कादायक प्रवास
7 भन्नाट आठवणी! देखणेपणामुळे रवींद्र महाजनींच्या मागे धावत असायच्या तरुणी; गार्गी फुले यांचा मोठा खुलासा
Timepass: केतकी माटेगावकरला थप्पड मारल्यानंतर 30 मिनिटे रडल्या मेघना एरंडे; 1 भावनिक किस्सा चर्चेत
यानंतर तुम्ही ज्या आयकर स्लॅबमध्ये येता, त्यानुसार या व्याजावर कर आकारला जातो. त्यामुळे एफडीवरील व्याजाची माहिती आयटीआरमध्ये नमूद करणे बंधनकारक आहे.
ITR भरताना कोणती माहिती तपासावी?
आयटीआर दाखल करण्यापूर्वी संपूर्ण आर्थिक वर्षात एफडीमधून किती व्याज मिळाले आहे, याची खात्री करणे आवश्यक आहे. अनेकदा वेगवेगळ्या बँकांमध्ये एफडी असल्यास व्याजाची रक्कम लक्षात राहत नाही. अशावेळी खालील कागदपत्रे उपयोगी पडतात.
- बँक स्टेटमेंट
- Form 26AS
- Annual Information Statement (AIS)
- Taxpayer Information Statement (TIS)
या कागदपत्रांमधून एफडीवरील व्याज आणि टीडीएसची अचूक माहिती मिळते. यापैकी अनेक दस्तऐवज आयकर विभागाच्या ई-फायलिंग पोर्टलवरही उपलब्ध असतात.
माहिती लपवली तर काय होऊ शकते?
आजच्या डिजिटल युगात बँका आणि वित्तीय संस्था एफडीवरील व्याजाची माहिती थेट आयकर विभागाला पाठवतात. त्यामुळे आयटीआरमध्ये व्याजाचा उल्लेख न केल्यास विभागाच्या नोंदी आणि तुमच्या रिटर्नमध्ये फरक सहज लक्षात येतो.
अशा परिस्थितीत आयकर विभागाकडून नोटीस येऊ शकते. तसेच तुमचा रिफंड अडकू शकतो किंवा अतिरिक्त कर आणि व्याज भरावे लागू शकते. त्यामुळे एफडीवरील उत्पन्न लपवणे टाळावे.
एफडीवर करसवलत कधी मिळते?
जर तुम्ही जुनी करप्रणाली (Old Tax Regime) निवडली असेल आणि 5 वर्षांच्या Tax Saver FD मध्ये गुंतवणूक केली असेल, तर आयकर कायद्याच्या कलम 80C अंतर्गत जास्तीत जास्त 1.5 लाख रुपयांपर्यंत करसवलतीचा लाभ मिळू शकतो.
मात्र, ही सवलत फक्त गुंतवलेल्या मूळ रकमेवर लागू होते. एफडीमधून मिळणाऱ्या व्याजावर मात्र नियमित कर भरावाच लागतो.
ज्येष्ठ नागरिकांसाठी विशेष सवलत
जुन्या करप्रणालीचा अवलंब करणाऱ्या निवासी ज्येष्ठ नागरिकांना आयकर कायद्याच्या कलम 80TTB अंतर्गत बचत खाते, एफडी आणि आरडीवरील व्याजावर 50,000 रुपयांपर्यंत करसवलत मिळते.
ही सवलत मिळण्यासाठी संबंधित अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. तसेच व्याजाची वास्तविक रक्कम जितकी असेल, त्यापेक्षा जास्त सवलत मिळू शकत नाही.
एफडीवरील TDS कधी कापला जातो?
आयकर कायद्याच्या कलम 194A अंतर्गत बँका एफडीवरील व्याजावर स्रोतावर कर (TDS) कापतात.
सध्या लागू असलेल्या नियमांनुसार—
- सामान्य करदात्यांच्या एफडीवरील वार्षिक व्याज 50,000 रुपयांपेक्षा जास्त असल्यास टीडीएस कापला जातो.
- निवासी ज्येष्ठ नागरिकांसाठी ही मर्यादा 1 लाख रुपये आहे.
- वैध पॅन क्रमांक दिलेला नसेल, तर बँक 20 टक्के दराने टीडीएस कापू शकते.
त्यामुळे बँकेत पॅनची माहिती अद्ययावत ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे.
कापलेला TDS परत कसा मिळवायचा?
जर बँकेने एफडीवरील व्याजावर टीडीएस कापला असेल, तर आयटीआर भरताना त्याचा लाभ घेता येतो. तुमच्या एकूण करदायित्वातून हा टीडीएस समायोजित केला जातो.
जर प्रत्यक्षात तुमचा कर कमी निघाला, तर अतिरिक्त कापलेला टीडीएस आयकर विभागाकडून रिफंडच्या स्वरूपात परत मिळू शकतो.
करपात्र उत्पन्न नसल्यास काय करावे?
जर तुमचे एकूण वार्षिक उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी असेल, तर एफडीवरील टीडीएस टाळण्यासाठी बँकेत आवश्यक घोषणा सादर करता येते.
नवीन आयकर कायद्यानुसार पूर्वी वापरले जाणारे फॉर्म 15G आणि फॉर्म 15H याऐवजी आता फॉर्म 121 लागू करण्यात आला आहे. पात्र गुंतवणूकदारांनी वेळेत हा फॉर्म जमा केल्यास अनावश्यक टीडीएस कपात टाळता येऊ शकते.
ITR भरताना घ्या ही काळजी
एफडीवरील व्याजाचा योग्य उल्लेख करणे, Form 26AS, AIS आणि TIS मधील माहिती पडताळणे, टीडीएसची खात्री करणे आणि आवश्यक सवलतींचा योग्य लाभ घेणे या गोष्टी आयटीआर भरताना अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत.
लहानशी चूकही पुढे मोठी अडचण ठरू शकते. त्यामुळे आयकर परतावा भरताना सर्व आर्थिक व्यवहारांची अचूक माहिती नमूद करा. योग्य नियोजन आणि नियमांचे पालन केल्यास नोटीस, दंड किंवा रिफंडमध्ये होणारा विलंब सहज टाळता येऊ शकतो.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/stock-market-black-monday-sensex-falls-to-700-mark-huge-losses-for-investors/
