नवी मुंबईतील 22 वर्षीय माधुरीच्या निधनानंतर वडील विजय जैस्वाल यांनी घेतलेल्या अवयवदानाच्या निर्णयामुळे तीन गंभीर रुग्णांना नवजीवन मिळाले. ब्रेन डेड, अवयवदान प्रक्रिया आणि संपूर्ण घटनेचा सविस्तर आढावा.
22 वर्षीय माधुरीच्या अवयवदानाने 3 जणांना मिळाले नवजीवन; मुलीच्या निधनानंतर वडिलांचा धाडसी आणि प्रेरणादायी निर्णय
नवी मुंबई : दुःखावर मात करत एका पित्याचा मानवतेला सलाम
नवी मुंबईतील एका 22 वर्षीय तरुणीच्या दुर्दैवी निधनानंतर तिच्या कुटुंबीयांनी घेतलेल्या अवयवदानाच्या निर्णयामुळे तीन गंभीर रुग्णांना नवजीवन मिळाले आहे. आपल्या मुलीला वाचवण्यासाठी डॉक्टरांनी केलेले सर्व प्रयत्न निष्फळ ठरल्यानंतर, तिचे वडील विजय जैस्वाल यांनी अत्यंत कठोर मनाने अवयवदानाचा निर्णय घेतला. या निर्णयामुळे तिचे हृदय, यकृत (लिव्हर) आणि दोन्ही मूत्रपिंडे (किडनी) गरजू रुग्णांच्या प्रत्यारोपणासाठी उपलब्ध झाली.ही घटना केवळ एका कुटुंबाच्या दुःखाची नाही, तर समाजाला अवयवदानाचे महत्त्व समजावून सांगणारी आणि मानवतेचा सर्वोच्च संदेश देणारी आहे.
22 वर्षीय माधुरीने घरात गळफास घेतला
वाशी गावातील रहिवासी विजय जैस्वाल हे साई जनरल स्टोअर्स नावाचे किराणा दुकान चालवतात. त्यांची 22 वर्षीय मुलगी माधुरीने 13 जुलै रोजी रात्री राहत्या घरी गळफास घेतल्याची धक्कादायक घटना घडली.
Related News
घटनेची माहिती मिळताच कुटुंबीयांनी तत्काळ तिला खाली उतरवून कृत्रिम श्वासोच्छ्वास (CPR पूर्वीची प्राथमिक मदत) देण्यास सुरुवात केली. त्यानंतर तिला तातडीने वाशी येथील एमजीएम रुग्णालयात दाखल करण्यात आले.
रुग्णालयात पोहोचल्यावर हृदयाचे ठोके बंद
रुग्णालयात दाखल केल्यावेळी माधुरीच्या हृदयाचे ठोके पूर्णपणे बंद झाले होते. डॉक्टरांनी हार न मानता जवळपास 30 मिनिटे सतत सीपीआर (Cardiopulmonary Resuscitation) दिले. अथक प्रयत्नांनंतर तिचे रक्ताभिसरण पुन्हा सुरू करण्यात डॉक्टरांना यश आले.त्यानंतर तिला तातडीने व्हेंटिलेटरवर ठेवण्यात आले. मात्र, बराच वेळ मेंदूला पुरेसा ऑक्सिजन न मिळाल्यामुळे तिच्या मेंदूला गंभीर सूज आली होती.
डॉक्टरांनी ‘ब्रेन डेड’ घोषित केले
उपचार सुरू असतानाच डॉक्टरांनी विविध वैद्यकीय तपासण्या केल्या. सर्व अहवालांचा अभ्यास केल्यानंतर 14 जुलै रोजी माधुरीला ‘ब्रेन डेड’ घोषित करण्यात आलेब्रेन डेड म्हणजे व्यक्तीचा मेंदू कायमस्वरूपी कार्य करणे बंद करतो. अशा स्थितीत व्हेंटिलेटरच्या मदतीने हृदय व इतर अवयव काही काळ कार्यरत ठेवता येतात. अशा रुग्णांचे अवयव इतर गरजू रुग्णांना प्रत्यारोपणासाठी वापरता येतात.
डॉक्टरांनी दिला अवयवदानाचा पर्याय
मुलीच्या निधनाचा मोठा धक्का बसलेल्या जैस्वाल कुटुंबीयांना एमजीएम रुग्णालयातील डॉक्टरांनी अवयवदानाबाबत माहिती दिली. आपल्या मुलीला वाचवता आले नाही, पण तिच्या अवयवांमुळे इतरांचे प्राण वाचू शकतात, असे डॉक्टरांनी समजावून सांगितले.सुरुवातीला दुःखामुळे संपूर्ण कुटुंब हादरले होते. मात्र काही वेळ विचार करून वडील विजय जैस्वाल यांनी समाजासाठी मोठा निर्णय घेतला आणि अवयवदानाला संमती दिली.
3 गंभीर रुग्णांना मिळाले नवजीवन
16 जुलै रोजी आवश्यक कायदेशीर आणि वैद्यकीय प्रक्रिया पूर्ण करण्यात आल्या. त्यानंतर 17 जुलै रोजी सकाळी डॉक्टरांच्या विशेष पथकाने यशस्वी शस्त्रक्रिया करून माधुरीचे हृदय, यकृत आणि दोन्ही किडन्या सुरक्षितपणे काढल्या.हे अवयव तत्काळ प्रत्यारोपणासाठी गरजू रुग्णांकडे पाठवण्यात आले. या अवयवांमुळे तीन गंभीर रुग्णांना नवजीवन मिळाले.
शस्त्रक्रियेनंतर पार्थिव कुटुंबीयांच्या ताब्यात
अवयवदानाची संपूर्ण प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर माधुरीचे पार्थिव तिच्या नातेवाईकांच्या स्वाधीन करण्यात आले. वाशी पोलिसांनी या प्रकरणात कुटुंबीयांची कोणाविरुद्धही तक्रार अथवा संशय नसल्याचे स्पष्ट केले आहे.
अवयवदान का महत्त्वाचे आहे?
भारतामध्ये दरवर्षी हजारो रुग्ण हृदय, यकृत, मूत्रपिंड आणि इतर अवयवांच्या प्रत्यारोपणाची वाट पाहत असतात. मात्र अवयवांची कमतरता असल्याने अनेकांना वेळेत उपचार मिळत नाहीत.ब्रेन डेड रुग्णांच्या अवयवदानामुळे अनेकांचे प्राण वाचू शकतात. त्यामुळे समाजात अवयवदानाबाबत जागृती होणे अत्यंत आवश्यक मानले जाते.
ब्रेन डेड म्हणजे काय?
ब्रेन डेड म्हणजे मेंदूचे सर्व कार्य कायमस्वरूपी बंद होणे. अशा व्यक्तीला पुन्हा शुद्ध येत नाही किंवा ती स्वतः श्वास घेऊ शकत नाही. मात्र व्हेंटिलेटरच्या सहाय्याने काही काळ हृदयाचे ठोके सुरू ठेवता येतात. याच काळात वैद्यकीय नियमांचे पालन करून अवयवदानाची प्रक्रिया केली जाते.
अवयवदानामुळे कोणते अवयव दान करता येतात?
- हृदय
- यकृत (लिव्हर)
- दोन्ही मूत्रपिंडे (किडनी)
- फुफ्फुसे
- स्वादुपिंड
- डोळ्यांचे कॉर्निया
- त्वचा
- हाडे आणि इतर ऊती
समाजासाठी प्रेरणादायी उदाहरण
मुलीच्या निधनाचे दुःख प्रत्येक पालकासाठी असह्य असते. अशा परिस्थितीतही विजय जैस्वाल आणि त्यांच्या कुटुंबीयांनी समाजहिताचा विचार करत घेतलेला अवयवदानाचा निर्णय अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरला आहे.
एका तरुणीचे आयुष्य अकाली संपले, पण तिच्या अवयवांमुळे अनेक कुटुंबांमध्ये आशेचा नवा किरण निर्माण झाला. हा निर्णय मानवतेचा सर्वोच्च आदर्श मानला जात असून समाजात अवयवदानाविषयी सकारात्मक संदेश देणारा आहे.
