राज शमानी यांच्या पॉडकास्टमध्ये BMC आयुक्त अश्विनी भिडे यांनी मुंबईला मुसळधार पाऊस आणि समुद्राच्या भरतीपासून सुरक्षित ठेवणाऱ्या 3 अत्याधुनिक टेक्नॉलॉजींचा खुलासा केला. अंडरग्राउंड वॉटर टँक, मेगा पंपिंग स्टेशन आणि मान्सून पंप्सची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या.
मुंबईला पुरापासून वाचवणाऱ्या BMC च्या 3 अत्याधुनिक टेक्नॉलॉजी; अश्विनी भिडेंनी केला मोठा खुलासा
देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबईसमोर दरवर्षी पावसाळ्यात सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे मुसळधार पाऊस आणि समुद्राची भरती. काही तासांच्या पावसानंतर रस्ते, रेल्वे मार्ग आणि सखल भाग जलमय होण्याची समस्या अनेक दशकांपासून कायम आहे. मात्र गेल्या काही वर्षांत या परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला आहे. याच आधुनिक व्यवस्थेची माहिती BMC आयुक्त IAS अश्विनी भिडे यांनी उद्योजक राज शमानी यांच्या ‘Figure Out’ पॉडकास्टमध्ये दिली.
अश्विनी भिडे यांनी सांगितले की, मुंबईच्या भौगोलिक रचनेत बदल करणे शक्य नसले तरी सिव्हिल इंजिनीअरिंग, मेकॅनिकल इंजिनीअरिंग आणि आधुनिक ड्रेनेज व्यवस्थापनाच्या मदतीने शहराला पूरस्थितीपासून मोठ्या प्रमाणात सुरक्षित ठेवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. विशेष म्हणजे अंडरग्राउंड वॉटर होल्डिंग टँक्स, हाय-कॅपॅसिटी पंपिंग स्टेशन आणि हजारो मान्सून पंप्स यांच्या एकत्रित वापरामुळे अनेक सखल भागांतील पाणी कमी वेळात बाहेर काढणे शक्य होत आहे.
Related News
गौरव मोरेच्या नव्या घराला जॉनी लिव्हरची भेट; संघर्षाला मिळाली मोठी दाद , 3 खास क्षण!
डोंबिवलीत धक्कादायक प्रकार! गरोदर महिलेला दाखल करण्यास नकार? डॉक्टरांवर नगरसेवकाचा हल्ला; आईने सांगितले 7 महत्त्वाचे धक्कादायक खुलासे
मिसिंग लिंक वादावर मुख्यमंत्र्यांचा जोरदार पलटवार; ‘1000 खोटारडे मेल्यानंतर…’ विधानाने सभागृह दणाणलं
5 मोठे दावे | जैन मुनी निलेशचंद्र यांचा राम कदमांना जोरदार पलटवार; ‘आईच्या मृत्यूचे पुरावे द्या
16 वर्षांनंतर मोठा बदल! ‘तारक मेहता’च्या गोकुळधाम सेटबाबत 7 मोठे खुलासे; मालिका बंद होणार का?
5 धक्कादायक प्रकार: एकतर्फी प्रेमातून तरुणाचा संताप, लग्नास नकार मिळताच तरुणीचा पाठलाग आणि सोशल मीडियावर छळ
पहिल्याच मुसळधार पावसात नाशिकची दैना! कुंभमेळ्याच्या 10+ खोदलेल्या रस्त्यांवर वाहने रुतली, NMC च्या नियोजनाचा फज्जा
धक्कादायक! भांडुपमध्ये BEST बसचा भीषण अपघात; 43 वर्षीय पादचारी जखमी, 3 वाहनांचे नुकसान
3 दिवसांच्या प्रतीक्षेनंतर मोठा दिलासा! मुंबई-पुणे रेल्वे सेवा पुन्हा सुरू; 4 गाड्या धावल्या, प्रवाशांचा सुटकेचा नि:श्वास
Pune Rain Alert 2026: पुण्यात पावसाचा जोर कमी, पण सिंहगड-शिवनेरी बंद; पुढील 2 दिवसांचा धक्कादायक हवामान अंदाज
पोलीस अधिकाऱ्याची धाडसी कामगिरी; 1 चिमुकल्यासह संपूर्ण कुटुंब सुरक्षित , खांद्यापर्यंत पाण्यात अडकलेल्या 4 जणांची थरारक सुटका!
पालघर : 1 दरवाज्याचं स्ट्रेचर, छातीभर पाण्यातून गर्भवतीची थरारक सुटका; पालघरमध्ये धाडसी बचावकार्य
मुंबईसमोरचे सर्वात मोठे आव्हान
मुंबई हे समुद्रकिनारी वसलेले आणि अनेक भागांमध्ये सखल भूभाग असलेले शहर आहे. मुसळधार पाऊस आणि समुद्रातील भरती एकाच वेळी आली तर ड्रेनेजमधील पाणी समुद्रात सोडणे कठीण होते. अशावेळी फ्लडगेट्स बंद करावे लागतात. परिणामी, रस्त्यांवर मोठ्या प्रमाणात पाणी साचण्याची शक्यता वाढते.
याच समस्येवर मात करण्यासाठी BMC ने दीर्घकालीन नियोजन करत अत्याधुनिक पूरनियंत्रण यंत्रणा विकसित केली आहे.
1) अंडरग्राउंड वॉटर होल्डिंग टँक्स
मुंबईतील मिलन सबवे, हिंदमाता, परळ यांसारख्या कायम पाणी साचणाऱ्या भागांमध्ये भूमिगत पाणी साठवणूक टाक्या उभारण्यात आल्या आहेत.
या टाक्यांचे कार्य अत्यंत महत्त्वाचे आहे. भरतीच्या काळात फ्लडगेट्स बंद असताना रस्त्यांवरील अतिरिक्त पाणी थेट ड्रेनेज लाईनमधून या भूमिगत टाक्यांमध्ये वळवले जाते. या टाक्यांची क्षमता लाखो लिटर पाणी साठवण्याची असून साधारण दोन ते तीन तास पाणी सुरक्षित ठेवता येते.
यामुळे रस्त्यांवर अचानक पूरस्थिती निर्माण होत नाही. वाहतूक काही प्रमाणात सुरू राहते आणि नागरिकांना मोठा दिलासा मिळतो.
2) सात मेगा पंपिंग स्टेशन
भूमिगत टाक्यांमध्ये जमा झालेले किंवा ड्रेनेजमध्ये अडकलेले पाणी समुद्रात सोडण्यासाठी BMC ने मुंबईच्या किनारपट्टीवर सात मोठी पंपिंग स्टेशन उभारली आहेत.
भरतीच्या काळात नैसर्गिक प्रवाह थांबल्यानंतर ही पंपिंग स्टेशन अत्यंत वेगाने पाण्याचा उपसा करतात. हे हाय-कॅपॅसिटी पंप 24 तास कार्यरत राहतात.
यामुळे पावसाचे पाणी लवकर बाहेर काढले जाते आणि सखल भागातील पूरस्थिती कमी करण्यास मदत होते.
3) मिनी पंपिंग स्टेशन आणि मान्सून पंप्स
मोठ्या पंपिंग स्टेशनबरोबरच मुंबईच्या अंतर्गत भागांमध्ये लहान पंपिंग स्टेशनही कार्यरत असतात.
याशिवाय पावसाळ्यात सुमारे 1,000 अतिरिक्त मान्सून पंप्स विविध हॉटस्पॉट्सवर तैनात केले जातात.
ज्या ठिकाणी अचानक पाणी साचते, तेथे हे पंप तातडीने कार्यान्वित करून पाणी बाहेर काढले जाते. त्यामुळे स्थानिक पातळीवर वाहतूक सुरळीत ठेवण्यास मदत होते.
स्मार्ट वॉटर मॅनेजमेंटची संकल्पना
BMC ची संपूर्ण पूरनियंत्रण व्यवस्था ही केवळ ड्रेनेज साफसफाईपुरती मर्यादित नाही. त्यामध्ये स्मार्ट वॉटर मॅनेजमेंट, भूमिगत पाणी साठवणूक, यांत्रिक पंपिंग आणि रिअल-टाईम निरीक्षण यांचा समावेश आहे.
ही प्रणाली शहरातील पाण्याचा प्रवाह नियंत्रित करते आणि परिस्थितीनुसार विविध यंत्रणा एकत्रितपणे कार्यरत होतात.
हवामान बदलामुळे वाढलेले आव्हान
हवामान बदलामुळे अल्पावधीत अतिवृष्टीच्या घटनांमध्ये वाढ होत आहे. यामुळे मुंबईसारख्या किनारी शहरांपुढील आव्हाने अधिक गंभीर बनली आहेत.अशा परिस्थितीत केवळ पारंपरिक ड्रेनेज प्रणाली पुरेशी ठरत नाही. आधुनिक अभियांत्रिकी तंत्रज्ञान आणि जलनियोजनाचा वापर भविष्यात अधिक महत्त्वाचा ठरणार आहे.
सिव्हिल आणि मेकॅनिकल इंजिनीअरिंगचा संगम
अश्विनी भिडे यांच्या मते, मुंबईची भौगोलिक रचना बदलणे शक्य नाही. मात्र योग्य अभियांत्रिकी उपाययोजनांद्वारे शहराची पूर सहन करण्याची क्षमता वाढवता येते.भूमिगत टाक्या, उच्च क्षमतेचे पंप, स्मार्ट ड्रेनेज नेटवर्क आणि तातडीची प्रतिसाद यंत्रणा यामुळे शहरातील नुकसान मोठ्या प्रमाणात कमी करता येत आहे.
भविष्यातील नियोजन
BMC भविष्यात आणखी सखल भागांमध्ये अशा प्रकारचे वॉटर होल्डिंग टँक्स, आधुनिक पंपिंग स्टेशन आणि स्मार्ट मॉनिटरिंग प्रणाली उभारण्यावर भर देत आहे.तज्ज्ञांच्या मते, हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर अशा उपाययोजना केवळ मुंबईसाठीच नव्हे तर देशातील इतर किनारी शहरांसाठीही आदर्श ठरू शकतात.
मुंबईसारख्या महानगरासाठी पूरनियंत्रण ही केवळ प्रशासनाची जबाबदारी नसून अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी कौशल्य आणि प्रभावी नियोजनाचा संयुक्त परिणाम आहे. अंडरग्राउंड वॉटर होल्डिंग टँक्स, सात मेगा पंपिंग स्टेशन आणि हजारो मान्सून पंप्स यांच्या मदतीने BMC शहराला पावसाळ्यात अधिक सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहे. हवामान बदलामुळे निर्माण होणाऱ्या नव्या आव्हानांमध्येही ही स्मार्ट पूरनियंत्रण व्यवस्था भविष्यात अधिक प्रभावी ठरण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
