5 मुस्लिम देश, 2 मोठी उद्दिष्ट्ये; मोदी-जयशंकरांच्या दौऱ्यामागे भारताची दमदार रणनीती
भारतीय परराष्ट्र धोरणात गेल्या काही वर्षांत मोठे बदल पाहायला मिळत आहेत. पूर्वी काही निवडक देशांपुरते मर्यादित असलेले भारताचे कूटनीतिक संबंध आता जगभर विस्तारत आहेत. विशेष म्हणजे, मुस्लिम बहुल देशांशी संबंध अधिक दृढ करण्यावर भारताने विशेष भर दिला आहे. याच पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांचे सध्याचे दौरे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत.
सध्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी तीन देशांच्या दौऱ्यावर असून त्यामध्ये जगातील सर्वाधिक मुस्लिम लोकसंख्या असलेल्या इंडोनेशियाचा समावेश आहे. दुसरीकडे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर हे कतार, बहरीन, कुवैत आणि ओमानसह सहा देशांच्या दौऱ्यावर आहेत. दोन्ही नेत्यांचे दौरे एकाचवेळी होत असल्याने भारताचा जागतिक स्तरावरील कूटनीतिक संदेश अधिक प्रभावीपणे पोहोचत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
Related News
2026 पासून कारसाठी नवे सायबर सुरक्षा नियम! ड्रायव्हिंग होणार अधिक सुरक्षित
पाकिस्तानवर भीषण हल्ला; बलुचिस्तान पुन्हा हादरला , 9 पोलिसांचा मृत्यू, 15 दहशतवादी ठार!
दमास्कसमध्ये दुहेरी भीषण स्फोट; फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष मॅक्रो थोडक्यात बचावले, 6 जणांचा मृत्यू
PM मोदींना इंडोनेशियाचा सर्वोच्च सन्मान; 7 मोठे करार भारतासाठी ठरणार गेमचेंजर
पीओकेमध्ये जनतेचा संताप, आसिम मुनीरवर वाढला दबाव, पाकिस्तानसमोर 8 मोठी आव्हाने
युद्ध संपले तरी हॉर्मुझमध्ये तेलवाहू टँकरवर हल्ला, जागतिक तणाव पुन्हा वाढला
केंद्र सरकारचा मोठा निर्णय एलपीजी आणि नैसर्गिक वायू पुरवठ्यावरून विशेष नियंत्रण हटवले ; 5 मोठे बदल!
कैगा अणुऊर्जा प्रकल्पात 7,250 घनमीटरची सर्वात मोठी अखंड काँक्रीट ओतणी यशस्वी
फिजी-ऑस्ट्रेलिया संरक्षण करारामुळे चीनला मोठा धक्का ; मोदींच्या दौऱ्यापूर्वी भारतासाठी 7 मोठे फायदे!
PM मोदींच्या वृक्षारोपणातील मोठी चूक? 7 धक्कादायक घडामोडी; शमीऐवजी पिंपळाचं रोपटं, पोस्ट डिलीट होताच वाद पेटला
डॉ. श्यामा प्रसाद मुखर्जी यांच्या 125 व्या जयंतीनिमित्त PM मोदींचे मोठे विधान; कलम 370 रद्द करणे हीच खरी श्रद्धांजली
मुस्लिम देशांशी मैत्री वाढवण्यावर भारताचा भर
गेल्या दशकात भारताने आखाती आणि मुस्लिम देशांशी आर्थिक, सामरिक आणि राजनैतिक संबंध मोठ्या प्रमाणात मजबूत केले आहेत. ऊर्जा सुरक्षेपासून गुंतवणुकीपर्यंत, व्यापारापासून संरक्षण सहकार्यापर्यंत अनेक क्षेत्रांमध्ये भारताने सहकार्याचा विस्तार केला आहे. त्यामुळे आज भारत आणि आखाती देशांमधील संबंध केवळ तेल खरेदी-विक्रीपुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत.
विशेष म्हणजे, भारतात काम करणाऱ्या कंपन्यांसाठी आखाती देश मोठी बाजारपेठ ठरत आहेत, तर त्या देशांमध्ये राहणाऱ्या लाखो भारतीयांमुळे दोन्ही बाजूंतील संबंध अधिक मजबूत झाले आहेत.
भारताची दोन मोठी उद्दिष्ट्ये
भारताच्या या व्यापक कूटनीतिक मोहिमेमागे दोन प्रमुख उद्दिष्ट्ये असल्याचे स्पष्ट दिसून येते.
पहिले उद्दिष्ट म्हणजे व्यापार आणि संरक्षण क्षेत्राचा विस्तार. भारताला संरक्षण उत्पादन आणि डिफेन्स एक्सपोर्टमध्ये मोठी झेप घ्यायची आहे. त्यासाठी आखाती आणि दक्षिण-पूर्व आशियातील देश महत्त्वाचे भागीदार ठरू शकतात. याशिवाय पायाभूत सुविधा, ऊर्जा, तंत्रज्ञान, हरित ऊर्जा आणि गुंतवणुकीतही सहकार्य वाढवण्याचा भारताचा प्रयत्न आहे.
दुसरे उद्दिष्ट म्हणजे जागतिक स्तरावर भारताला अधिक व्यापक राजनैतिक पाठिंबा मिळवणे. आंतरराष्ट्रीय मंचांवर भारताच्या भूमिकेला अधिकाधिक देशांचा पाठिंबा मिळावा, तसेच पाकिस्तानला विविध मुद्द्यांवर एकाकी पाडण्याची रणनीतीही या धोरणामागे असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
इंडोनेशिया दौऱ्याचे विशेष महत्त्व
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा इंडोनेशिया दौरा अनेक कारणांनी महत्त्वाचा आहे. भारत आणि इंडोनेशियाने 2018 मध्ये आपल्या संबंधांना ‘कॉम्प्रिहेन्सिव्ह स्ट्रॅटेजिक पार्टनरशिप’चा दर्जा दिला होता. त्यानंतरचा हा पहिला द्विपक्षीय दौरा असल्याने दोन्ही देशांच्या संबंधांना नवीन गती मिळण्याची अपेक्षा आहे.
इंडोनेशिया हा आसियानमधील सर्वात प्रभावशाली देशांपैकी एक आहे. हिंद महासागर आणि पॅसिफिक महासागराला जोडणाऱ्या महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांवर त्याचे धोरणात्मक स्थान आहे. त्यामुळे समुद्री सुरक्षा, व्यापार, ब्लू इकॉनॉमी आणि संरक्षण सहकार्य वाढवण्यासाठी हा दौरा महत्त्वाचा ठरत आहे.
‘अॅक्ट ईस्ट पॉलिसी’ला मिळणार बळ
भारताच्या ‘अॅक्ट ईस्ट पॉलिसी’ला अधिक बळकटी देण्याच्या दृष्टीनेही हा दौरा महत्त्वाचा मानला जात आहे. दक्षिण-पूर्व आशियातील देशांशी व्यापार, संपर्क, पायाभूत सुविधा आणि संरक्षण सहकार्य वाढवण्याचा भारताचा प्रयत्न आहे.
यासोबतच इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात मुक्त आणि सुरक्षित समुद्री मार्ग कायम ठेवण्यासाठी भारत आणि इंडोनेशिया एकत्रितपणे काम करत आहेत. संयुक्त नौदल सराव, सागरी सुरक्षा आणि संरक्षण उद्योगातील सहकार्य यालाही या भेटीदरम्यान अधिक गती मिळण्याची शक्यता आहे.
जयशंकरांचा आखाती दौरा का महत्त्वाचा?
परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांचा कतार, बहरीन, कुवैत आणि ओमान दौरा अशा वेळी होत आहे, जेव्हा पश्चिम आशियातील राजकीय परिस्थिती वेगाने बदलत आहे. या पार्श्वभूमीवर भारताने सर्व प्रमुख भागीदार देशांशी सातत्याने संवाद ठेवण्याची भूमिका घेतली आहे.
कतारमध्ये जयशंकर यांनी तेथील पंतप्रधान मोहम्मद बिन अब्दुल रहमान अल-थानी यांची भेट घेतली. या बैठकीत ऊर्जा, व्यापार, गुंतवणूक, संपर्क, संरक्षण सहकार्य आणि प्रादेशिक सुरक्षेसह विविध मुद्द्यांवर चर्चा झाली. तसेच कतारमध्ये राहणाऱ्या भारतीय समुदायाच्या हितसंबंधांवरही विशेष भर देण्यात आला.
यानंतर जयशंकर बहरीन, कुवैत आणि ओमानमध्येही विविध उच्चस्तरीय बैठका घेणार असून, द्विपक्षीय सहकार्याचा विस्तार करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
ऊर्जा सुरक्षा आणि गुंतवणूक
भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेचा मोठा भाग आखाती देशांकडून पूर्ण करतो. त्यामुळे ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने हे देश भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. याशिवाय एलएनजी, हरित ऊर्जा, पेट्रोकेमिकल्स आणि नूतनीकरणक्षम ऊर्जेमध्येही सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.
त्याचबरोबर आखाती देशांकडून भारतात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक आकर्षित करण्याचाही प्रयत्न सुरू आहे. पायाभूत सुविधा, लॉजिस्टिक्स, स्मार्ट सिटी, बंदरे आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेसारख्या क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
पुढे काय?
मोदी आणि जयशंकर यांच्या समांतर दौऱ्यांमधून भारताने स्पष्ट संदेश दिला आहे की, मुस्लिम बहुल देशांसोबत दीर्घकालीन भागीदारी मजबूत करण्याला सर्वोच्च प्राधान्य दिले जात आहे. व्यापार, संरक्षण, ऊर्जा, गुंतवणूक, समुद्री सुरक्षा आणि प्रादेशिक स्थैर्य या सर्व क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्याचा भारताचा प्रयत्न पुढील काळात अधिक वेगाने सुरू राहण्याची शक्यता आहे.
एकूणच, 5 मुस्लिम देशांशी वाढणारे संबंध हे केवळ राजनैतिक भेटींपुरते मर्यादित नसून भारताच्या दीर्घकालीन परराष्ट्र धोरणाचा महत्त्वाचा भाग बनले आहेत. बदलत्या जागतिक राजकारणात भारताला अधिक प्रभावी, विश्वासार्ह आणि रणनीतिक भागीदार म्हणून स्थापित करण्याच्या दिशेने मोदी-जयशंकर यांचे हे दौरे निर्णायक ठरू शकतात.
read also : https://ajinkyabharat.com/saptashrungi-devi-temple-closed-for-3-days-heavy-rains-are-a-dangerous-sign/
