मुंबई : राज्यातील हॉटेल आणि रेस्टॉरंटमध्ये जेवायला जाणाऱ्या ग्राहकांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. हॉटेलमध्ये बसल्यानंतर सर्वप्रथम विचारला जाणारा “रेग्युलर वॉटर की मिनरल वॉटर?” हा प्रश्न आता इतिहासजमा होण्याची शक्यता आहे. अन्न व औषध प्रशासनाचे (FDA) आयुक्त IAS तुकाराम मुंढे यांनी स्वतःच्या अनुभवातून हॉटेल्समधील नियमभंगाची दखल घेत राज्यभरातील सर्व हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट्ससाठी कडक मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. ग्राहकांना मोफत शुद्ध पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देणे, परवाना दर्शनी भागात लावणे, अन्नसुरक्षेच्या नियमांचे काटेकोर पालन करणे आणि नियम मोडणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करणे अशा अनेक महत्त्वाच्या बाबींवर या आदेशांमध्ये भर देण्यात आला आहे.
एका भेटीत उघडकीस आला नियमभंग
काही दिवसांपूर्वी आयएएस अधिकारी तुकाराम मुंढे आपल्या मित्रांसोबत एका रेस्टॉरंटमध्ये जेवणासाठी गेले होते. मात्र, अधिकारी म्हणून कायम सतर्क राहण्याच्या त्यांच्या स्वभावामुळे त्यांनी ग्राहक म्हणून नव्हे तर निरीक्षकाच्या भूमिकेतूनही हॉटेलची पाहणी केली. त्यावेळी अनेक मूलभूत नियमांचे उल्लंघन होत असल्याचे त्यांच्या निदर्शनास आले.
विशेष म्हणजे, ग्राहक बसताच त्यांना मोफत पिण्याचे पाणी देण्याऐवजी “रेग्युलर की मिनरल वॉटर?” असा प्रश्न विचारला जात असल्याचे त्यांनी पाहिले. अनेक ग्राहक नकळत बाटलीबंद पाणी स्वीकारतात आणि त्यासाठी अतिरिक्त पैसे मोजतात. हा प्रकार अन्न सुरक्षा नियमांच्या विरोधात असल्याचे लक्षात आल्यानंतर त्यांनी तातडीने संबंधित अधिकाऱ्यांना सूचना दिल्या.
Related News
11 महिन्यांच्या चिमुकलीच्या मृत्यूतील 5 धक्कादायक खुलासे; PM रिपोर्टने उघड केला हत्येचा थरार
7 कारणांमुळे चर्चेत ‘ऑल द बेस्ट’ | तुकाराम मुंढेंवरील निखिल चव्हाणचा दमदार डायलॉग झाला व्हायरल
38 जणांना फाशी, 11 जणांना जन्मठेप कायम; 2008 अहमदाबाद साखळी बॉम्बस्फोट प्रकरणात हायकोर्टाचा ऐतिहासिक निकाल
महिला डॉक्टर-नर्सवर हल्ला, शिंदे गटाच्या नगरसेवकावर गंभीर आरोप; 5 आरोग्य कर्मचाऱ्यांना मारहाण, कामबंद आंदोलन
तुकाराम मुंडेंचा धडाका; 1125 किलो संशयित दूध पावडर जप्त, 2.11 लाखांचा साठा ताब्यात
3 दिवसांसाठी सप्तशृंगी देवी मंदिर बंद; मुसळधार पावसाचा धोकादायक इशारा, प्रशासनाचा मोठा निर्णय
2 टप्प्यांत पतीची हत्या; गच्चीवरून ढकलल्यानंतर सलाईनमध्ये टॉयलेट क्लिनर टाकल्याचा आरोप
15 दिवसांच्या तपासानंतर धक्कादायक खुलासा! मुस्कान जैन हत्याप्रकरणात ऑडिओ क्लिपने बदलली संपूर्ण केस
मुंबई इमारत दुर्घटना : 6 वर्षांच्या आलियाचा दुर्दैवी अंत; एका क्षणात उद्ध्वस्त झालं कुटुंब, 7 हृदयद्रावक सत्य
पुणे विमानतळावर मोठी दुर्घटना टळली! उड्डाणाच्या क्षणी धावपट्टीवर कुत्रा; 120 प्रवाशांचे जीव थोडक्यात वाचले
धक्कादायक ७० हजारांची घरफोडी! विठ्ठलवाडीत सोन्याचे दागिने आणि दुचाकी चोरी; पोलिसांसमोर मोठे आव्हान
2 लाखांपर्यंत कर्जमाफीचा मोठा दिलासा! कोणत्या 4 बँकांचे पीक कर्ज माफ होणार? कोणाला बसणार फटका?
ग्राहकांना मोफत पिण्याचे पाणी देणे बंधनकारक
एफडीएने जारी केलेल्या निर्देशांनुसार राज्यातील कोणतेही हॉटेल किंवा रेस्टॉरंट ग्राहकाला बसल्या बसल्या पाण्याचा प्रकार विचारू शकणार नाही. प्रत्येक ग्राहकाला सर्वप्रथम मोफत आणि शुद्ध पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देणे बंधनकारक राहणार आहे.
जर ग्राहकाने स्वतःच्या इच्छेने बाटलीबंद किंवा पॅकेज्ड पाण्याची मागणी केली, तरच ते उपलब्ध करून देता येईल. ग्राहकांवर महागडे पाणी खरेदी करण्यासाठी कोणत्याही प्रकारचा दबाव टाकता येणार नाही.
FSSAI चा नियम आधीपासूनच अस्तित्वात
अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरण (FSSAI) ने 2017 मध्येच स्पष्ट मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या होत्या. त्या नियमांनुसार सर्व खाद्य व्यवसाय चालकांनी ग्राहकांना मोफत पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे. बाटलीबंद पाणी हा केवळ अतिरिक्त पर्याय आहे; तो ग्राहकांवर लादता येत नाही.
तथापि, अनेक हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट्समध्ये या नियमाचे पालन होत नसल्याच्या तक्रारी सातत्याने येत होत्या. आता एफडीएने या नियमांची प्रत्यक्ष आणि कठोर अंमलबजावणी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
परवाना दर्शनी भागात लावणे अनिवार्य
मुंढे यांच्या पाहणीत आणखी एक गंभीर बाब समोर आली. अनेक हॉटेल्समध्ये अन्न व्यवसायाचा परवाना ग्राहकांना सहज दिसेल अशा ठिकाणी लावलेला नव्हता.
नवीन निर्देशांनुसार प्रत्येक हॉटेल, रेस्टॉरंट, कॅफे किंवा खाद्य व्यवसाय करणाऱ्या आस्थापनाने आपला परवाना प्रवेशद्वारावर किंवा दर्शनी भागात स्पष्टपणे प्रदर्शित करणे बंधनकारक असेल. त्यामुळे ग्राहकांना संबंधित व्यवसाय कायदेशीर परवानाधारक आहे की नाही, याची माहिती सहज मिळू शकेल.
22 नियमांची कठोर अंमलबजावणी
या घटनेनंतर अवघ्या 24 तासांत एफडीएच्या अधिकाऱ्यांनी संबंधित रेस्टॉरंटची तपासणी केली. त्यानंतर राज्यभरातील सर्व खाद्य व्यवसायांसाठी अस्तित्वात असलेल्या 22 महत्त्वाच्या अन्नसुरक्षा नियमांची काटेकोर अंमलबजावणी करण्याचे आदेश देण्यात आले.
या नियमांमध्ये अन्न साठवणूक, स्वच्छता, कर्मचाऱ्यांची वैयक्तिक स्वच्छता, स्वयंपाकघरातील आरोग्यदायी वातावरण, सुरक्षित अन्न हाताळणी, परवान्याचे प्रदर्शन, ग्राहकांना सुरक्षित सेवा आणि अन्नाच्या गुणवत्तेची तपासणी अशा विविध बाबींचा समावेश आहे.
नियम मोडणाऱ्यांवर कठोर कारवाई
एफडीएने स्पष्ट इशारा दिला आहे की अन्न सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या कोणत्याही हॉटेल किंवा रेस्टॉरंटची गय केली जाणार नाही. ग्राहकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्या आस्थापनांवर तातडीने कारवाई केली जाईल.
गंभीर स्वरूपाचे उल्लंघन आढळल्यास संबंधित व्यवसायाचा परवाना निलंबित केला जाऊ शकतो. तसेच अन्न असुरक्षित असल्यामुळे ग्राहकांच्या जीविताला धोका निर्माण झाल्यास अन्न सुरक्षा कायद्यानुसार अत्यंत कठोर शिक्षेचीही तरतूद आहे.
राज्यातील लाखो व्यवसायांवर परिणाम
महाराष्ट्रात सध्या 11 लाखांहून अधिक नोंदणीकृत अन्न व्यवसाय चालक आहेत. यामध्ये चार लाखांपेक्षा अधिक हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स, उपहारगृहे, कॅफे आणि इतर खाद्य व्यवसायांचा समावेश आहे.
एफडीएच्या नव्या मोहिमेमुळे या सर्व आस्थापनांना विद्यमान नियमांचे काटेकोर पालन करावे लागणार आहे. त्यामुळे ग्राहकांच्या सुरक्षिततेला अधिक प्राधान्य मिळेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
ग्राहकांचे हक्क अधिक मजबूत
ग्राहकांना स्वच्छ आणि सुरक्षित अन्न मिळणे हा त्यांचा मूलभूत अधिकार आहे. त्याचप्रमाणे मोफत पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देणे, अन्नाची गुणवत्ता राखणे आणि नियमांचे पालन करणे ही प्रत्येक खाद्य व्यवसायाची जबाबदारी आहे.
नवीन निर्देशांमुळे ग्राहकांना अनावश्यक आर्थिक भार सहन करावा लागणार नाही. तसेच अन्न सुरक्षा नियमांचे पालन होत असल्याने सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीनेही हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.
प्रामाणिक व्यावसायिकांना घाबरण्याचे कारण नाही
तुकाराम मुंढे यांनी स्पष्ट केले की, नियमांचे प्रामाणिकपणे पालन करणाऱ्या हॉटेल चालकांनी कोणतीही चिंता करण्याची गरज नाही. कारवाईचा उद्देश व्यवसायांना त्रास देणे नसून ग्राहकांच्या आरोग्याचे संरक्षण करणे हा आहे.
त्यांनी सांगितले की, कोणत्याही प्रकारच्या दबावाला बळी न पडता एफडीएकडून निष्पक्षपणे नियमांची अंमलबजावणी केली जाईल. मात्र नियम मोडणाऱ्या आणि ग्राहकांची फसवणूक करणाऱ्या आस्थापनांविरोधात कठोर पावले उचलली जातील.
ग्राहकांनी काय लक्षात ठेवावे?
हॉटेलमध्ये गेल्यानंतर ग्राहकांनी सर्वप्रथम मोफत पिण्याचे पाणी मागण्याचा अधिकार लक्षात ठेवावा. बाटलीबंद पाणी घेणे ही पूर्णपणे ग्राहकाची इच्छा असावी. तसेच हॉटेलचा परवाना दर्शनी भागात आहे का, स्वच्छता कशी आहे आणि अन्न सुरक्षिततेचे नियम पाळले जात आहेत का, याकडेही ग्राहकांनी लक्ष द्यावे.
एफडीएच्या या निर्णयामुळे राज्यातील हॉटेल व्यवसायात अधिक पारदर्शकता, उत्तरदायित्व आणि ग्राहकाभिमुख सेवा वाढण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. ग्राहकांच्या हिताला प्राधान्य देत अन्नसुरक्षेचे नियम प्रभावीपणे लागू करण्याच्या दिशेने हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
