40°C तापमानात फ्रान्सचे रस्ते वितळले! भारतातील रस्ते का टिकून राहतात? जाणून घ्या 7 मोठी कारणे
युरोप म्हटलं की डोळ्यासमोर थंडगार हवामान, हिरव्यागार टेकड्या आणि आल्हाददायक वातावरण उभं राहतं. त्यामुळे भारतासह जगभरातील लाखो पर्यटक उन्हाळ्यात युरोपची सफर करण्यास प्राधान्य देतात. मात्र यंदा परिस्थिती पूर्णपणे बदलली आहे. फ्रान्स, जर्मनी, ब्रिटन, स्पेन, इटलीसह अनेक युरोपीय देश भीषण उष्णतेच्या लाटेचा सामना करत आहेत. अनेक ठिकाणी तापमान 40 अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेले असून त्याचा परिणाम केवळ नागरिकांवरच नाही, तर पायाभूत सुविधांवरही दिसून येत आहे.
सोशल मीडियावर फ्रान्स आणि इतर देशांतील रस्ते वितळल्याचे, डांबर नरम पडल्याचे आणि वाहनांच्या चाकांमुळे रस्त्यांचे नुकसान झाल्याचे अनेक व्हिडिओ व्हायरल होत आहेत. त्यामुळे अनेकांच्या मनात एकच प्रश्न निर्माण झाला आहे. भारतात अनेक शहरांमध्ये आणि राज्यांमध्ये दरवर्षी तापमान 45 ते 50 अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचते. मग भारतातील रस्ते अशा प्रकारे का वितळत नाहीत?
Related News
धक्कादायक! रोनाल्डोसाठी ७ रुपयांची मोहीम; तरुणाने १,२०० रुपये जमवून केली विशेष पूजा
आज 14 कोटींच्या संपत्तीची मालकीण रिया चक्रवर्ती ; 27 दिवस तुरुंगात, नंतर कामही मिळेना;
रणथंभोरमध्ये वाघ विरुद्ध अस्वल; 1 निर्णयाने टळली जीवघेणी लढाई
7 मोठे निर्णय: तुकाराम मुंढे यांचा धडाकेबाज प्रहार, अक्कलकोटमध्ये भेसळखोरांना १६ हजारांचा दंड
24 तासांत निवृत्ती! झारखंडमध्ये सरकारी नोकरी मिळताच शिक्षकांना बसला मोठा धक्का
शिवांगी जोशीने गुपचूप साखरपुडा केल्याचा खुलासा ; 13 वर्षांनी मोठ्या अभिनेत्यासोबत ब्रेकअप
धक्कादायक खुलासा! सलमान-ऐश्वर्या वादानंतर इंडस्ट्रीने ऐश्वर्याला एकटे पाडले; प्रसिद्ध दिग्दर्शकाचा मोठा दावा
कुणाल कामराचा 5 मुद्द्यांत जोरदार पलटवार; मनीषा कायंदेंच्या इशाऱ्यावर म्हणाला – ‘मी घाबरणार नाही’
79% AI डेटा सेंटर्स धोक्यात! ब्लॅकआऊट संकटामुळे Microsoft, NVIDIAसह टेक कंपन्यांची धडकी
35 वर्षीय हॉलिवूड अभिनेत्री डेवे चेसचा एड्सने मृत्यू; 10 वर्षे होती बेपत्ता
हायकोर्टाचा राघव चड्ढा यांना 5 मोठे धक्के! सोशल मीडिया पोस्ट हटवण्यास नकार; लोकशाहीवर दिल्ली HC चे ऐतिहासिक निरीक्षण
यामागील कारण केवळ तापमान नसून रस्ते बांधणीचे तंत्रज्ञान, वापरले जाणारे साहित्य आणि हवामानानुसार केलेले अभियांत्रिकी नियोजन हे आहे.
युरोपातील रस्ते थंड हवामानासाठी तयार केले जातात
युरोपमधील बहुतांश देश वर्षातील मोठा कालावधी थंड हवामान अनुभवतात. अनेक भागांत तापमान शून्य अंश सेल्सिअसच्या खाली जाते. हिमवर्षाव, बर्फ साचणे आणि पुन्हा वितळणे या प्रक्रियेमुळे रस्त्यांवर मोठा ताण येतो.
यामुळे तेथील अभियंते रस्ते बांधताना अशा प्रकारचे डांबर वापरतात जे कमी तापमानात तडे जाणार नाही आणि लवचिक राहील. यासाठी बिटुमेनचे प्रमाण तुलनेने जास्त असलेले आणि नरम गुणधर्माचे डांबर वापरले जाते.
थंड हवामानात हे तंत्रज्ञान अत्यंत प्रभावी ठरते. मात्र तापमान अचानक 40 अंशांच्या पुढे गेल्यास हेच बिटुमेन नरम होऊ लागते. परिणामी अवजड वाहनांच्या वजनामुळे रस्ता दबतो, पृष्ठभाग पसरतो आणि अनेक ठिकाणी डांबर वितळल्यासारखे दिसते.
उष्णतेमुळे रस्ते का खराब होतात?
डांबर हे पूर्णपणे वितळत नाही, परंतु जास्त तापमानामुळे त्यातील बिटुमेन मऊ होते. यामुळे रस्त्याचा वरचा थर दाब सहन करण्याची क्षमता गमावतो.
जेव्हा ट्रक, बस किंवा इतर जड वाहने अशा नरम झालेल्या रस्त्यावरून जातात, तेव्हा रस्त्यावर खोल खाचा पडतात. काही ठिकाणी डांबर बाजूला सरकते आणि वाहनचालकांसाठी धोका निर्माण होतो.
युरोपातील अनेक शहरांमध्ये याच कारणामुळे रस्त्यांची दुरुस्ती करावी लागली आहे. काही भागांत ट्राम मार्गांवरही डांबर नरम झाल्याने वाहतूक तात्पुरती बंद करण्यात आली.
भारतातील रस्ते अधिक उष्णतेसाठी तयार केले जातात
भारतात उन्हाळ्यात अनेक राज्यांमध्ये तापमान सहज 45 ते 50 अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचते. राजस्थान, विदर्भ, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, दिल्ली आणि इतर अनेक भागांमध्ये ही परिस्थिती नियमितपणे अनुभवायला मिळते.
याच कारणामुळे भारतात रस्ते बांधताना हवामानाचा विशेष विचार केला जातो. भारतीय रस्त्यांसाठी वापरले जाणारे डांबर युरोपपेक्षा अधिक कठीण आणि उष्णता सहन करणारे असते.
राष्ट्रीय महामार्ग, द्रुतगती मार्ग आणि महत्त्वाच्या रस्त्यांवर VG-30 आणि VG-40 दर्जाचे बिटुमेन मोठ्या प्रमाणात वापरले जाते. या प्रकारचे डांबर उच्च तापमानातही सहज नरम पडत नाही.
मोठ्या आकाराची खडीही ठरते महत्त्वाची
भारतीय रस्त्यांच्या टिकाऊपणामागे केवळ डांबरच नाही, तर त्यात वापरली जाणारी खडी आणि इतर साहित्यही तितकेच महत्त्वाचे असते.
मोठ्या आकाराच्या मजबूत खडीमुळे रस्त्याला अधिक आधार मिळतो. त्यामुळे वाहनांचा भार समान पद्धतीने पसरतो. परिणामी डांबरावर थेट दाब कमी पडतो आणि रस्ता जास्त काळ टिकतो.
युरोपमध्ये हवामानानुसार वेगळे साहित्य वापरले जात असल्याने उष्णतेच्या लाटेत त्याचे परिणाम अधिक स्पष्टपणे दिसतात.
हवामान बदलाचा वाढता परिणाम
तज्ज्ञांच्या मते, यंदाची युरोपातील उष्णतेची लाट ही हवामान बदलाचे गंभीर संकेत मानली जात आहे.
पूर्वी 40 अंश तापमान हा युरोपमध्ये अपवादात्मक प्रकार मानला जात होता. मात्र आता अशा उष्णतेच्या लाटा अधिक वारंवार आणि अधिक तीव्र होत आहेत.
यामुळे भविष्यात युरोपीय देशांनाही त्यांच्या रस्ते बांधणीच्या तंत्रज्ञानात बदल करावे लागू शकतात. अधिक उष्णता सहन करणारे बिटुमेन, नवीन मिश्रण आणि आधुनिक साहित्याचा वापर वाढण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
भारतासाठीही सतर्कतेचा इशारा
भारतातील रस्ते सध्या उच्च तापमान सहन करण्यास सक्षम असले तरी हवामान बदलाचा परिणाम भारतावरही होत आहे.
अत्यंत उष्ण हवामान, मुसळधार पाऊस, पूर आणि तापमानातील अचानक होणारे बदल यामुळे भविष्यात अधिक टिकाऊ आणि हवामान-प्रतिरोधक रस्ते विकसित करण्याची गरज वाढणार आहे.
काँक्रीट रस्ते, सुधारित बिटुमेन मिश्रण आणि पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञानाचा वापर यामुळे भविष्यात भारतीय रस्त्यांची गुणवत्ता आणखी सुधारू शकते.
फ्रान्ससह युरोपमधील अनेक देशांमध्ये 40 अंश तापमानात रस्ते नरम पडण्यामागे मुख्य कारण म्हणजे तेथील थंड हवामान लक्षात घेऊन तयार केलेले रस्ते आणि त्यामध्ये वापरले जाणारे लवचिक बिटुमेन. दुसरीकडे भारतातील रस्ते सुरुवातीपासूनच तीव्र उष्णतेचा सामना करण्यासाठी डिझाइन केलेले असल्याने 40 ते 50 अंश तापमानातही ते तुलनेने अधिक मजबूत राहतात.
यातून एक गोष्ट स्पष्ट होते की कोणत्याही देशातील पायाभूत सुविधा त्या देशाच्या हवामानानुसार विकसित केल्या जातात. मात्र बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर जगभरातील देशांना आता नवीन तंत्रज्ञान स्वीकारून अधिक टिकाऊ आणि हवामान-सुसंगत रस्ते उभारण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
