ब्रेकअपनंतर Ice Cream च का बनते सर्वांची पहिली पसंती? जाणून घ्या यामागील विज्ञान, भावना आणि संस्कृती
ब्रेकअपनंतर Ice Cream च का आठवते? जाणून घ्या 6 महत्त्वाची कारणे : प्रेमसंबंध तुटल्यानंतर मन खिन्न होणे, जुन्या आठवणींमध्ये रमणे, मित्रमैत्रिणींशी तासन्तास संवाद साधणे आणि आवडती दुःखी गाणी ऐकणे हे अनेकांच्या आयुष्यातील परिचित अनुभव आहेत. मात्र या सर्वांमध्ये आणखी एक गोष्ट वारंवार दिसून येते ती म्हणजे हातात Ice Cream चा टब. ब्रेकअप आणि Ice Cream यांचे नाते इतके घट्ट झाले आहे की चित्रपट, मालिका आणि सोशल मीडियामध्येही ते भावनिक आधाराचे प्रतीक म्हणून दाखवले जाते. पण दुःखाच्या काळात लोक नेमके आईस्क्रीमकडेच का वळतात? यामागे केवळ चव नाही, तर मानसशास्त्र, जैविक प्रक्रिया, आठवणी आणि मार्केटिंग यांचाही मोठा वाटा असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
मेंदूच्या ‘रिवॉर्ड सिस्टीम’शी थेट संबंध
2016 मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका संशोधनानुसार, साखर आणि चरबीचे प्रमाण जास्त असलेले पदार्थ मेंदूच्या ‘रिवॉर्ड नेटवर्क’ला तीव्रपणे सक्रिय करतात. हे नेटवर्क आनंद, समाधान आणि प्रेरणा यांच्याशी संबंधित असते. आईस्क्रीममध्ये साखर आणि फॅटचे प्रमाण तुलनेने जास्त असल्याने ते खाल्ल्यानंतर मेंदूमध्ये डोपामाइन या रसायनाची निर्मिती वाढते.
डोपामाइनला ‘फील-गुड’ केमिकल असेही म्हटले जाते. हे रसायन तात्पुरता आनंद आणि समाधानाची भावना निर्माण करते. त्यामुळे भावनिक तणाव, दुःख किंवा एकटेपणा जाणवत असताना आईस्क्रीम खाल्ल्याने काही काळासाठी मानसिक आराम मिळाल्यासारखे वाटते. त्यामुळेच अनेकजण भावनिक प्रसंगांमध्ये या गोड पदार्थाची निवड करतात.
Related News
शेअर बाजाराची दमदार पुनरागमन; सेन्सेक्समध्ये 700 अंकांची उसळी
गेवराईत विवाहितेनं जीवन संपवलं; हुंड्यासाठी छळाचा आरोप, पतीसह 6 जणांवर गुन्हा दाखल
Soy Milk बद्दलच्या 5 आश्चर्यकारक गोष्टी; जाणून घ्या त्याचा रंजक इतिहास
3 कोटींची Mercedes G 580: Kunal Khemu ची Ultimate लक्झरी इलेक्ट्रिक SUV, 360° टर्न फीचरने सगळेच हैराण!
Ahilyanagar MLC Election 2026: खोट्या सहीचा धक्कादायक आरोप; दत्तात्रय पानसरेंचा आत्मदहनाचा इशारा, 5 मोठे प्रश्न अनुत्तरित
मोठा बदल! ‘सखा माझा पांडुरंग’ मालिकेत 8 वर्षांचा लीप, आता संत सखुबाईंच्या भूमिकेत सान्वी जांबेकर
साप खरंच बदला घेतात का? 7 धक्कादायक वैज्ञानिक तथ्यांनी उघड केलं सत्य
‘Peddi’ची दमदार सुरुवात; राम चरणच्या अभिनयाने जिंकली प्रेक्षकांची मने
बालपणीच्या आठवणींची गोड साथ
अनेक मानसशास्त्रज्ञांच्या मते, अन्न आणि भावना यांचा अतिशय जवळचा संबंध असतो. लहानपणी एखाद्या मुलाला आनंदी करण्यासाठी, सांत्वन करण्यासाठी किंवा विशेष प्रसंगी आईस्क्रीम दिले जात असेल तर त्या अनुभवांच्या आठवणी मेंदूमध्ये कायमस्वरूपी साठून राहतात.
जेव्हा व्यक्ती मोठी झाल्यावर एखाद्या कठीण भावनिक परिस्थितीला सामोरे जाते, तेव्हा मेंदू नकळत त्या सकारात्मक आठवणींशी संबंधित पदार्थांकडे आकर्षित होतो. त्यामुळे आईस्क्रीम केवळ एक खाद्यपदार्थ राहत नाही, तर ते सुरक्षितता, प्रेम आणि आनंदाच्या भावनांशी जोडलेले प्रतीक बनते.
Ice Cream आणि आनंदाचे विज्ञान
2005 मध्ये लंडनमधील इन्स्टिट्यूट ऑफ सायकियाट्रीच्या न्यूरोसायंटिस्ट्सनी केलेल्या एका अभ्यासात व्हॅनिला आईस्क्रीम खाल्ल्यानंतर मेंदूमध्ये होणाऱ्या बदलांचा अभ्यास करण्यात आला. फंक्शनल एमआरआय स्कॅनद्वारे संशोधकांनी असे निरीक्षण केले की आईस्क्रीम खाल्ल्यानंतर ऑर्बिटोफ्रंटल कॉर्टेक्स या मेंदूच्या भागामध्ये सक्रियता वाढते.
हा भाग आनंद, भावना आणि निर्णय प्रक्रियेशी संबंधित असतो. संशोधनातून असे दिसून आले की अगदी एका चमचाभर आईस्क्रीममुळेही मेंदूमध्ये सकारात्मक प्रतिक्रिया निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे तणावग्रस्त किंवा दुःखी व्यक्तीला काही क्षणांसाठी का होईना, पण बरे वाटू शकते.
चित्रपट आणि मालिकांनी तयार केलेली प्रतिमा
लोकप्रिय संस्कृतीचाही या सवयीवर मोठा प्रभाव आहे. अनेक हिंदी चित्रपटांमध्ये नायिका ब्रेकअपनंतर Ice Cream खाताना दाखवली जाते. तसेच अमेरिकन मालिकांमध्येही दुःखी पात्रे आईस्क्रीमसोबत वेळ घालवताना दिसतात.
‘फ्रेंड्स’ मालिकेतील चँडलर बिंगपासून ते अनेक बॉलिवूड चित्रपटांतील भावनिक दृश्यांपर्यंत, आईस्क्रीम हे दुःख कमी करण्याचे प्रतीक म्हणून वापरले गेले आहे. अशा दृश्यांचा प्रेक्षकांच्या मनावर परिणाम होतो आणि नकळतपणे आईस्क्रीम व भावनिक दिलासा यांच्यातील संबंध अधिक मजबूत होतो.
महिलांमध्ये भावनिक खाण्याची प्रवृत्ती अधिक?
2010 मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासानुसार, महिलांमध्ये भावनिक तणाव, दुःख किंवा चिंता कमी करण्यासाठी अन्नाचा आधार घेण्याची प्रवृत्ती पुरुषांच्या तुलनेत अधिक आढळते. त्यामुळेच ब्रेकअपनंतर आईस्क्रीम खात असलेल्या महिलांचे चित्रण चित्रपटांमध्ये आणि जाहिरातींमध्ये वारंवार दिसते.
तथापि, याचा अर्थ असा नाही की पुरुष भावनिक खाणे करत नाहीत. अनेक पुरुषही तणावाच्या काळात गोड किंवा आवडीचे पदार्थ खाण्याकडे वळतात. मात्र महिलांमध्ये ही सवय अधिक प्रमाणात नोंदवली गेली आहे.
जाहिराती आणि मार्केटिंगची भूमिका
गेल्या अनेक दशकांपासून खाद्यपदार्थ कंपन्या त्यांच्या जाहिरातींमध्ये ‘कम्फर्ट फूड’ची संकल्पना वापरत आल्या आहेत. “वाईट दिवस गेला? आईस्क्रीम खा”, “स्वतःला ट्रीट द्या” किंवा “प्रत्येक दुःखासाठी गोड उपाय” अशा संदेशांद्वारे ग्राहकांच्या भावनांना स्पर्श करण्याचा प्रयत्न केला जातो.
अशा जाहिरातींचा दीर्घकालीन परिणाम ग्राहकांच्या मानसिकतेवर होतो. परिणामी, दुःख किंवा तणावाच्या क्षणी लोक नकळतपणे त्या उत्पादनांकडे आकर्षित होतात. आज ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी अॅप्समुळे काही मिनिटांत घरपोच आईस्क्रीम उपलब्ध होत असल्याने ही सवय आणखी वाढल्याचे दिसून येते.
भावनिक खाणे कितपत योग्य?
तज्ज्ञांच्या मते, अधूनमधून Ice Cream खाणे किंवा स्वतःला एखादी छोटी ट्रीट देणे यात काहीच गैर नाही. मात्र प्रत्येक वेळी भावनिक समस्यांचे उत्तर अन्नामध्ये शोधणे आरोग्यासाठी योग्य नाही.
न्यूयॉर्क विद्यापीठातील क्लिनिकल न्यूट्रिशनच्या सहाय्यक प्राध्यापिका आणि आहारतज्ज्ञ जेसिका बिहुनियाक यांच्या मते, अन्न हे भावनिक आधाराचे एकमेव साधन नसावे. दुःख किंवा तणाव हाताळण्यासाठी मित्रांशी संवाद साधणे, व्यायाम करणे, नवीन छंद जोपासणे, ध्यानधारणा करणे किंवा सामाजिक उपक्रमांमध्ये सहभागी होणे हे अधिक परिणामकारक आणि दीर्घकालीन फायदेशीर पर्याय ठरू शकतात.
ब्रेकअप आणि Ice Cream यांचे नाते केवळ योगायोग नाही. मेंदूची रसायने, बालपणीच्या आठवणी, चित्रपटांमधील प्रतिमा, सामाजिक सवयी आणि जाहिरातींचा प्रभाव या सर्वांचा एकत्रित परिणाम म्हणून आईस्क्रीम भावनिक दिलासाचे प्रतीक बनले आहे. त्यामुळे दुःखी असताना आईस्क्रीम खाण्याची इच्छा होणे स्वाभाविक असले, तरी मानसिक आरोग्य टिकवण्यासाठी केवळ अन्नावर अवलंबून न राहता इतर सकारात्मक मार्गांचाही अवलंब करणे आवश्यक आहे. कारण खरा दिलासा केवळ एका आईस्क्रीमच्या टबमध्ये नसून, स्वतःची भावनिक काळजी घेण्यामध्ये दडलेला असतो.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/sangeet-sangte-mokalye-velatil-savai-sangat-aapke-true-swaroop/
