रशियाचा ‘गोल्ड गेम’ बदलला! 24 वर्षांत पहिल्यांदाच एवढी मोठी सोन्याची विक्री; जागतिक अर्थव्यवस्थेत खळबळ
जगातील सर्वात शक्तिशाली देशांपैकी एक असलेल्या रशियाने गेल्या दोन दशकांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सोन्याची खरेदी करून स्वतःला ‘गोल्ड पॉवर’ म्हणून उभं केलं होतं. मात्र आता त्याच रशियाने अचानक आपला ‘गोल्ड गेम’ बदलल्याचं दिसून येत आहे. 2002 पासून सातत्याने सोनं खरेदी करणाऱ्या रशियाने आता धडाधड सोनं विकण्यास सुरुवात केली असून या निर्णयामुळे जागतिक आर्थिक क्षेत्रात मोठी चर्चा रंगली आहे.
2022 ते 2025 या कालावधीत रशियाने तब्बल 150 अब्ज डॉलर म्हणजेच सुमारे 14.73 लाख कोटी रुपयांचं सोनं विकल्याची माहिती समोर आली आहे. विशेष म्हणजे 2026 च्या सुरुवातीच्या काही महिन्यांतच रशियाने 28 टनांपेक्षा अधिक सोन्याची विक्री केली असून गेल्या 24 वर्षांतील ही सर्वात मोठी घट मानली जात आहे.
Related News
RBI FD Rule 2026: फिक्स्ड डिपॉझिटसाठी 5 मोठे बदल, ग्राहकांना होणार जबरदस्त फायदा
8th Pay Commission 2026: 3.5 Fitment Factor मुळे सरकारी तिजोरीवर प्रचंड आर्थिक बॉम्ब ? कर्मचाऱ्यांसाठी मोठी खुशखबर की वित्तीय संकट!
3 शक्तिशाली कारणांमुळे तेल संकट टळले; चीनच्या ऐतिहासिक रणनीतीने जगाला दिला मोठा दिलासा
जुलैनंतर कच्च्या तेलाचे दर कोसळणार; फिचचा 70 डॉलर प्रति बॅरलचा पॉवरफुल अंदाज
100 दिवसांत 10 शेअर्सचा महाभयंकर क्रॅश! Iran-Israel युद्धामुळे गुंतवणूकदारांचे कोट्यवधींचे नुकसान
2 दिवसांत सोनं तब्बल ₹1050 ने स्वस्त! आज 10 ग्रॅमचा भाव किती? जाणून घ्या मोठी अपडेट
19 महिन्यांत चीनची धक्कादायक गोल्ड रणनीती! 340 अब्ज डॉलरच्या साठ्याने अमेरिकेला मोठा झटका
19 कोटींचा धक्कादायक टोल! होर्मुझ सामुद्रधुनी खुली, पण इराणच्या नव्या अटींनी जागतिक व्यापार संकटात
Property Rights 2026: मृत्युपत्राचे 10 मोठे फायदे; कुटुंबाला वादांपासून वाचवणारा महत्त्वाचा कायदेशीर दस्तऐवज
इराण युद्धाचा धक्कादायक परिणाम! अमेरिकन ऊर्जा कंपन्यांनी कमावला अब्जावधींचा नफा, रशियन तेल कंपनीचा गंभीर आरोप
2060 पर्यंत भारताचा ऐतिहासिक विजय! GDP मध्ये चीनला मागे टाकण्याचा धक्कादायक अंदाज
सोन्याचे भाव तब्बल घसरले, जाणून घ्या 10 ग्रॅमचे नवे दर ; मोठी दिलासादायक बातमी!
24 वर्षांनंतर रशियाचा मोठा यू-टर्न
2002 नंतर रशियाने सातत्याने सोन्याचा साठा वाढवण्यावर भर दिला होता. अमेरिकन डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी आणि पाश्चिमात्य निर्बंधांना उत्तर देण्यासाठी रशियाने मोठ्या प्रमाणात सुवर्णसाठा जमा केला. 2008 ते 2012 या काळात रशियाने जवळपास 500 टन सोनं विकत घेतलं तर 2014 ते 2019 या काळात तब्बल 1200 टन सोन्याची खरेदी करण्यात आली.
या खरेदीमुळे रशिया जगातील सर्वात मोठ्या गोल्ड रिझर्व्ह असलेल्या देशांमध्ये पोहोचला. रशियाकडे सध्या अंदाजे 2,304.75 टन सोन्याचा साठा असल्याचं सांगितलं जातं. मात्र आता याच साठ्यातून मोठ्या प्रमाणावर विक्री सुरू झाल्याने आर्थिक विश्लेषकांचं लक्ष रशियाकडे लागलं आहे.
2026 मध्ये विक्रीचा वेग वाढला
रशियाच्या मध्यवर्ती बँकेने मे 2026 मध्ये अंदाजे 73.9 दशलक्ष औंस सोनं विकल्याची माहिती समोर आली आहे. याआधी जानेवारी ते एप्रिल 2026 या चार महिन्यांतच सुमारे 900,000 औंस म्हणजे जवळपास 28 टन सोन्याची विक्री करण्यात आली.
इतक्या मोठ्या प्रमाणावर झालेल्या विक्रीमुळे जागतिक सोन्याच्या बाजारात चढ-उतार वाढले आहेत. अनेक आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांच्या मते, ही विक्री केवळ नफा कमावण्यासाठी नसून रशियाच्या आर्थिक अडचणींचा परिणाम असू शकतो.
गोल्ड गेम युक्रेन युद्धामुळे वाढला आर्थिक ताण
2022 मध्ये सुरू झालेल्या रशिया-युक्रेन युद्धाने रशियन अर्थव्यवस्थेवर मोठा दबाव निर्माण केला. युद्धासाठी प्रचंड खर्च करावा लागत असल्याने सरकारच्या महसुलावर ताण वाढला आहे. दुसरीकडे अमेरिका आणि युरोपियन देशांनी लादलेल्या आर्थिक निर्बंधांमुळे रशियाच्या तेल आणि गॅस निर्यातीवरही परिणाम झाला.
रशियाच्या अर्थव्यवस्थेचा मोठा भाग तेल आणि गॅस निर्यातीवर आधारित आहे. मात्र निर्बंधांमुळे निर्यात घटल्याने महसूल कमी झाला. त्याचवेळी संरक्षण खर्च आणि युद्धसामग्रीवरील खर्च सातत्याने वाढत राहिला. त्यामुळे महसूल आणि खर्च यामधील तफावत वाढत गेली.अहवालानुसार रशियाची अर्थसंकल्पीय तूट 4.6 ट्रिलियन रुबलपर्यंत पोहोचली आहे. या पार्श्वभूमीवर सरकारला अतिरिक्त निधी उभारण्यासाठी सोनं विकण्याचा पर्याय निवडावा लागत आहे.
गोल्ड गेम निर्बंधांचा रशियावर मोठा परिणाम
युद्धानंतर अमेरिका, युरोपियन युनियन आणि इतर पाश्चिमात्य देशांनी रशियावर कठोर निर्बंध लादले. अनेक रशियन बँकांना आंतरराष्ट्रीय व्यवहार प्रणालीतून बाहेर काढण्यात आलं. तसेच डॉलर व्यवहारांवरही निर्बंध आले.
या निर्बंधांमुळे रशियासाठी परकीय चलन मिळवणं कठीण झालं. त्यामुळे देशाच्या चलनाला म्हणजेच रुबलला आधार देण्यासाठी रशियाला आपल्या सुवर्णसाठ्याचा वापर करावा लागत आहे.आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, सोनं विकून रशिया दोन उद्दिष्ट साध्य करत आहे. एक म्हणजे युद्धखर्चासाठी पैसा उभारणं आणि दुसरं म्हणजे देशांतर्गत आर्थिक स्थैर्य टिकवणं.
रशियाला फायदा की तोटा?
पहिल्या नजरेत पाहिलं तर एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर गोल्ड विकणं हे तोट्याचं पाऊल वाटू शकतं. मात्र आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते रशियाने गेल्या दोन दशकांमध्ये कमी किमतीत मोठ्या प्रमाणावर सोनं खरेदी केलं होतं.
2002 मध्ये सोन्याचे दर आजच्या तुलनेत खूप कमी होते. त्या काळात जमा केलेलं सोनं आता विकताना रशियाला प्रचंड नफा मिळत आहे. 2026 मध्ये सोन्याचे दर विक्रमी पातळीवर पोहोचल्याने रशिया उच्च दरात विक्री करून मोठा आर्थिक फायदा घेत असल्याचं सांगितलं जातं.म्हणजेच, रशिया केवळ संकटामुळेच नव्हे तर योग्य वेळ साधून नफा कमावण्यासाठीही ही रणनीती वापरत असल्याची चर्चा आहे.
जागतिक बाजारावर काय परिणाम?
रशियासारखा मोठा देश मोठ्या प्रमाणावर गोल्ड विकू लागल्यावर त्याचा थेट परिणाम जागतिक बाजारावर होणं स्वाभाविक आहे. रशियाच्या विक्रीमुळे जागतिक बाजारात सोन्याचा पुरवठा वाढला असून गुंतवणूकदारांचं लक्ष या घडामोडीकडे लागलं आहे.
काही तज्ज्ञांच्या मते, जर रशियाने अशीच विक्री सुरू ठेवली तर सोन्याच्या किंमतींमध्ये मोठी अस्थिरता निर्माण होऊ शकते. तर दुसरीकडे काही विश्लेषकांचं मत आहे की जागतिक अनिश्चिततेमुळे सोन्याची मागणी कायम राहणार असल्याने किंमतींवर फारसा परिणाम होणार नाही.
भारतावर होणार का परिणाम?
भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या सोन्याच्या ग्राहकांपैकी एक देश आहे. भारतीय बाजारात सोन्याच्या किंमतींवर जागतिक घडामोडींचा थेट परिणाम होत असतो.
जर रशियाच्या विक्रीमुळे जागतिक बाजारात सोन्याचे दर कमी झाले तर भारतीय ग्राहकांना त्याचा फायदा मिळू शकतो. मात्र डॉलर-रुपया विनिमय दर, आयात शुल्क आणि स्थानिक मागणी यावरही सोन्याचे दर अवलंबून असतात.सध्या लग्नसराईचा हंगाम आणि गुंतवणुकीची वाढती मागणी यामुळे भारतात सोन्याची मागणी कायम आहे. त्यामुळे जागतिक स्तरावर किंमती कमी झाल्या तरी भारतीय बाजारात मोठी घट होईलच असं नाही.
रशियाची पुढची रणनीती काय?
रशिया पुढील काही वर्षांत आणखी गोल्ड विकणार का, हा प्रश्न आता जागतिक बाजाराला पडला आहे. काही अहवालांनुसार रशिया आपल्या परकीय चलन साठ्यात विविधता आणण्याचा प्रयत्न करत आहे.सोन्यासोबतच चीनसोबतचे व्यापार व्यवहार, युआन चलनाचा वापर आणि पर्यायी आर्थिक व्यवस्था तयार करण्यावरही रशिया भर देत आहे. त्यामुळे सुवर्णसाठा कमी करून तरल निधी वाढवण्याची रणनीती आखली जात असल्याचं मानलं जात आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी धोक्याचा इशारा?
रशियाची मोठ्या प्रमाणातील सोनं विक्री ही केवळ एका देशाची आर्थिक रणनीती नसून जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठीही महत्त्वाचा संकेत मानला जात आहे.जागतिक स्तरावर वाढती महागाई, युद्धस्थिती, ऊर्जा संकट आणि आर्थिक मंदीच्या शक्यता यामुळे अनेक देश सावध झाले आहेत. अशा वेळी रशियासारखा देश आपला सुवर्णसाठा वापरत असल्याने जगभरातील गुंतवणूकदार आणि केंद्रीय बँकांचं लक्ष या घडामोडीकडे लागलं आहे.
गेल्या दोन दशकांमध्ये गोल्ड गेम मोठ्या प्रमाणावर खरेदी करणाऱ्या रशियाने आता विक्रीचा सपाटा लावल्याने जागतिक आर्थिक वर्तुळात खळबळ उडाली आहे. युद्धखर्च, पाश्चिमात्य निर्बंध, आर्थिक तूट आणि वाढत्या दबावामुळे रशियाला हा निर्णय घ्यावा लागला असला तरी या विक्रीतून रशिया मोठा नफाही कमावत असल्याचं स्पष्ट होत आहे.आता येत्या काही महिन्यांत रशिया आणखी किती सोनं विकतो आणि त्याचा जागतिक बाजारावर काय परिणाम होतो याकडे संपूर्ण जगाचं लक्ष लागलं आहे.
