US-Iran War End : 4 महिन्यांच्या भीषण संघर्षानंतर युद्धबंदीचा ऐतिहासिक करार अंतिम टप्प्यात; डोनाल्ड ट्रम्प यांची मोठी घोषणा
जगाला तिसऱ्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर आणून ठेवणाऱ्या अमेरिका-इराण संघर्षाबाबत अखेर एक मोठी आणि दिलासादायक घडामोड समोर आली आहे. गेल्या चार महिन्यांपासून मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या तणावपूर्ण वातावरणानंतर आता युद्ध थांबण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी स्वतः पुढे येत अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्धबंदी करार अंतिम टप्प्यात पोहोचल्याची मोठी घोषणा केली आहे. या घोषणेमुळे केवळ मध्यपूर्वेतील देशांनाच नव्हे, तर संपूर्ण जगाला मोठा दिलासा मिळाला आहे.
गेल्या काही महिन्यांत अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे जागतिक स्तरावर भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते. इराणच्या आण्विक कार्यक्रमावरून सुरू झालेला वाद पुढे जाऊन लष्करी संघर्षात बदलला. अनेक वेळा दोन्ही बाजूंनी क्षेपणास्त्र हल्ले, ड्रोन स्ट्राईक आणि लष्करी कारवाया करण्यात आल्या. परिस्थिती इतकी गंभीर झाली होती की, आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांनी तिसऱ्या महायुद्धाची शक्यता व्यक्त केली होती.
Related News
जगाने श्वास रोखला! ब्रिटिश विमान अचानक 28 हजार फूट खाली, मोठी खळबळ
फ्लायदुबई प्रकरणात मोठा खुलासा; ओमानी सह-पायलटबाबत धक्कादायक माहिती समोर
मोदींचा कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्या कुटुंबीयांशी फोनवरून संवाद; शौर्याला केला सलाम
Flydubai हल्ल्याला नवा ट्विस्ट; इराणचा नेतान्याहू आणि UAEवर गंभीर आरोप
Putin यांचे मोदींबाबत मोठे विधान; म्हणाले, ‘प्रत्येक भेटीत युक्रेन युद्धाचा मुद्दा मांडतात’
इराणचा 7 दिवसांचा प्रस्ताव, ट्रम्प यांची मोठी घोषणा; अमेरिका-इराण संघर्ष पुन्हा चर्चेत
ज्याची भीती होती, तेच घडलं! भारताच्या मालवाहू जहाजावर भीषण हल्ला; 1 भारतीय खलाशाचा मृत्यू
व्हाइट हाऊसकडून CNN, MS NOW आणि POLITICO वर बंदी; ट्रम्प प्रशासनाविरोधात थेट कोर्टात धाव
अमेरिका-इराण तणाव पुन्हा वाढला; इराणच्या 7 अटींनी खळबळ, ट्रम्प यांच्या निर्णयाकडे जगाचे लक्ष
H-1B व्हिसाबाबत ट्रम्प सरकारचा मोठा निर्णय; भारतीयांसाठी वाढली चिंता, $1 लाख शुल्क कायम
ट्रम्प यांची मोठी चाल! रशियन तेल खरेदी करणाऱ्या देशांवर 100% टॅरिफची टांगती तलवार
Pakistan हादरलं! नमाज सुरू असताना मशिदीत भीषण स्फोट; 16 जणांचा मृत्यू
मात्र आता या संघर्षावर राजनैतिक तोडगा निघण्याची चिन्हे दिसत आहेत. शनिवारी रात्री डोनाल्ड ट्रम्प यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितले की, “अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चर्चेत मोठी प्रगती झाली असून, कराराच्या अंतिम मुद्द्यांवर चर्चा सुरू आहे. लवकरच अधिकृत घोषणा केली जाईल.”
मध्यपूर्वेतील देशांशी ट्रम्प यांची महत्त्वाची चर्चा
या करारापूर्वी ट्रम्प यांनी मध्यपूर्व आणि आशियातील अनेक महत्त्वाच्या देशांच्या प्रमुखांशी थेट चर्चा केली. यामध्ये Qatar, Saudi Arabia, United Arab Emirates, Pakistan, Jordan, Egypt, Turkey आणि Bahrain यांचा समावेश होता.
विशेष म्हणजे, ट्रम्प यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान Benjamin Netanyahu यांच्याशी स्वतंत्र चर्चा केली. या चर्चेत इराणबरोबर सुरू असलेल्या वाटाघाटींची माहिती देण्यात आली. ट्रम्प यांनी आपल्या Truth Social अकाउंटवर पोस्ट करत सांगितले की, “शांतता कराराच्या काही तांत्रिक मुद्द्यांवर चर्चा सुरू आहे. पण आम्ही अंतिम टप्प्यात पोहोचलो आहोत.”
होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली होणार?
या संभाव्य कराराचा सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा आंतरराष्ट्रीय जहाजांसाठी खुली होण्याची शक्यता. Strait of Hormuz ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक मानली जाते. जगातील जवळपास 20 टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक या मार्गातून केली जाते.
युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर इराणने या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांवर निर्बंध आणण्याचे संकेत दिले होते. त्यामुळे जागतिक तेल बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली होती. अनेक देशांनी तेल साठवण्यास सुरुवात केली होती. तेलाच्या किंमती प्रचंड वाढल्या होत्या.
मात्र आता युद्धबंदी करार झाल्यास ही सामुद्रधुनी पुन्हा पूर्णपणे खुली होईल आणि व्यापारी जहाजांना सुरक्षितपणे प्रवास करता येईल. यामुळे जागतिक व्यापाराला मोठा दिलासा मिळणार आहे.
पाकिस्तान आणि टर्कीची महत्त्वाची भूमिका
या चर्चेत Shehbaz Sharif यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. त्यांनी सांगितले की, पाकिस्तान अमेरिका आणि इराण यांच्यात संवाद सुरू ठेवण्यासाठी प्रयत्न करत राहील. इस्लामाबादमध्ये पुढील उच्चस्तरीय चर्चांचे आयोजन करण्याची तयारीही पाकिस्तानने दर्शवली आहे.
तसेच Recep Tayyip Erdoğan यांनीही या चर्चेबाबत सकारात्मक प्रतिक्रिया दिली. टर्कीने मध्यस्थीची भूमिका घेत दोन्ही बाजूंना शांततेचा मार्ग स्वीकारण्याचे आवाहन केले.
ट्रम्प यांच्या आक्रमक भूमिकेमुळे वाढला होता तणाव
गेल्या काही आठवड्यांत डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधात अत्यंत आक्रमक भूमिका घेतली होती. त्यांनी अनेक वेळा इराणला इशारे दिले होते. काही दिवसांपूर्वी त्यांनी सोशल मीडियावर इराणच्या नकाशावर अमेरिकेचा झेंडा असलेला फोटो पोस्ट केला होता. या पोस्टमुळे मध्यपूर्वेत खळबळ उडाली होती.
ट्रम्प यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, “आम्ही इराणवर मोठा लष्करी हल्ला करण्याच्या अगदी जवळ पोहोचलो होतो. मात्र आखाती देशांच्या विनंतीनंतर आम्ही तो निर्णय थांबवला.”
या वक्तव्यामुळे अमेरिका आणि इराणमधील परिस्थिती किती गंभीर झाली होती, याचा अंदाज येतो.
जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी मोठा दिलासा
या युद्धामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम झाला होता. तेलाच्या किंमती वाढल्यामुळे अनेक देशांमध्ये महागाई वाढली. शेअर बाजारात मोठी घसरण झाली. आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर परिणाम झाला.
विशेषतः भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी ही परिस्थिती चिंताजनक होती. कारण तेलाच्या किंमती वाढल्यास पेट्रोल-डिझेल महाग होते आणि त्याचा थेट परिणाम सामान्य नागरिकांवर होतो.
मात्र आता युद्धबंदी करार झाल्यास तेलाच्या किंमती कमी होण्याची शक्यता आहे. जागतिक बाजारपेठेत स्थिरता येऊ शकते. त्यामुळे अनेक देशांनी या चर्चेचे स्वागत केले आहे.
इस्रायलची भूमिका काय?
या संघर्षात इस्रायलची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची राहिली आहे. इराणच्या आण्विक कार्यक्रमाला विरोध करत इस्रायलने अनेक वेळा इराणवर कारवाया केल्या. यामुळे परिस्थिती आणखी तणावपूर्ण झाली.
मात्र आता अमेरिका शांततेच्या दिशेने पावले उचलत असल्याने इस्रायलवरही दबाव वाढला आहे. पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी अद्याप अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नसली, तरी अमेरिकेच्या प्रयत्नांना पाठिंबा दिल्याचे संकेत मिळत आहेत.
पुढे काय होणार?
सध्या सर्वांचे लक्ष अधिकृत युद्धबंदी घोषणेकडे लागले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जर हा करार यशस्वी झाला तर मध्यपूर्वेतील राजकारणात मोठा बदल होऊ शकतो. अमेरिका आणि इराणमधील संबंध सुधारण्यास सुरुवात होऊ शकते.
याशिवाय जागतिक तेल बाजार, व्यापार, सुरक्षाव्यवस्था आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणावरही या कराराचा मोठा परिणाम होणार आहे.
चार महिन्यांपासून सुरू असलेल्या भीषण संघर्षानंतर आता शांततेची आशा निर्माण झाली आहे. जगभरातील नागरिक, उद्योग आणि सरकारे या ऐतिहासिक कराराच्या अधिकृत घोषणेची प्रतीक्षा करत आहेत.
