१९९० च्या दशकात संपूर्ण देशाला वेड लावणाऱ्या ‘तुम तो ठहरे परदेसी साथ क्या निभाओगे’ या सुपरहिट गाण्याचे गीतकार Zaheer Alam यांचे सोमवारी नागपुरात निधन झाले. त्यांनी नागपूरच्या मोमीनपुरा भागातील आपल्या राहत्या घरी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने हिंदी संगीतविश्वात हळहळ व्यक्त केली जात असून चाहत्यांमध्ये शोककळा पसरली आहे.
एक काळ असा होता की, भारतातील प्रत्येक गल्लीत, प्रत्येक लग्नसमारंभात आणि छोट्या-मोठ्या कार्यक्रमांत ‘तुम तो ठहरे परदेसी’ हे गाणे हमखास ऐकू यायचे. गायक Altaf Raja यांच्या आवाजातील हे गाणे ९० च्या दशकातील सर्वाधिक लोकप्रिय गाण्यांपैकी एक ठरले. मात्र या गाण्याला शब्द देणारे जहीर आलम मात्र आयुष्यभर प्रकाशझोतात आले नाहीत. प्रसिद्धी, पैसा आणि सन्मान यापासून दूर राहून त्यांनी अत्यंत संघर्षमय आयुष्य जगले.
जहीर आलम यांची कहाणी ही एका सामान्य माणसाच्या असामान्य प्रतिभेची आणि त्याच वेळी व्यवस्थेकडून झालेल्या उपेक्षेची आहे. सुरुवातीच्या काळात ते नागपुरातील एम्प्रेस मिलमध्ये कामगार म्हणून नोकरी करत होते. गिरणीतील कष्टाचे जीवन जगत असतानाच त्यांना शायरी आणि गीतलेखनाची आवड निर्माण झाली. काम संपल्यानंतर ते कविता आणि गझल लिहायचे. त्यांच्या शब्दांमध्ये साधेपणा होता, पण भावना अतिशय खोल होत्या.
Related News
एम्प्रेस मिल बंद पडल्यावर त्यांच्या आयुष्यात मोठे आर्थिक संकट आले. रोजगार गमावल्याने कुटुंबाची जबाबदारी सांभाळणे कठीण झाले. अशा परिस्थितीतही त्यांनी लेखन सोडले नाही. याच काळात त्यांनी ‘तुम तो ठहरे परदेसी’ हे गीत लिहिले. सुरुवातीला हे गाणे स्थानिक स्तरावर कव्वालीच्या स्वरूपात सादर केले जात होते. नंतर गायक अल्ताफ राजा यांनी आपल्या अल्बमसाठी हे गाणे निवडले आणि त्यानंतर इतिहास घडला.
हे गाणे रिलीज होताच प्रचंड लोकप्रिय झाले. त्या काळात कॅसेट संस्कृतीचा जमाना होता आणि ‘तुम तो ठहरे परदेसी’च्या कॅसेट्सची विक्रमी विक्री झाली. देशभरातील संगीतप्रेमींनी हे गाणे डोक्यावर घेतले. अल्ताफ राजा यांना या गाण्यामुळे अफाट प्रसिद्धी मिळाली. अनेक संगीत कंपन्यांनीही मोठी कमाई केली. मात्र, या गाण्याचे मूळ गीतकार जहीर आलम यांना त्याच्या तुलनेत अत्यंत कमी मानधन मिळाले.
ज्यांच्या शब्दांनी लाखो लोकांच्या भावना व्यक्त केल्या, त्या कवीला मात्र स्वतःच्या आयुष्यात संघर्ष आणि उपेक्षा सहन करावी लागली. संगीत क्षेत्रात अनेकदा लेखक आणि गीतकारांच्या योगदानाकडे दुर्लक्ष केले जाते, याचे जिवंत उदाहरण म्हणजे जहीर आलम यांचे आयुष्य मानले जाते.
फक्त ‘तुम तो ठहरे परदेसी’च नव्हे, तर त्यांनी इतर काही चित्रपटांसाठीही गीतलेखन केले होते. मात्र एका चित्रपटाच्या वेळी दुसऱ्या गीतकाराने सर्व गाण्यांवर स्वतःचे नाव देण्याची अट ठेवल्याचे सांगितले जाते. परिणामी जहीर आलम यांनी लिहिलेल्या गीतालाही योग्य श्रेय मिळाले नाही. त्या बदल्यात त्यांना केवळ तीन हजार रुपयांचे मानधन देण्यात आले होते. आर्थिक गरजेमुळे त्यांनी ते मान्य केले, पण त्यांच्या प्रतिभेला योग्य न्याय मिळाला नाही.
गेल्या काही वर्षांत जहीर आलम पूर्णपणे प्रकाशझोतातून दूर गेले होते. नागपूरच्या मोमीनपुरा भागातील छोट्याशा घरात ते साधे जीवन जगत होते. ज्यांच्या गाण्याने अनेकांचे आयुष्य बदलले, त्या गीतकाराला मात्र शेवटपर्यंत आर्थिक स्थैर्य आणि सामाजिक सन्मान मिळू शकला नाही, ही बाब अनेकांना अस्वस्थ करणारी आहे.
त्यांच्या निधनाची बातमी समोर आल्यानंतर सोशल मीडियावर चाहत्यांकडून श्रद्धांजली वाहिली जात आहे. अनेकांनी ‘तुम तो ठहरे परदेसी’ हे गाणे पुन्हा शेअर करत त्यांच्या आठवणींना उजाळा दिला. संगीतप्रेमींनी जहीर आलम यांना “दुर्लक्षित पण महान गीतकार” असे संबोधले आहे.
९० च्या दशकातील हिंदी संगीतविश्वाला वेगळी ओळख देणाऱ्या कलाकारांमध्ये जहीर आलम यांचे नाव कायम स्मरणात राहील. त्यांनी लिहिलेल्या शब्दांनी प्रेम, विरह आणि वेदना यांना अशी चाल दिली की आजही ते गाणे ऐकताना अनेकांच्या डोळ्यांत पाणी येते. काळ बदलला, संगीताची शैली बदलली, पण ‘तुम तो ठहरे परदेसी’ची जादू आजही कायम आहे.
जहीर आलम आज आपल्यात नसले तरी त्यांच्या शब्दांमधून ते कायम जिवंत राहतील. संघर्षातून उभ्या राहिलेल्या या गीतकाराची कहाणी ही केवळ एका कलाकाराची कथा नाही, तर प्रतिभेला योग्य न्याय न मिळालेल्या अनेक कलावंतांचे वास्तव आहे.
