भारत आणि अमेरिका यांच्यातील बहुप्रतिक्षित व्यापार कराराबाबत गेल्या काही महिन्यांपासून सुरू असलेली अनिश्चितता आता एका नव्या वळणावर येऊन ठेपली आहे. विशेषतः जागतिक पातळीवरील बदलत्या राजकीय आणि आर्थिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर, अमेरिकेने भारताशी व्यापार संबंध सुधारण्यासाठी पुन्हा एकदा प्रयत्न सुरू केले आहेत. मात्र, भारताने आपल्या राष्ट्रीय हितांवर कोणतीही तडजोड न करण्याचा ठाम निर्धार कायम ठेवला आहे.
गेल्या काही दिवसांमध्ये अशी चर्चा होती की अमेरिका भारतावर व्यापार करारासाठी मोठा दबाव टाकत आहे. विशेषतः अमेरिकेने भारतावर लावलेले टॅरिफ आणि त्यानंतर झालेली टॅरिफ कपात यामुळे दोन्ही देशांमधील संबंधांमध्ये तणाव निर्माण झाला होता. काही अहवालांनुसार, व्यापार करार जवळपास अंतिम टप्प्यात पोहोचला होता, मात्र काही महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर एकमत न झाल्यामुळे ही डील पुन्हा रखडली.
भारताचा सर्वात मोठा मुद्दा म्हणजे त्याचे कृषी क्षेत्र. भारतासाठी शेतकरी आणि कृषी उत्पादन हे केवळ आर्थिक नव्हे, तर सामाजिक आणि राजकीय दृष्ट्याही अत्यंत संवेदनशील विषय आहेत. त्यामुळे कोणत्याही व्यापार करारात भारत आपल्या शेतकऱ्यांच्या हिताला धक्का लागू देणार नाही, हे स्पष्ट झाले आहे.
Related News
पटना हायकोर्टमध्ये 1 धक्कादायक मॉक ड्रिल: ATS ने ‘घेराव’ करून दहशतवाद्यांना पकडलं!
धक्कादायक! शक्तिवर्धक गोळ्यांचा ओव्हरडोस; नागपूरच्या २९ वर्षीय तरुणाचा दुर्दैवी मृत्यू
धक्कादायक खुलासा! 1 शब्द बदलून प्रेमीला तुरुंगात ढकललं – पोलीस उपनिरीक्षक निलंबित
31 मृत्यूंच्या प्रकरणात ‘पुरावेच नाहीत’ – हायकोर्टाचा कठोर निर्णय
DM Gunner Temple Controversy: धक्कादायक! गाभाऱ्यात गनर शिरल्याने धार्मिक भावना भडकल्या – 7 मोठे मुद्दे
“होर्मुज खाडीत गोळीबारातूनही बचाव! भारताचा ‘देश गरिमा’ जहाजाचा थरारक पराक्रम”
कोलकाता हादसा: आनंदलोक रुग्णालयात भीषण आग; 80 रुग्णांचे थरारक बचाव कार्य सुरू, मोठी आपत्कालीन कारवाई
1 निर्दयी क्षण! रागाच्या भरात आईने घेतला स्वतःच्या लेकराचा जीव
“हादरवणारा VIDEO: कमी उंचीवर उडत होतं जेट, आणि अचानक… मोठा स्फोट!”
“154 लाख कोटींचा मोठा दिलासा! ट्रम्प टॅरिफ रिफंड सुरू – कंपन्यांना फायदा, पण ग्राहकांसाठी धक्कादायक प्रश्न कायम”
मोदी-ट्रम्प ट्रेड डीलमध्ये धक्कादायक बदल ! टॅरिफ 50% वरून 18% – पुढे काय?
अमेरिकेची भूमिका देखील स्पष्ट आहे. त्यांना भारताची विशाल बाजारपेठ खुली हवी आहे. विशेषतः अमेरिकेला त्यांच्या कृषी उत्पादनांसाठी, जसे की सोयाबीन, भारतात मोठी बाजारपेठ मिळवायची आहे. परंतु भारतात आधीच मोठ्या प्रमाणावर सोयाबीनचे उत्पादन होत असल्याने, अमेरिकन आयात वाढल्यास स्थानिक शेतकऱ्यांना मोठा फटका बसू शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
अमेरिकेच्या ट्रेड रिप्रेजेंटेटिव्ह जेमीसन ग्रीर यांनी नुकतेच दिलेले विधान याच संदर्भात महत्त्वाचे मानले जात आहे. त्यांनी स्पष्टपणे कबूल केले की भारताला कृषी क्षेत्रात राजी करणे अत्यंत कठीण आहे. भारत आपल्या शेतकऱ्यांचे संरक्षण करण्यासाठी ठाम आहे आणि भविष्यातही ही भूमिका कायम राहील. त्यांच्या या वक्तव्यामुळे अमेरिकेने भारताच्या भूमिकेला मान्यता दिल्याचे संकेत मिळत आहेत.
गेल्या सहा महिन्यांनंतर भारत आणि अमेरिका यांच्यात व्यापार करारावर पहिली औपचारिक बैठक पार पडली. या बैठकीत दोन्ही देशांनी विविध मुद्द्यांवर चर्चा केली, मात्र अजूनही अंतिम तोडगा निघालेला नाही. भारताने स्पष्ट केले आहे की कोणताही करार देशाच्या हिताविरुद्ध जाणार नाही.
दरम्यान, अमेरिकेने भारतावर टॅरिफ लावल्यानंतर भारतानेही आपली रणनीती बदलली. भारताने विविध देशांसोबत मुक्त व्यापार करार (Free Trade Agreements) करण्यावर भर दिला. यामुळे भारताने जागतिक व्यापारात आपली स्थिती अधिक मजबूत केली आहे. या करारांमुळे भारताला अमेरिकेवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत झाली आहे.
तज्ञांच्या मते, सध्याची परिस्थिती पाहता अमेरिका भारतासोबतचा व्यापार करार करण्यासाठी अधिक लवचिक भूमिका घेऊ शकते. कारण आशियातील वाढती स्पर्धा आणि जागतिक आर्थिक बदल यामुळे भारताची बाजारपेठ अमेरिकेसाठी अत्यंत महत्त्वाची बनली आहे.
याच पार्श्वभूमीवर काही माध्यमांमध्ये “अमेरिकेने भारतासमोर गुडघे टेकले” अशा प्रकारच्या बातम्या झळकत आहेत. मात्र, तज्ञांच्या मते हे विधान थोडे अतिशयोक्तीपूर्ण असले तरी त्यामागील वास्तव असे आहे की भारताने आपल्या राष्ट्रीय हितांवर ठाम राहून अमेरिकेला आपल्या अटी मान्य करण्यास भाग पाडले आहे.
भारताची ही भूमिका विशेषतः कृषी क्षेत्रात दिसून येते. भारतात लाखो शेतकरी त्यांच्या उपजीविकेसाठी कृषी उत्पादनांवर अवलंबून आहेत. त्यामुळे परदेशी आयात वाढल्यास त्याचा थेट परिणाम त्यांच्या उत्पन्नावर होऊ शकतो. यामुळे सरकार कोणताही धोका पत्करण्यास तयार नाही.
भविष्यात या व्यापार कराराचे काय होणार, याबाबत अजूनही अनिश्चितता आहे. मात्र, एक गोष्ट स्पष्ट आहे की भारत आता जागतिक व्यापारात अधिक आत्मविश्वासाने आणि ठामपणे आपली भूमिका मांडत आहे. यामुळे भारताची आंतरराष्ट्रीय स्तरावरची प्रतिमा अधिक मजबूत होत आहे.
शेवटी, भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार संबंध हे केवळ आर्थिक नसून रणनीतिकदृष्ट्याही अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. त्यामुळे दोन्ही देशांनी परस्पर हित लक्षात घेऊन संतुलित करार करण्याची गरज आहे. आगामी काळात या चर्चांना कोणते वळण मिळते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/wednesday/
