भारत हा जगातील दुसरा सर्वात मोठा सोन्याचा ग्राहक देश आहे. दरवर्षी 800 टनांहून अधिक सोन्याची आयात करणारा भारत आजही उत्पादनाच्या बाबतीत मागे आहे. विशेष म्हणजे, देशाच्या एकूण सोन्याच्या आयातीपैकी जवळपास 40% आयात स्वित्झर्लंडमधून केली जाते. मात्र, आता परिस्थितीत मोठा बदल होण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत. देशात नव्या आणि जुन्या सोन्याच्या खाणी पुन्हा चर्चेत आल्या असून, यामुळे भारत लवकरच ‘गोल्ड प्रोड्युसर’ म्हणूनही ओळखला जाऊ शकतो.
मे 2026 मध्ये आंध्र प्रदेशातील कुर्नूल जिल्ह्यातील जोन्नागिरी गोल्ड प्रकल्प सुरू होण्याची शक्यता आहे. हा प्रकल्प दरवर्षी सुमारे 1 टन सोन्याचे उत्पादन करू शकतो. स्वातंत्र्यानंतरची ही पहिली मोठी खाजगी सोन्याची खाण असल्याने, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.
भारतातील प्रमुख 7 सोन्याच्या खाणी
1. कर्नाटकातील हुट्टी गोल्ड माइन्स
कर्नाटकातील रायचूर जिल्ह्यातील ही खाण भारतातील सर्वात जुनी आणि सर्वात मोठी सक्रिय सोन्याची खाण आहे. सुमारे 2000 वर्षांचा इतिहास असलेल्या या खाणीतून दरवर्षी सुमारे 1.8 टन सोन्याचे उत्पादन होते. कर्नाटक सरकारच्या मालकीची ही खाण देशातील सोन्याच्या उत्पादनाचा कणा मानली जाते.
Related News
“26 जणांचा बळी घेतलेल्या हल्ल्यात ‘हिरो’ ठरलेला आदिल: कुटुंबाला नवे घर, मानवतेचा 1 मोठा संदेश”
भारतीयांच्या घरात किती सोने? – जगातील 10 सेंट्रल बँकांच्या साठ्यालाही मागे टाकणारी ‘गोल्ड इकॉनॉमी’
‘सर्व पुरुष एकसारखे नसतात!’ रात्री 3 वाजता बंगळुरूत घडलेला प्रसंग, दोन अनोळखींच्या मदतीनं बदलला तरुणीचा दृष्टिकोन
दुबईहून ‘स्वस्त सोने’ आणण्याचे नियम बदलले! सरकारचा मोठा निर्णय, आयातदारांना दिलासा
नवीन GDP वाढ: भारताच्या अर्थव्यवस्थेत 7.8% जोरदार वृद्धी – MoSPI रिपोर्ट 2026
PM Modi Israel Speech : जागतिक भविष्य घडवणारे 10 शक्तिशाली मोठे संदेश
Solapur News : “अविश्वसनीय धैर्य!” वडिलांच्या निधनाच्या दु:खावर मात करत विद्यार्थिनीने दिली SSC परीक्षा
निर्मला सीतारामनचा थरारक आरोप: काँग्रेसने देश विकून शेतकऱ्यांची फसवणूक –5 महत्त्वाचे मुद्दे
Gold Price Today : फायद्याचा सौदा की मोठा तोटा? 5 वर्षांत सोन्याने केली धक्कादायक वाढ
India Forex Reserves 723.77 Billion: देशासाठी शक्तिशाली आनंदवार्ता – तिजोरीत विक्रमी वाढ
सोन्याचे भाव आकाशाला स्पर्श : 10 ग्रॅम सोन्याचा दर चकीत करणारा वाढला!
2. कोलार गोल्ड फील्ड्स (KGF)
कर्नाटकातील कोलार येथील KGF एकेकाळी जगातील दुसरी सर्वात खोल खाण होती. 1880 मध्ये ब्रिटिशांनी सुरू केलेली ही खाण 2001 मध्ये बंद झाली. पण आता आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने ती पुन्हा सुरू करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. KGFची कथा चित्रपट आणि पुस्तकांमधूनही लोकप्रिय झाली आहे.
3. सोनभद्र (उत्तर प्रदेश)
2020 मध्ये उत्तर प्रदेशातील सोनभद्र जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर सोन्याचे साठे सापडले. हा प्रदेश भविष्यात भारतासाठी ‘गोल्ड हब’ ठरू शकतो. योग्य नियोजन आणि गुंतवणुकीने येथील खाणकाम राज्याच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा हातभार लावू शकते.
4. रामगिरी सुवर्णक्षेत्र (आंध्र प्रदेश)
चित्तूर जिल्ह्यातील रामगिरी हे विजयनगर साम्राज्याच्या काळापासून प्रसिद्ध आहे. जरी सध्या उत्पादन कमी असले तरी, येथे मोठ्या प्रमाणात सोन्याचे साठे असल्याची शक्यता आहे.
5. परासी गोल्ड माइन्स (झारखंड)
पूर्व सिंहभूम जिल्ह्यातील परासी खाण लहान असली तरी तिची क्षमता मोठी आहे. येथे सोन्यासोबत तांब्याचे साठेही आढळतात. भविष्यात ही खाण महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.
6. गडग गोल्ड माइन्स (कर्नाटक)
गडग जिल्ह्यातील ही खाण शतकानुशतके जुनी आहे. सध्या उत्पादन मर्यादित असले तरी, भूगर्भीय रचना सोन्यासाठी अनुकूल आहे. त्यामुळे भविष्यात उत्पादन वाढण्याची शक्यता आहे.
7. चिगारगुंटा-बिस्नाथम (आंध्र प्रदेश)
चित्तूर जिल्ह्यातील ही खाण अत्यंत आशादायक मानली जाते. आंध्र प्रदेशात सोन्याच्या खाणकामाला गती मिळत असून, ही खाण भविष्यात मोठे योगदान देऊ शकते.
भारतातील सोन्याच्या उत्पादनाचे महत्त्व
भारतामध्ये सोन्याची मागणी प्रचंड आहे—लग्न, सण आणि गुंतवणूक या तिन्ही कारणांमुळे सोन्याची खरेदी मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. मात्र, उत्पादन कमी असल्याने आयातीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबित्व आहे. यामुळे परकीय चलनावर ताण येतो.
जर देशांतर्गत उत्पादन वाढले, तर:
- आयात कमी होईल
- परकीय चलनाची बचत होईल
- रोजगारनिर्मिती वाढेल
- अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल
पुढील दिशा काय?
जोन्नागिरीसारख्या नवीन प्रकल्पांमुळे भारतात खाणकाम क्षेत्रात नवे युग सुरू होण्याची शक्यता आहे. सरकारही बंद पडलेल्या खाणी पुन्हा सुरू करण्यासाठी आणि नवीन खाणी शोधण्यासाठी प्रयत्नशील आहे.
तज्ञांच्या मते, जर योग्य धोरण, तंत्रज्ञान आणि गुंतवणूक यांचा समन्वय साधला गेला, तर भारत पुढील दशकात सोन्याच्या उत्पादनात मोठी झेप घेऊ शकतो.
