तामिळनाडूच्या 2026 विधानसभा निवडणुकीत यंदा एक वेगळंच चित्र पाहायला मिळत आहे. पारंपरिक प्रचारसभा, पोस्टर्स आणि बॅनर्स यांना मागे टाकत आता आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) ने प्रचाराचा चेहराच बदलून टाकला आहे. विशेष म्हणजे, या निवडणुकीत दिवंगत नेते पुन्हा ‘जिवंत’ झाले आहेत—तेही डिजिटल स्वरूपात!
एम. करुणानिधी आणि जे. जयललिता यांसारख्या प्रभावशाली नेत्यांचे AI-आधारित डिजिटल अवतार सध्या प्रचारात मुख्य आकर्षण ठरत आहेत. हे अवतार केवळ दिसायला हुबेहूब नाहीत, तर ते भाषणही देत आहेत, मतदारांशी संवादही साधत आहेत—जणू काही ते पुन्हा जिवंत झाले आहेत.
‘AI Resurrection’ म्हणजे काय?
‘AI Resurrection’ म्हणजे एखाद्या दिवंगत व्यक्तीचा डिजिटल पुनर्जन्म. यामध्ये त्यांच्या जुन्या व्हिडिओ, फोटो, भाषणांचा डेटा वापरून त्यांच्या चेहऱ्याचा, आवाजाचा आणि व्यक्तिमत्त्वाचा अचूक डिजिटल नमुना तयार केला जातो.
तामिळनाडूत या तंत्रज्ञानाचा वापर करून नेत्यांचे 3D अवतार तयार केले गेले आहेत. हे अवतार मंचावर येतात, हातवारे करतात आणि अगदी नेहमीप्रमाणे भाषण देतात—यामुळे मतदार भावनिकदृष्ट्या जोडले जात आहेत.
हाय-फिडेलिटी 3D मॉडेलिंगचा कमाल
या डिजिटल पुनर्निर्मितीसाठी Unreal Engine 5 सारख्या अत्याधुनिक सॉफ्टवेअरचा वापर केला जात आहे. या तंत्रज्ञानामुळे चेहऱ्यावरील सुरकुत्या, डोळ्यांची हालचाल, त्वचेचा पोत यांसारख्या सूक्ष्म गोष्टीही अचूक दाखवल्या जातात.
काही ठिकाणी तर होलोग्राफिक प्रोजेक्शन वापरून नेते प्रत्यक्ष मंचावर उभे आहेत, असा भास निर्माण केला जातो. त्यामुळे प्रचारसभांना एक वेगळीच ‘फ्युचरिस्टिक’ झलक मिळत आहे.
व्हॉईस क्लोनिंग: आवाजही तसाच!
नेत्यांची ओळख त्यांच्या आवाजावरून होते. त्यामुळे AI च्या मदतीने त्यांच्या आवाजाचीही हुबेहूब नक्कल केली जात आहे.
ElevenLabs सारख्या प्लॅटफॉर्मवर हजारो तासांचे जुने भाषणांचे डेटा फीड करून AI त्यांच्या आवाजातील पिच, टिंबर आणि शैली शिकते. परिणामी, करुणानिधींचा शांत, विचारशील आवाज आणि जयललितांचा ठाम, प्रभावी टोन पुन्हा ऐकायला मिळतो.
डेटा अॅनालिटिक्स आणि मायक्रो-टार्गेटिंग
AI केवळ दृश्य आणि आवाजापुरता मर्यादित नाही. तो मतदारांच्या मनापर्यंत पोहोचण्यासाठी डेटा वापरत आहे.
- प्रत्येक मतदाराच्या आवडीनिवडीचा अभ्यास
- व्हॉट्सअॅप बॉट्सद्वारे वैयक्तिक संदेश
- रिअल-टाइम डेटा विश्लेषण
- कोणत्या भागात कोणता मुद्दा प्रभावी ठरेल, याचा अंदाज
या सगळ्यामुळे प्रचार अधिक ‘पर्सनलाइज्ड’ झाला आहे. मतदारांना वाटतंय की नेते थेट त्यांच्याशी संवाद साधत आहेत.
Deepfake चा धोका आणि निवडणूक आयोगाची पावले
AI चा वापर जितका प्रभावी आहे, तितकाच तो धोकादायकही ठरू शकतो. Deepfake व्हिडिओंच्या माध्यमातून चुकीची माहिती पसरवली जाऊ शकते.
यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी भारतीय निवडणूक आयोग ने काही कडक नियम लागू केले आहेत:
- AI-जनरेटेड कंटेंटवर “AI Generated” लेबल बंधनकारक
- चुकीचा कंटेंट 3 तासांत हटवण्याचा नियम
- सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर सतत नजर
हे उपाय लोकशाही प्रक्रियेची पारदर्शकता टिकवण्यासाठी महत्त्वाचे ठरत आहेत.
तंत्रज्ञान आणि भावना—नवीन समीकरण
तामिळनाडूच्या राजकारणात भावना नेहमीच महत्त्वाच्या राहिल्या आहेत. आता AI मुळे त्या भावना अधिक प्रभावीपणे व्यक्त केल्या जात आहेत.दिवंगत नेत्यांना पुन्हा पाहण्याची संधी मिळाल्यामुळे मतदारांमध्ये भावनिक जोड निर्माण होत आहे. पण याचवेळी, तंत्रज्ञानाचा अतिरेक लोकशाहीसाठी धोकादायक ठरू शकतो, अशीही चर्चा सुरू आहे.
भविष्याची झलक?
तामिळनाडूची ही निवडणूक केवळ मतांची लढाई नाही, तर ती तंत्रज्ञान विरुद्ध नैतिकता यांचीही परीक्षा आहे. AI चा योग्य वापर केल्यास तो लोकशाही अधिक सक्षम करू शकतो. पण चुकीच्या वापरामुळे तो भ्रम आणि दिशाभूल निर्माण करू शकतो.एक गोष्ट मात्र नक्की—AI ने भारतीय राजकारणात नवे पर्व सुरू केले आहे. आगामी काळात देशातील इतर राज्यांतही अशा प्रकारचे डिजिटल प्रचार पाहायला मिळण्याची शक्यता आहे.
