नवी दिल्ली : दोन आठवड्यांपूर्वी सर्वोच्च न्यायालयाने इच्छामरणाची परवानगी दिल्यानंतर हरीश राणा (३१) याचा अखेरचा प्रवास मंगळवारी पूर्ण झाला. गेल्या १३ वर्षांपासून कोमामध्ये असलेल्या हरीशने दिल्लीतील ‘एम्स’मध्ये शांततेने जगाचा निरोप घेतला. हरीशच्या पश्चात त्याचे वडील अशोक राणा (६२) आणि आई निर्मला राणा आहेत. बुधवारी सकाळी ९:४० वाजता दिल्लीतील ग्रीन पार्क स्मशानभूमीत त्याच्या पार्थिवावर अंतिम संस्कार करण्यात आले. हरीशचा धाकटा भाऊ आशिष राणाने त्याच्या चितेला मुखाग्नी दिली.
अंत्यसंस्काराच्या वेळी हरीशचे वडील अशोक राणा भावनिक होते. त्यांनी जमलेल्या जनतेकडे पाहत हात जोडून म्हटले, “कोणीही रडू नका. माझा मुलगा शांतपणे या जगातून निरोप घेईल, अशी मी प्रार्थना करतो. यापुढे त्याचा जिथे कुठे पुनर्जन्म होईल, तिथे त्याला ईश्वराचा आशीर्वाद लाभो.” या भावनिक प्रसंगाने उपस्थित सर्वांचे डोळे पाणावले.
सर्वोच्च न्यायालयाने ११ मार्च २०२६ रोजी हरीश राणाला इच्छामरणाची परवानगी दिली होती. या निर्णयानंतर तीन दिवसांनी, १४ मार्चला हरीशला गाझियाबादमधील घरातून दिल्ली ‘एम्स’मध्ये दाखल करण्यात आले. येथे डॉ. आंबेडकर इन्स्टिट्यूट रोटरी कॅन्सर हॉस्पिटलच्या पॅलिएटिव्ह केअर सेंटरमध्ये त्यावर वैद्यकीय लक्ष ठेवले गेले. न्यायालयाने स्पष्ट केले की ही कृत्रिम मृत्यू किंवा ॲक्टिव्ह युथेन्शिया नाही, तर फक्त जीवन टिकवणाऱ्या उपाययोजना हळूहळू कमी करण्याची प्रक्रिया आहे. यासाठी ॲनेस्थेशिया आणि पॅलिएटिव्ह मेडिसीन विभागाच्या प्रमुख डॉ. सीमा मिश्रा यांच्या नेतृत्वाखाली तज्ज्ञ डॉक्टरांचा पथक नेमण्यात आले होते.
Related News
‘मरणाने केली सुटका…’13 वर्षांनंतर Harish Rana यांना दयामरण
5 महत्वाचे मुद्दे: Mamata Banerjee विरुद्ध ED प्रकरणातील सर्वोच्च न्यायालयाचा आघात
2026: EPFO पगार मर्यादा सुधारल्यास लाखो कर्मचाऱ्यांना लाभ
राज्य निवडणूक आयोगाची महत्त्वाची तयारी;
SC ने 50% आरक्षणाची लक्ष्मण रेषा निश्चित केली; राज्य निवडणूक आयोगाच्या कामाला गती
2025: CJI भूषण गवई: बौद्ध धर्माचे पालन, पण धर्मनिरपेक्षतेवर ठाम विश्वास
पाकिस्तान 27th Amendment : न्यायव्यवस्थेवर प्रहार, लष्करप्रमुख असीम मुनीर अण्वस्त्रांची कमान हाताळणार
Air India Crash : सर्वोच्च न्यायालयाने पायलटवर दोष न करता दिला मोठा आधार
प्रतीक्षेची अखेर? राज्य निवडणूक आयोगाची पत्रकार परिषद
Digital Arrest फसवणुकीवर सर्वोच्च न्यायालयाचे 5 कठोर पावले – ‘लोखंडी हात’ दाखवणार कोर्ट
stray कुत्र्यांच्या वाढत्या घटनांवर न्यायालयाची तिखट प्रतिक्रिया
हरीशच्या कुटुंबाने देखील सांगितले की, “जीवरक्षक उपाय हळूहळू कमी करून त्याचा शेवट सन्मानाने होईल, अशी व्यवस्था सुनिश्चित केली गेली आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयामुळे या प्रक्रियेत इतरांना मार्गदर्शन मिळेल आणि अशा परिस्थितीत असणाऱ्या रुग्णांना मदत होईल.”
वरील निर्णयामुळे भारतात इच्छामरणाच्या कायदेशीर प्रक्रियेचा मार्ग तयार झाला आहे. सन २०१३ मध्ये हरिश राणा पंजाब विद्यापीठात ‘बीटेक’ करत असताना चौथ्या मजल्यावरील बाल्कनीतून पडल्यामुळे त्याला गंभीर डोक्याचा दुखापत झाली. त्यानंतर हरीश १३ वर्षांपासून कोमामध्ये होता. या काळात त्याचे जीवन कृत्रिम पोषण ट्यूब, ऑक्सिजन आणि इतर जीवनावश्यक साधनांवर अवलंबून होते. वैद्यकीय मंडळांनी स्पष्ट केले की बरे होण्याची कोणतीही शक्यता नाही आणि केवळ जैविक अस्तित्व टिकवले जात होते.
हरीशवर वापरलेली ‘पर्क्युटेनियस एंडोस्कोपिक गॅस्ट्रोस्टोमी’ (Percutaneous Endoscopic Gastrostomy) ट्यूब वैद्यकीय देखरेखीखाली त्याचे पोषण सुनिश्चित करत होती. न्यायालयाने सांगितले की, जर वैद्यकीय मंडळांनी जीवरक्षक प्रणाली काढण्यास प्रमाणित केले तर कोणत्याही न्यायालयीन हस्तक्षेपाची गरज नाही. यामुळे इच्छामरणासंबंधी कायदेशीर स्पष्टता मिळाली आहे आणि भविष्यात अशा प्रकरणांसाठी मार्गदर्शक ठरेल.
अंत्यसंस्कारात उपस्थितांनी हरीशच्या आयुष्याचा आदर राखत शांततेने तोपर्यंतचा प्रवास पाहिला. हरीशच्या प्रकरणामुळे भारतातील इच्छामरण विषयावर सामाजिक, धार्मिक आणि वैद्यकीय चर्चांना गती मिळाली आहे. तसेच, हा प्रकरण वैद्यकीय तज्ज्ञ आणि कुटुंबीयांसाठीही महत्वाचा मार्गदर्शक ठरेल.
वरील प्रकरणामुळे इच्छामरणाच्या कायदेशीर आणि नैतिक मुद्द्यांवर चर्चा पुन्हा जिवंत झाली आहे. हरीश राणाचे वडील अशोक राणा म्हणाले की, “आपणाला हरीशच्या निर्णयाचा आदर करणे आवश्यक आहे. त्याचे शेवटचे क्षण शांततेने झाले आणि त्याने जगाला शेवटचा निरोप दिला.”
भारतामध्ये ही पहिली प्रकरण आहे ज्यात इच्छामरणाच्या प्रक्रियेला न्यायालयीन मान्यता मिळाली. या निर्णयामुळे भविष्यात अशा परिस्थितीत असणाऱ्या रुग्णांना आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना मानसिक आणि कायदेशीर आधार मिळेल. हरीश राणा प्रकरणामुळे वैद्यकीय तज्ज्ञ, न्यायालयीन प्रक्रिया, आणि कुटुंबीयांचे समन्वय यामध्ये एक नवा मार्ग तयार झाला आहे, जो इच्छामरण विषयावर अधिक स्पष्टता आणेल.
हरीश राणाच्या अंत्यसंस्काराच्या वेळी उपस्थित लोकांनी त्यांच्या कुटुंबाला पाठिंबा दिला आणि हरीशच्या शांततेच्या मार्गदर्शनासाठी प्रार्थना केली. या ऐतिहासिक प्रकरणामुळे भारतातील इच्छामरणाचा कायदेशीर आणि सामाजिक संदर्भ स्थिर झाला आहे.
