उन्हाळ्याच्या कडाक्याच्या तापमानात आहाराबाबत विशेष काळजी घेणे आवश्यक असते. विशेषतः मांसाहार करणाऱ्यांसाठी “चिकन की मटण?” हा प्रश्न नेहमीच उपस्थित होतो. गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट डॉ. दिपक भांगळे यांच्या मते, उन्हाळ्यात शरीरातील पचनशक्ती, उष्णतेचा समतोल आणि खाण्याची पद्धत यांचा विचार करूनच मांसाहार निवडला पाहिजे.
उन्हाळ्यात बाहेरील तापमान वाढलेले असते, त्यामुळे शरीर आधीच उष्णतेच्या प्रभावाखाली असते. अशा परिस्थितीत जड आणि उष्णता वाढवणारे पदार्थ खाल्ल्यास शरीरावर ताण वाढू शकतो. त्यामुळे चिकन आणि मटण यापैकी योग्य पर्याय निवडणे गरजेचे ठरते.
पचनशक्ती आणि शरीरातील उष्णतेचा संबंध
Related News
सकाळी उठल्यावर पाठदुखी का होते? तुमच्याच सवयी ठरतात कारण; घरीच करा हे 4 सोपे उपाय
उन्हाळ्यात ‘या’ पदार्थांमुळे वाढते डिहायड्रेशनचा धोका; आहारात बदल करणे गरजेचे
5 कारणे: थायरॉईडमुळे बद्धकोष्ठता – तज्ज्ञांचा महत्त्वाचा इशारा
“7 महत्त्वाचे Milk Vitamins : दूधातील व्हिटॅमिन्स घेऊन मिळवा आरोग्याचे अनमोल फायदे”
महिलांसाठी Powerful Superfood! Ragi Benefits मुळे आरोग्य होईल मजबूत – तज्ञांचा खुलासा
Liver Health Alert : 500+ कामे करणाऱ्या यकृताकडे दुर्लक्ष धोकादायक ! 10 Powerful सवयी ठेवा लक्षात
Dates Milk Benefits : 15 दिवसांत शरीरात होणारे शक्तिशाली बदल, जाणून घ्या जबरदस्त फायदे
Belly Fat कमी करण्यासाठी 3 Powerful योगासन – हट्टी पोटाची चरबीवर Super Effective उपाय!
Hangover Causes : दारू पिल्यानंतर हँगओव्हर का होतो? 7 धक्कादायक आणि Powerful कारणे जाणून घ्या
सावधान! ‘Vegetable Peels Benefits’ – या 4 भाज्यांची सालं काढणं ठरू शकतं धोकादायक; जाणून घ्या जबरदस्त फायदे
Are You Suffering From Thyroid Problems ? हे 7 चमत्कारी व्यायाम बदलतील तुमचे आयुष्य
Food Delivery App Alert : ‘10 मिनिटांत जेवण’ की मोठा धोका? डॉक्टरांचा SHOCKING खुलासा – 7 गंभीर आरोग्य इशारे
वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहिले तर, जेवणानंतर शरीरात निर्माण होणाऱ्या उष्णतेला “डाएट-इंड्यूस्ड थर्मोजेनेसिस” असे म्हटले जाते. चिकन आणि मटण दोन्ही प्रथिनांचे उत्तम स्रोत असले तरी त्यांचा शरीरावर होणारा परिणाम वेगळा असतो.चिकन हे ‘लीन प्रोटीन’ म्हणून ओळखले जाते. यात चरबीचे प्रमाण कमी असल्यामुळे ते पचायला हलके असते. त्यामुळे उन्हाळ्यात पचनसंस्थेवर अतिरिक्त ताण येत नाही. याउलट, मटण हे ‘रेड मीट’ प्रकारात येते. त्यामध्ये चरबी आणि तंतुमय ऊती जास्त प्रमाणात असल्यामुळे ते पचायला जड असते. त्यामुळे शरीराला ते पचवण्यासाठी अधिक वेळ आणि ऊर्जा लागते, ज्यामुळे शरीरातील उष्णता वाढते.यामुळे उन्हाळ्यात मटण खाल्ल्यानंतर घाम जास्त येणे, अस्वस्थता जाणवणे किंवा जडपणा वाटणे अशा समस्या दिसू शकतात.
पोषणमूल्यांची तुलना
जरी चिकन हलके असले तरी मटणाचेही काही महत्त्वाचे फायदे आहेत. मटणामध्ये लोह, झिंक आणि व्हिटॅमिन B12 चे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे ज्यांना रक्ताल्पता (ॲनिमिया) आहे किंवा जास्त शारीरिक श्रम करावे लागतात अशांसाठी मटण उपयुक्त ठरते.दुसरीकडे, चिकन हे वजन कमी करू इच्छिणाऱ्यांसाठी आणि व्यायाम करणाऱ्यांसाठी अधिक फायदेशीर आहे. हे स्नायूंची वाढ (Lean Muscle Gain) करण्यास मदत करते आणि शरीर हलके ठेवते.मात्र, उन्हाळ्यात शरीराला हलके आणि हायड्रेटेड ठेवणे महत्त्वाचे असल्यामुळे चिकन हा तुलनेने अधिक योग्य पर्याय मानला जातो.
स्वयंपाक पद्धतीचा मोठा प्रभाव
उन्हाळ्यात फक्त काय खायचे हेच महत्त्वाचे नाही, तर ते कसे शिजवले जाते हेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.चिकन बनवताना तळलेले किंवा जास्त तेलकट पदार्थ टाळावेत. त्याऐवजी ग्रील्ड, स्टीम्ड किंवा सूपच्या स्वरूपात चिकन खाल्ले तर ते पचायला सोपे जाते. मॅरिनेशन करताना दही, पुदिना, कोथिंबीर आणि लिंबू यांसारख्या घटकांचा वापर केल्यास पदार्थाचा उष्ण प्रभाव कमी होतो.
मटण खायचे असल्यास ते कमी प्रमाणात खावे. तसेच ते प्रेशर कुकरमध्ये व्यवस्थित शिजवणे आवश्यक आहे, जेणेकरून ते मऊ होऊन पचायला सोपे जाईल. आले, लसूण, जिरे आणि बडीशेप यांसारखे पाचक मसाले वापरल्यास पचन सुधारते. खूप तिखट किंवा ‘भुना’ प्रकार टाळणे अधिक योग्य ठरते.
कोणासाठी काय योग्य?
ज्यांना हाय कोलेस्ट्रॉल, हृदयविकार किंवा अपचनाचा त्रास आहे, त्यांनी उन्हाळ्यात मटण टाळावे. कारण मटणातील सॅच्युरेटेड फॅट या समस्यांना वाढवू शकते. यकृताच्या आजाराने ग्रस्त असलेल्या रुग्णांनाही जड मांस टाळण्याचा सल्ला दिला जातो.दुसरीकडे, चिकन हे पचायला सोपे असल्यामुळे आजारातून बरे होत असलेल्या व्यक्तींसाठी, ज्यांची पचनशक्ती कमी आहे अशांसाठी अधिक सुरक्षित पर्याय आहे.
संतुलित आहार आणि पाण्याचे महत्त्व
उन्हाळ्यात मांसाहार करताना त्यासोबत संतुलित आहार घेणे आवश्यक आहे. काकडी, गाजर, टोमॅटो यांसारख्या सॅलडचा समावेश केल्यास शरीराला थंडावा मिळतो. तसेच ताक किंवा छास घेतल्यास पचन सुधारते आणि उष्णता कमी होते.उच्च प्रथिनयुक्त आहार घेतल्यावर शरीराला ते पचवण्यासाठी अधिक पाणी लागते. त्यामुळे डिहायड्रेशन टाळण्यासाठी दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे अत्यंत गरजेचे आहे.
एकूणच, उन्हाळ्यात चिकन हा मटणाच्या तुलनेत अधिक हलका आणि सुरक्षित पर्याय मानला जातो. मात्र, मटण पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही—ते योग्य प्रमाणात आणि योग्य पद्धतीने शिजवून खाल्ल्यास त्याचे फायदेही मिळू शकतात.शेवटी, प्रत्येकाची प्रकृती वेगळी असते. त्यामुळे आपल्या शरीराच्या गरजा, पचनशक्ती आणि आरोग्यस्थिती लक्षात घेऊनच आहार निवडणे अधिक फायदेशीर ठरते.
