इराणमध्ये एका मोठ्या आणि संवेदनशील प्रकरणात इस्त्रायलसाठी गुप्तहेरगिरी केल्याच्या आरोपाखाली कुरुश किवानी या व्यक्तीला मृत्यूदंडाची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे. इराणी अधिकाऱ्यांनी किवानीवर Mossad या इस्त्रायली गुप्तचर संस्थेसाठी काम केल्याचा गंभीर आरोप केला आहे. या निर्णयामुळे पुन्हा एकदा इराणमधील कठोर दंडव्यवस्थेवर आणि मृत्यूदंडाच्या वापरावर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चा सुरू झाली आहे.
इराणमध्ये मृत्यूदंडाची शिक्षा Islamic Penal Code अंतर्गत दिली जाते. या कायद्यानुसार, अनेक गंभीर गुन्ह्यांसाठी फाशी हीच प्रमुख आणि सर्वसाधारण शिक्षा मानली जाते. विशेष म्हणजे, इराण हा जगातील अशा देशांपैकी एक आहे जिथे मृत्यूदंडाची अंमलबजावणी मोठ्या प्रमाणावर होते. मार्च २०२६ पर्यंत उपलब्ध आकडेवारीनुसार, इराणमध्ये फाशीच्या शिक्षांची संख्या जगात सर्वाधिक असल्याचे दिसून येते.
फाशीची अंमलबजावणी कशी होते?
इराणमध्ये बहुतांश वेळा मृत्यूदंड तुरुंगाच्या आत गुप्तपणे दिला जातो. मात्र काही विशेष किंवा गंभीर प्रकरणांमध्ये सार्वजनिक ठिकाणी फाशी दिली जाते. काही वेळा गुन्हा ज्या ठिकाणी घडला, त्याच ठिकाणी दोषीला फाशी देऊन समाजात भीती निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जातो. ही पद्धत गुन्हेगारांना धडा शिकवण्यासाठी वापरली जाते, असा सरकारचा दावा असतो; परंतु मानवाधिकार संघटनांनी या पद्धतीवर तीव्र टीका केली आहे.
Related News
इराणवर नवं संकट! तेहरानमध्ये ‘काळ्या पावसाचा’ कहर; नागरिकांच्या आरोग्यावर गंभीर धोका
मध्य पूर्वेतील तणाव वाढला, भारतासमोर इंधन संकटाची शक्यता
Israel Iran War: धक्कादायक संकट! महाराष्ट्राचा खासदार Dubai मध्ये अडकला – 7 मोठे अपडेट्स
भारतासोबत ‘मदर ऑफ ऑल डील्स’नंतर EU चा 1 मोठा निर्णय, इराणच्या IRGC ला दहशतवादी घोषित
3 महाशक्तींचा पाठिंबा! Iran Attack Trump – युद्धाच्या तणावात अमेरिकेची धाडसपूर्ण तयारी
Iran मधील हिंसक आंदोलनामुळे आंतरराष्ट्रीय तणाव; आकाशबंदी 2 तासांहून अधिक काळ
Iran Protest 2026 : तेहरानमध्ये 217 मृत्यू, अली खामेनीच्या राजवटीविरोधात हिंसाचार फैलावला
कोणत्या गुन्ह्यांसाठी दिला जातो मृत्यूदंड?
इराणमध्ये अनेक प्रकारच्या गंभीर गुन्ह्यांसाठी मृत्यूदंडाची तरतूद आहे. यामध्ये हत्या, बलात्कार, लहान मुलांशी छेडछाड, अमली पदार्थांची तस्करी, अपहरण, दहशतवाद, चोरी, वेश्यावृत्ती, विद्रोह, धर्मत्याग आणि ईश्वरनिंदा यांसारख्या गुन्ह्यांचा समावेश होतो. काही प्रकरणांमध्ये समलैंगिकतेलाही कठोर शिक्षेच्या कक्षेत आणले जाते, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठा वाद निर्माण होतो.
गुन्ह्यांचे चार प्रकार
इराणच्या इस्लामिक पिनल कोडनुसार मृत्यूदंडाच्या गुन्ह्यांचे चार प्रमुख प्रकार केले गेले आहेत:
Qesas (सूडावर आधारित शिक्षा)
Hadd (देवाविरुद्धचे गुन्हे)
Tazir (न्यायालयीन विवेकाधिकाराने ठरवलेले गुन्हे)
Deterrent Crimes (प्रतिबंधात्मक गुन्हे)
या वर्गीकरणामुळे न्यायालयांना विविध प्रकारच्या गुन्ह्यांवर वेगवेगळ्या प्रकारे निर्णय घेण्याचे अधिकार मिळतात.
आकडेवारी धक्कादायक
United Nations च्या अहवालानुसार, २०२५ मध्ये इराणमध्ये किमान १५०० लोकांना मृत्यूदंडाची शिक्षा देण्यात आली. यापैकी सुमारे ४७ टक्के प्रकरणे अमली पदार्थांशी संबंधित होती. ३५ वर्षांतील ही सर्वाधिक संख्या असल्याचे सांगितले जाते. याशिवाय, जानेवारी २०२६ च्या सुरुवातीला किमान ५२ जणांना फाशी देण्यात आल्याची माहिती मानवाधिकार गटांनी दिली आहे.
मानवाधिकार संघटनांची टीका
आंतरराष्ट्रीय मानवाधिकार संघटनांनी इराणच्या या कठोर शिक्षाव्यवस्थेवर तीव्र आक्षेप घेतला आहे. त्यांच्या मते, मोठ्या प्रमाणावर दिल्या जाणाऱ्या फाशीच्या शिक्षा, न्यायप्रक्रियेतील पारदर्शकतेचा अभाव आणि सार्वजनिक फाशीच्या घटना या मानवाधिकारांचे उल्लंघन करणाऱ्या आहेत. अनेक संघटनांनी इराणला मृत्यूदंडाच्या वापरावर पुनर्विचार करण्याचे आवाहन केले आहे.
राजकीय आणि सामाजिक परिणाम
कुरुश किवानी यांना दिलेल्या मृत्यूदंडामुळे Iran आणि Israel यांच्यातील तणाव आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. आधीच दोन्ही देशांमध्ये गुप्तचर कारवायांवरून संघर्ष सुरू असताना, या प्रकरणामुळे परिस्थिती अधिक चिघळू शकते.
एकूणच, इराणमधील मृत्यूदंडाची वाढती संख्या, कठोर कायदे आणि त्यांची अंमलबजावणी यामुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे. किवानी प्रकरण हे केवळ एका व्यक्तीपुरते मर्यादित नसून, ते इराणच्या न्यायव्यवस्थेवर आणि मानवाधिकारांच्या स्थितीवर पुन्हा एकदा प्रकाश टाकणारे ठरले आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/ugadi-2026-new-rain-welcome-traditional-rituals/
