मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या तणावामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. Iran विरुद्ध Israel आणि United States यांच्यात वाढलेल्या संघर्षाचा परिणाम आता जगभर जाणवू लागला आहे. या संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यावर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. भारतासारख्या मोठ्या आयातदार देशासाठी ही परिस्थिती चिंतेची ठरत आहे. कारण भारत आपल्या एकूण तेल गरजेपैकी सुमारे 90 टक्के कच्चे तेल परदेशातून आयात करतो.
सध्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे दर मोठ्या प्रमाणात चढउतार करत आहेत. काही दिवसांपूर्वी प्रति बॅरल कच्च्या तेलाचा दर 115 डॉलरपर्यंत पोहोचला होता, तर सध्या तो सुमारे 85 डॉलरच्या आसपास आहे. तज्ञांचे म्हणणे आहे की, जर मध्यपूर्वेतील युद्ध दीर्घकाळ चालले तर कच्च्या तेलाचे दर 150 ते 200 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत जाऊ शकतात. अशा परिस्थितीत जागतिक अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम होऊ शकतो आणि महागाई मोठ्या प्रमाणात वाढू शकते.
भारताकडे किती आहे कच्च्या तेलाचा साठा?
भारताकडे सध्या अंदाजे 250 मिलियन बॅरल इतका कच्च्या तेलाचा आणि पेट्रोलियम उत्पादनांचा राखीव साठा आहे. लिटरमध्ये विचार केला तर हा साठा सुमारे 4000 कोटी लिटरच्या आसपास आहे. देशाच्या ऊर्जा गरजांचा विचार केला तर हा साठा सुमारे सात ते आठ आठवडे म्हणजेच जवळपास दोन महिने पुरेल इतका आहे.भारताने मागील काही वर्षांत ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने रणनीतिक पेट्रोलियम साठे तयार केले आहेत. तेल पुरवठा अचानक खंडित झाला तरी देशातील उद्योग, वाहतूक आणि ऊर्जा व्यवस्था काही काळ सुरळीत चालू राहावी हा यामागचा उद्देश आहे.
Related News
डुबवण्यातच मजा…! डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या विधानाने जगात खळबळ; इराण-अमेरिका युद्ध आणखी भडकण्याची शक्यता
Iran Israel War Impact: जगात हाहाकार! 5 मोठे परिणाम, अमेरिकेची इराणला घातक धमकी
Iran-Israel War Impact : 7 मोठे परिणाम! साखर गाठी 40% महाग, भाजीपाला स्वस्त – भारतीय बाजारावर युद्धाचा धक्कादायक परिणाम
Market Prediction for Monday : तेल $91 पार, US Market Crash – 9 March 2026 ला भारतीय शेअर बाजारात धोकादायक घसरण?
इराण अध्यक्षांची माफी आणि ट्रम्पचा विजयाचा दावा; मध्यपूर्वेतील तणाव आणखी वाढला
बापरे बाप! सोन्याचे दर चढले, आज 10 ग्रॅम सोन्याचा भाव 1,66,036 रुपये
मध्य पूर्वेतील तणाव वाढला, भारतासमोर इंधन संकटाची शक्यता
मध्य पूर्वेतील तणावावर भारतासाठी दिलासा, ट्रम्प यांनी केली मोठी घोषणा
Hormuz Oil Crisis 2026: धक्कादायक युद्धपरिणाम! कच्च्या तेलाचे दर $100 पार जाण्याचा गंभीर इशारा
Fuel Panic 2026: धक्कादायक अफवा! राज्यभर पेट्रोलसाठी झुंबड, पण सत्य काय ?
धक्कादायक वाढ ? Oil Prices India 2026: युद्धामुळे पेट्रोल-डिझेल दरात मोठी उसळी येणार का !
जगातील किती देशांकडून भारत तेल खरेदी करतो?
दहा वर्षांपूर्वी भारत फक्त 27 देशांकडून कच्चे तेल आयात करत होता. मात्र ऊर्जा सुरक्षेच्या धोरणामुळे भारताने आता आपले आयात स्रोत वाढवले आहेत. सध्या भारत सुमारे 40 देशांकडून कच्चे तेल खरेदी करतो.यामध्ये विशेषतः Russia, United States, पश्चिम आफ्रिकेतील देश, तसेच मध्य आशियातील काही देशांचा समावेश आहे. अलीकडच्या काळात भारताने रशियाकडून सर्वाधिक कच्चे तेल आयात केले आहे. यामुळे भारताने तेल पुरवठ्याचे विविध स्रोत तयार करून ऊर्जा सुरक्षेला बळ दिले आहे.
स्ट्रेट ऑफ होर्मुजचे महत्त्व काय?
जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक म्हणजे Strait of Hormuz. हा अरुंद समुद्री मार्ग आखाती देशांना जागतिक बाजाराशी जोडतो. जगातील सुमारे 20 टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक या मार्गाने होते.भारतासाठी या मार्गाचे महत्त्व आणखी मोठे आहे. कारण भारताला मिळणाऱ्या एकूण कच्च्या तेलापैकी सुमारे 40 टक्के तेल या मार्गातून येते. त्यामुळे या मार्गावर तणाव निर्माण झाल्यास भारताच्या ऊर्जा पुरवठ्यावर थेट परिणाम होऊ शकतो.सध्या या मार्गावर तेल टँकरवर हल्ल्यांच्या घटना घडत असल्याने अनेक देश चिंतेत आहेत. काही तेल कंपन्यांनी आपल्या जहाजांच्या हालचाली मर्यादित केल्या आहेत, तर काही देशांनी पर्यायी मार्गांचा विचार सुरू केला आहे.
कच्च्या तेलाचा वापर किती वस्तूंमध्ये होतो?
कच्च्या तेलाचा वापर फक्त पेट्रोल किंवा डिझेल बनवण्यासाठी होत नाही. प्रत्यक्षात जवळपास 6000 विविध वस्तू तयार करण्यासाठी कच्च्या तेलाचा वापर केला जातो. दैनंदिन जीवनातील अनेक वस्तूंमध्ये पेट्रोलियम उत्पादनांचा वापर असतो.कच्च्या तेलाचा जवळपास 70 ते 80 टक्के हिस्सा पेट्रोल, डिझेल, जेट इंधन, एलपीजी आणि केरोसिन तयार करण्यासाठी वापरला जातो. याशिवाय प्लास्टिक, पॉलिएस्टर, नायलॉन, सिंथेटिक लेदर यांसारख्या औद्योगिक वस्तू तयार करण्यासाठीही पेट्रोलियम महत्त्वाचे आहे.
वैद्यकीय क्षेत्रातही कच्च्या तेलाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो. उदाहरणार्थ सिरिंज, ग्लोव्हज, कृत्रिम अवयव, हार्ट वॉल्व अशा अनेक वस्तू तयार करण्यासाठी पेट्रोलियम आधारित पदार्थ वापरले जातात. याशिवाय सौंदर्यप्रसाधने जसे लिपस्टिक, फाउंडेशन, नेल पॉलिश, शॅम्पू, शेविंग क्रीम आणि वॅसलीनमध्येही कच्च्या तेलाचे घटक असतात.
महागाईवर काय परिणाम होऊ शकतो?
जर कच्च्या तेलाचे दर वाढले तर त्याचा परिणाम फक्त पेट्रोल-डिझेलच्या किंमतीवर होत नाही. वाहतूक खर्च वाढल्यामुळे अन्नधान्य, औद्योगिक उत्पादने आणि इतर अनेक वस्तूंचे दर वाढतात. परिणामी देशातील महागाई वाढते.महागाई वाढल्यास सर्वसामान्य नागरिकांच्या खिशावर ताण पडतो. उद्योग क्षेत्रातील उत्पादन खर्च वाढतो आणि अर्थव्यवस्थेवर दबाव निर्माण होतो.
युद्धाचा जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
काही तज्ज्ञांच्या मते जर मध्यपूर्वेतील युद्ध दीर्घकाळ चालले तर जागतिक अर्थव्यवस्था मोठ्या संकटात सापडू शकते. स्कॉटलंडमधील संशोधन संस्था Wood Mackenzie च्या अंदाजानुसार तेल पुरवठा मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत झाला तर जगाला मोठ्या आर्थिक मंदीचा सामना करावा लागू शकतो.इतिहासात 1929 साली अमेरिकेत सुरू झालेल्या आर्थिक महामंदीचा परिणाम संपूर्ण जगावर झाला होता. त्या वेळी शेअर बाजार कोसळला, बँका बंद पडल्या आणि लाखो लोक बेरोजगार झाले होते.
सध्याच्या संघर्षात कोण आघाडीवर?
सध्याच्या संघर्षात लष्करी शक्तीच्या बाबतीत अमेरिका आणि इस्रायल आघाडीवर असल्याचे मानले जाते. मात्र इराणही आपल्या क्षमतेनुसार प्रतिकार करत आहे. विशेषतः मिसाइल आणि ड्रोनच्या मदतीने त्यांनी मोठा दबाव निर्माण केला आहे.आखाती देशांतील तेल प्रकल्पांवर हल्ले आणि होर्मुज सामुद्रधुनीतील जहाजांना दिलेली धमकी यामुळे जागतिक ऊर्जा बाजार अस्थिर झाला आहे. त्यामुळे या संघर्षाचा परिणाम फक्त युद्ध करणाऱ्या देशांपुरता मर्यादित न राहता संपूर्ण जगावर होण्याची शक्यता आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/captain-suryakumar-yadav-petitions-mumbais-warlike-welcome/
