इराण-इसरायल संघर्षामुळे तेल बाजारावर तणाव; रशियाला फायदा, चीनला अब्जावधी डॉलर्सचा तोटा
मध्य पूर्वेत सुरू असलेले इराण-इसरायल युद्ध जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी मोठा धक्का ठरत आहे. या संघर्षामुळे फक्त तणाव वाढला नाही, तर जागतिक तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या किमती देखील मोठ्या प्रमाणावर उंचावल्या आहेत. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीने ११० डॉलर्स प्रति बॅरलचा स्तर ओलांडला असून, हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील बंदीमुळे रशियाच्या तेलाची मागणी प्रचंड वाढली आहे.
रशियाला फायदा
इराण-इसरायल संघर्षामुळे सर्वाधिक फायदा रशियाला झाला आहे. युक्रेन युद्धानंतर अमेरिकेसह पाश्चात्य देशांनी रशियाच्या तेलावर बंदी घालून त्याचे निर्यातीत मोठे आव्हान निर्माण केले होते. परंतु आता मध्य पूर्वेतील युद्धामुळे अमेरिका रशियाच्या तेलाची खरेदी करण्याबाबत अधिक लवचिक झाली आहे. रशियाने आपल्या तेलावर दिलेल्या सवलती कमी केल्या आहेत, ज्यामुळे रशियाची तिजोरी भरत आहे.
फेब्रुवारीपूर्वी, रशियाच्या तेलावर १० ते १३ डॉलर्स प्रति बॅरलची सवलत मिळत होती. मात्र आता ही सवलत ४ ते ५ डॉलर्सवर आली आहे. याचा परिणाम असा झाला की, जेव्हा जागतिक बाजारात मागणी वाढली, तेव्हा रशियाने आपला फायदा वाढवला. भारत आणि युरोपीय देशांमध्येही रशियाच्या तेलाची मागणी लक्षणीय प्रमाणात वाढली आहे.
Related News
Iran-Israel War Oil Crisis : 18 कोटी बॅरल तेलाचा मोठा फटका; Saudi Aramco CEO ने दिला भयंकर परिणामांचा इशारा
डुबवण्यातच मजा…! डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या विधानाने जगात खळबळ; इराण-अमेरिका युद्ध आणखी भडकण्याची शक्यता
Iran Israel War Impact: जगात हाहाकार! 5 मोठे परिणाम, अमेरिकेची इराणला घातक धमकी
Donald Trump आणि Vladimir Putin यांच्यात 1 तास चर्चा; Mojtaba Khamenei प्रकरणावरही संवा
डोनाल्ड ट्रम्प यांची थेट घोषणा : इराण-अमेरिका युद्ध जवळपास संपले
सारा अर्जुनच्या नावाचा खोटा पोस्ट व्हायरल; राज अर्जुन म्हणतात – मुलगी कधीच असं म्हणणार नाही
गॅस टंचाईचा उद्योगांना मोठा फटका; संभाजीनगरातील पाच उद्योग बंद पडण्याच्या मार्गावर
Petrol–Diesel दरांवर केंद्राचा मोठा निर्णय, युद्धामुळे वाढ होणार नाही!
घरगुती गॅस सिलिंडर बुकिंगमध्ये बदल – कालावधी आता 25 दिवस, सर्वसामान्यांसाठी मोठा फटका
इराणविरोधात तुर्कीने थेट कारवाई, उत्तर सायप्रसमध्ये एफ-१६ विमाने तैनात
इराणमधील महिलांचा पहिला मुलांचा जन्म 27 वर्षांच्या सरासरी वयात
भारताच्या तेल कंपन्यांवर परिणाम
भारतीय तेल कंपनी HPCL ने फेब्रुवारी महिन्यात रशियाच्या तेलाचे दोन कार्गो १३ डॉलर्सच्या सवलतीवर खरेदी केले होते. परंतु आता ही सवलत मिळणार नाही. याचा परिणाम फक्त भारतावर नाही, तर इतर देशांवरही होतो आहे. यामुळे भारतीय रिफायनरीजच्या खरेदी खर्चात वाढ झाली असून, कंपन्यांना अतिरिक्त भार सहन करावा लागणार आहे. तेलाच्या जागतिक किमती वाढल्याने भारतातील पेट्रोलियम उत्पादनांवर देखील दबाव येऊ शकतो.
चीनवर मोठा तोटा
या संघर्षाचा सर्वात मोठा तोटा चीनला झाला आहे. इराण हे चीनचे मुख्य तेल पुरवठादार होते. चीन इराणकडून मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल खरेदी करत असे, त्यामध्ये सवलतींचा लाभ देखील मिळत असे. परंतु युद्धानंतर इराणमधील तेल पुरवठा चीनसाठी बंद झाला आहे.
चीनने इराणमध्ये केलेली मोठी गुंतवणूक सध्या अडकली आहे. मार्च २०२१ मध्ये चीन आणि इराण यांनी ४०० अब्ज डॉलर्सच्या भागीदारी करारावर सही केली होती. युद्धामुळे या कराराला धक्का बसला असून, चीनला आर्थिक तोटा सहन करावा लागत आहे. तसेच इराणच्या तेल पुरवठ्यात अडथळा निर्माण झाल्यामुळे चीनला जागतिक बाजारातून महाग तेल खरेदी करावे लागणार आहे.
तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या किमतींवर परिणाम
हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील बंदीमुळे जागतिक तेल पुरवठा घटला आहे. परिणामी, कच्च्या तेलाच्या किमती आकाशाला भिडल्या आहेत. नैसर्गिक वायूची किंमत देखील वाढली असून, यामुळे ऊर्जा क्षेत्रात मोठे दबाव निर्माण झाला आहे. तेलावर अवलंबून असलेल्या देशांना आता अतिरिक्त खर्चाचा सामना करावा लागणार आहे.
विशेषतः, अमेरिकेने रशियाच्या तेलावर लावलेली बंदी हटवली असून, जागतिक पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी अमेरिकेने काही प्रमाणात लवचिक धोरण अवलंबले आहे. या संधीचा रशियाने मोठा फायदा घेतला असून, आता रशियाचे सरकारी तिजोरी मजबूत होत आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
मध्य पूर्वेतील युद्धाचा परिणाम फक्त तेल बाजारापुरता मर्यादित नाही. जागतिक अर्थव्यवस्थेत अशांतता निर्माण झाली असून, व्यापार मार्गांवरही दबाव आहे. नैसर्गिक वायू आणि कच्च्या तेलावर अवलंबून असलेले देश जास्त प्रभावित होत आहेत. युरोपियन देशांनी रशियाच्या तेलाकडे परत लक्ष दिले आहे, ज्यामुळे जागतिक बाजारात मागणी आणि पुरवठा दोन्ही प्रभावित झाले आहेत.
चीनसाठी हा आर्थिक फटका मोठा आहे, कारण त्याचे अब्जावधी डॉलर्स गुंतवणूक सध्या फसली आहे. तसेच, सस्त्या तेलाचा पुरवठा थांबल्यामुळे चीनला महाग तेल खरेदी करावे लागणार आहे. अमेरिकेसोबत चीनच्या रणनीतीवरही परिणाम झाला आहे, कारण मध्य पूर्वातील तणावामुळे चीनच्या ऊर्जा सुरक्षेवर धोका निर्माण झाला आहे.
मध्य पूर्वेतील इराण-इसरायल संघर्षाने जागतिक तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण केली आहे. रशियाला याचा फायदा झाला असून, चीनला मोठा आर्थिक तोटा सहन करावा लागत आहे. भारतासह अनेक देशांमध्ये तेल कंपन्यांवर दबाव वाढला आहे. जागतिक पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी अमेरिका देखील धोरण बदलत आहे, ज्यामुळे रशियाचे नफा वाढला आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्थेत या युद्धाचा परिणाम दीर्घकाळ टिकण्याची शक्यता आहे. तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या किमतींची अनिश्चितता वाढल्यामुळे देशांना आर्थिक निर्णय अधिक विचारपूर्वक घ्यावे लागणार आहेत.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/world-oil-rate-120-dollars-inflation-in-india-threatened-to-increase/
