सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) जाहीर केलेली नवीन GDP सिरीज 2022-23 ते 2024-25 पर्यंत अर्थव्यवस्थेतील जोरदार वाढ दाखवते. वाचा संपूर्ण विश्लेषण, क्षेत्रानिहाय कामगिरी आणि दरडोई उत्पन्न वाढीचे तपशील.
नवीन GDP वाढ: भारताच्या अर्थव्यवस्थेत 7.8% जोरदार वृद्धी – MoSPI रिपोर्ट 2026
सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) जाहीर केलेली नवीन GDP वाढ सिरीज भारताच्या अर्थव्यवस्थेतील गतिशील बदलांचे स्पष्ट प्रतिबिंब आहे. मंत्रालयाच्या नवीन अंदाजानुसार, तिसऱ्या तिमाहीत GDP 7.8 टक्क्यांनी वाढला असून, ऑक्टोबर-डिसेंबर 2025-26 मध्ये वास्तविक GDP ₹84.54 लाख कोटीवर पोहोचला आहे. मागील वर्षाच्या समान तिमाहीत हा आकडा ₹78.41 लाख कोटी होता. ही वाढ COVID नंतरच्या सामान्य वर्षांच्या तुलनेत आश्वासक असल्याचे मंत्रालयाने नमूद केले आहे.
नवीन सिरीजमध्ये अनेक सुधारणा करण्यात आल्या आहेत, ज्यात आर्थिक बदलांचा समावेश, नवीन डेटा स्रोतांचा वापर, आणि अंदाज पद्धतीत सुधारणा यांचा समावेश आहे. ही सिरीज IMFच्या त्रैमासिक राष्ट्रीय लेखा नियमावली 2017 च्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करते.
Related News
PM Modi Israel Speech : जागतिक भविष्य घडवणारे 10 शक्तिशाली मोठे संदेश
महागाईचा नवा फॉर्म्युला: अन्नावर कमी, डिजिटल सेवांवर जास्त खर्च
निर्मला सीतारामनचा थरारक आरोप: काँग्रेसने देश विकून शेतकऱ्यांची फसवणूक –5 महत्त्वाचे मुद्दे
India Forex Reserves 723.77 Billion: देशासाठी शक्तिशाली आनंदवार्ता – तिजोरीत विक्रमी वाढ
RBI MPC Meeting : रेपो रेटमध्ये बदल नाही; कर्जदारांना दिलासा, ईएमआय वाढणार नाही
Railway Budget 2026: जबरदस्त क्रांती! 7 High-Speed Rail Corridors मुळे प्रवास होणार सुपरफास्ट – देशाच्या विकासाला Powerful गती
Liquor Price Shock: दारू महागली! 1000 रुपयांची बॉटल आता 1100? बजेट 2026 चा मोठा धक्का
Union Budget 2026-27: 15 मिनिटांत सरकारच्या 5 मोठ्या घोषणा, सेमीकंडक्टर ते केमिकल क्लस्टर – काय मिळालं देशवासियांना गिफ्ट?
अजित पवारांच्या अकाली निधनामुळे मार्च 2026 चा अर्थसंकल्प झाला महत्त्वाचा आणि आव्हानात्मक
दावोसमध्ये महाराष्ट्राच्या गुंतवणुकीचा इतिहास – १५ लाख रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता
India Fourth Largest Economy 2025 : चीनकडून भारताची प्रशंसा, जागतिक पटलावर ऐतिहासिक यश
Gold-Silver Record High: सोन्याने रचला इतिहास, चांदीनेही गाठला विक्रम, भाव 2 लाखांवर!
2022-23 ते 2024-25: GDP आणि उत्पन्न स्रोतांचा आढावा
1. GDP वृद्धी
नवीन सिरीजनुसार:
2022-23 – ₹261.18 लाख कोटी
2023-24 – ₹280.01 लाख कोटी (7.2% वाढ)
2024-25 – ₹299.89 लाख कोटी (7.1% वाढ)
ही वाढ विशेषतः सेवा क्षेत्र, उद्योग, बांधकाम आणि कृषी क्षेत्रांच्या योगदानामुळे शक्य झाली आहे.
2. विविध क्षेत्रांची कामगिरी
प्राथमिक क्षेत्र (Agriculture & Allied)
2024-25 मध्ये कृषी आणि संबंधित क्षेत्र 4.9% वाढले. उत्पादन वाढ, सस्य रोग नियंत्रण आणि हवामान अनुकूलतेमुळे या क्षेत्रात सतत सुधारणा दिसून येत आहे.
दुय्यम क्षेत्र (Industries & Construction)
उद्योग आणि बांधकाम क्षेत्रात 8.0% वाढ झाली. उत्पादन, खाणकाम, बांधकाम, वित्तीय सेवा आणि रिअल इस्टेट क्षेत्रांनी या वृद्धीमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.
सेवा क्षेत्र (Services)
सेवा क्षेत्रात 7.9% वाढ नोंदवली गेली. IT, बँकिंग, वित्तीय सेवा आणि रिअल इस्टेट या उपक्षेत्रांमुळे वाढीला गती मिळाली आहे.
बचत आणि गुंतवणूक: आर्थिक मजबुती
2024-25 मध्ये भारताच्या अर्थव्यवस्थेत एकूण बचत ₹111.13 लाख कोटी झाली, जे मागील वर्षाच्या ₹95.17 लाख कोटींपेक्षा मोठी वाढ आहे. याचबरोबर एकूण भांडवल निर्मिती (GCF) ₹109.25 लाख कोटीवर पोहोचली, जी 2023-24 च्या ₹100.00 लाख कोटींपेक्षा वाढलेली आहे.
ही वाढ उद्योग, सेवा क्षेत्रातील गुंतवणूक, आणि सरकारच्या आर्थिक धोरणांमुळे शक्य झाली आहे. त्यामुळे अर्थव्यवस्था स्थिर आणि दीर्घकालीन वृद्धीसाठी तयार दिसत आहे.
दरडोई उत्पन्न वाढ
नवीन GDP सिरीजनुसार दरडोई उत्पन्न वाढीचा आकडा खालीलप्रमाणे आहे:
2022-23: ₹1,59,557
2023-24: ₹1,76,465
2024-25: ₹1,92,774
ही वाढ लोकांच्या जीवनमानात सुधारणा आणि खर्च करण्याच्या क्षमतेत वाढ सूचित करते.
नवीन GDP सिरीज: काय बदल झाले आहेत?
आधार वर्षातील सुधारणा: 2022-23 ला नवीन आधार वर्ष म्हणून निवडले आहे, जे कोविडनंतरचे सामान्य वर्ष आहे.
डेटा स्रोत अद्ययावत: नवीन आणि अधिक अचूक डेटा स्रोतांचा समावेश केला गेला आहे.
अंदाज पद्धती सुधारित: तिमाही आणि वार्षिक अंदाज अधिक विश्वासार्ह झाले आहेत.
आंतरराष्ट्रीय मार्गदर्शक तत्त्वांचा अवलंब: IMF 2017 च्या त्रैमासिक राष्ट्रीय लेखा नियमावलीचे पालन केले आहे.
क्षेत्रानिहाय विश्लेषण
कृषी आणि प्राथमिक क्षेत्र
कृषी क्षेत्रामध्ये फळे, भाजीपाला, धान्य, दूध उत्पादन, मांस उत्पादन यामध्ये सतत वाढ दिसून आली आहे. ICAR आणि राज्य कृषी संशोधन संस्थांच्या अहवालांनुसार हायब्रिड पिकांची लागवड व सिंचन सुविधा वाढल्यामुळे उत्पन्न सुधारले आहे.
उद्योग आणि बांधकाम
उद्योग आणि बांधकाम क्षेत्रात उच्चगतीचे आर्थिक प्रकल्प सुरू झाले आहेत. विशेषतः मेटल, ऑटोमोबाईल, इलेक्ट्रीकल उपकरणे आणि रिअल इस्टेट क्षेत्रामध्ये वाढ झाली आहे.
सेवा क्षेत्र
सेवा क्षेत्रातील वाढ मुख्यतः IT, फिनटेक, रिअल इस्टेट आणि वित्तीय सेवा यामुळे झाली आहे. यामुळे रोजगार वाढला आणि देशाची आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक आकर्षित झाली.
आर्थिक धोरणांचा परिणाम
साबल, पीएम-किसान, स्टार्टअप इंडिया सारख्या सरकारी योजनांचा सकारात्मक परिणाम दिसून आला आहे.
GST आणि डिजिटल पेमेंट्स यामुळे आर्थिक व्यवहार अधिक पारदर्शक झाले.
FPI आणि FDI आकर्षण वाढल्यामुळे विदेशी गुंतवणूक मजबूत झाली आहे.
सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या नवीन GDP वाढ सिरीजमध्ये भारताच्या अर्थव्यवस्थेची स्थिरता, विविध क्षेत्रांची समृद्धी आणि आर्थिक धोरणांचा सकारात्मक परिणाम स्पष्टपणे दिसून येतो. दरडोई उत्पन्न वाढलेले, बचत आणि गुंतवणूक वाढलेली, आणि विविध क्षेत्रांमध्ये संतुलित वाढ झालेली आहे.
नवीन अंदाजानुसार, भारताची अर्थव्यवस्था आगामी काळात स्थिर वृद्धीसाठी सज्ज आहे. Primary Sector, Industrial Sector, आणि Services Sector या तिन्ही क्षेत्रांमध्ये संतुलित योगदान असल्याने अर्थव्यवस्थेची मजबुती अधोरेखित होते.या नवीन सिरीजने सरकारी धोरणे, आर्थिक सुधारणा, आणि संशोधनासाठी योग्य डेटा आणि मार्गदर्शन उपलब्ध करून दिले आहे.
