कंपनीकडून मिळणारा Health Insurance हा आजच्या काळात अनेक कर्मचाऱ्यांसाठी मोठा दिलासा ठरतो. कमी प्रीमियममध्ये किंवा कधी-कधी पूर्णपणे मोफत मिळणाऱ्या या गट विमा योजनेमुळे वैद्यकीय खर्चाची चिंता काही प्रमाणात कमी होते. मात्र, केवळ कंपनीच्या Health Insurance वर अवलंबून राहणे योग्य आहे का, हा प्रश्न अत्यंत महत्त्वाचा आहे. याचे उत्तर समजून घेण्यासाठी या विषयाचा सखोल विचार करणे आवश्यक आहे.

सर्वप्रथम, कंपनीकडून मिळणारा Health Insurance हा पूर्णपणे तुमच्या नोकरीशी जोडलेला असतो. म्हणजेच, तुम्ही नोकरी बदलली, राजीनामा दिला किंवा निवृत्त झालात की तुमचे विमा कव्हर लगेच संपते. ही बाब खूप महत्त्वाची आहे, कारण आरोग्याशी संबंधित समस्या कधीही आणि कोणालाही येऊ शकतात. अशा वेळी जर तुमच्याकडे स्वतंत्र विमा नसेल, तर अचानक मोठ्या आर्थिक संकटाला सामोरे जावे लागू शकते. त्यामुळे, केवळ कंपनीच्या विम्यावर अवलंबून राहणे दीर्घकालीन दृष्टीने धोकादायक ठरते.

याशिवाय, कंपनीच्या Health Insurance मध्ये कव्हरेजही मर्यादित असते. बहुतांश Group Health Insurance पॉलिसीमध्ये सम इन्शुअर्ड (Sum Insured) कमी असतो. उदाहरणार्थ, 2 ते 5 लाखांचे कव्हर असते, जे आजच्या वाढत्या वैद्यकीय खर्चाच्या तुलनेत अपुरे आहे. मोठ्या आजारांसाठी जसे कॅन्सर, हार्ट सर्जरी किंवा अपघातानंतरची उपचारपद्धती यासाठी लाखो रुपये खर्च होतात. अशा परिस्थितीत कंपनीचा विमा पूर्ण खर्च भागवू शकत नाही.

तसेच, या पॉलिसींमध्ये अनेक अटी व मर्यादा असतात. उदाहरणार्थ, रूम रेंट कॅप असते, म्हणजेच तुम्ही ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त खर्च करू शकत नाही. काही विशिष्ट आजारांवर मर्यादा असतात किंवा काही उपचारांचा समावेश नसतो. कुटुंबासाठी देखील मर्यादित कव्हर दिले जाते. त्यामुळे, ही पॉलिसी संपूर्ण संरक्षण देत नाही.

कमी प्रीमियम हा Group Health Insurance चा एक मोठा आकर्षण असतो. कंपन्या मोठ्या प्रमाणावर ग्राहक देतात, त्यामुळे विमा कंपन्या कमी प्रीमियममध्ये पॉलिसी देतात. परंतु, यामध्ये एक लपलेला धोका असतो. जर एखाद्या वर्षात जास्त क्लेम्स आले, तर पुढील वर्षी प्रीमियम अचानक वाढू शकतो. यामुळे कंपनी किंवा कर्मचारी दोघांवरही आर्थिक भार वाढतो.

याशिवाय, नुकसान कमी करण्यासाठी विमा कंपन्या काही सुविधा कमी करू शकतात. उदाहरणार्थ, हॉस्पिटल नेटवर्क कमी करणे, क्लेम मंजुरीची प्रक्रिया कडक करणे किंवा क्लेम सेटलमेंटमध्ये विलंब करणे. त्यामुळे, सुरुवातीला स्वस्त वाटणारा विमा पुढे त्रासदायक ठरू शकतो.

नोकरी बदलण्याच्या संदर्भातही Health Insurance एक महत्त्वाचा मुद्दा ठरतो. आजच्या काळात लोक वारंवार नोकऱ्या बदलतात. अशा वेळी प्रत्येक कंपनीचा विमा वेगळा असतो. नवीन पॉलिसी घेताना पुन्हा वेटिंग पिरियड लागू होतो. प्री-एक्झिस्टिंग डिसीज (पूर्वीपासून असलेले आजार) कव्हर मिळण्यासाठी काही वर्षे वाट पाहावी लागते. तसेच, वय वाढल्यामुळे प्रीमियमही वाढतो. त्यामुळे सातत्यपूर्ण कव्हरेज राखणे कठीण होते.

याच कारणामुळे वैयक्तिक Health Insurance घेणे अत्यंत आवश्यक ठरते. वैयक्तिक पॉलिसीमध्ये तुमचे कव्हर तुमच्या नोकरीशी जोडलेले नसते. तुम्ही नोकरी बदलली तरी विमा सुरूच राहतो. यामुळे तुम्हाला सतत संरक्षण मिळते. तसेच, तुम्ही तुमच्या गरजेनुसार कव्हरेज निवडू शकता. उदाहरणार्थ, 10 लाख, 20 लाख किंवा त्याहून अधिक कव्हर घेऊ शकता.

वैयक्तिक Health Insurance चा आणखी एक मोठा फायदा म्हणजे कुटुंबाचे संरक्षण. फॅमिली फ्लोटर प्लॅनद्वारे तुम्ही संपूर्ण कुटुंबासाठी एकाच पॉलिसीत कव्हर घेऊ शकता. यामुळे आर्थिक नियोजन सोपे होते. याशिवाय, आयकर कायद्यानुसार 80D अंतर्गत करसवलत देखील मिळते, जी एक अतिरिक्त लाभ आहे.

Health Insurance घेताना काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे. योग्य सम इन्शुअर्ड निवडणे अत्यंत आवश्यक आहे. आजच्या परिस्थितीत किमान 5 ते 10 लाखांचे कव्हर असणे आवश्यक मानले जाते. त्याचबरोबर, तुमच्या शहरातील नेटवर्क हॉस्पिटल्स तपासणे गरजेचे आहे, जेणेकरून कॅशलेस उपचार मिळू शकतील.

विमा कंपनीचा क्लेम सेटलमेंट रेशो देखील तपासावा. यावरून कंपनीची विश्वासार्हता कळते. तसेच, वेटिंग पिरियड आणि पॉलिसीच्या अटी नीट समजून घेणे आवश्यक आहे. अनेक लोक अटी न वाचता पॉलिसी घेतात आणि नंतर क्लेमच्या वेळी अडचणी निर्माण होतात.

तज्ज्ञांच्या मते, सर्वोत्तम पर्याय म्हणजे कंपनीचा Health Insurance आणि वैयक्तिक Health Insurance दोन्ही ठेवणे. कंपनीचा विमा बेस कव्हर म्हणून वापरता येतो, तर वैयक्तिक विमा अतिरिक्त संरक्षण देतो. यामुळे तुम्हाला दुहेरी सुरक्षा मिळते आणि कोणत्याही मोठ्या वैद्यकीय खर्चाला सहज सामोरे जाता येते.

शेवटी, वैद्यकीय महागाईचा विचार करणे अत्यंत आवश्यक आहे. भारतामध्ये दरवर्षी वैद्यकीय खर्च 10 ते 15 टक्क्यांनी वाढत आहे. हॉस्पिटल बिल, औषधे आणि सर्जरी यांचा खर्च झपाट्याने वाढत आहे. अशा परिस्थितीत Health Insurance हा लक्झरी नसून गरज बनला आहे.

निष्कर्षतः, केवळ कंपनीच्या Health Insurance वर अवलंबून राहणे हा सुरक्षित पर्याय नाही. तुमच्या आणि तुमच्या कुटुंबाच्या भविष्यासाठी वैयक्तिक Health Insurance घेणे अत्यावश्यक आहे. योग्य नियोजन, योग्य पॉलिसी आणि पुरेसे कव्हरेज यामुळे तुम्ही कोणत्याही वैद्यकीय संकटाला आर्थिकदृष्ट्या सक्षमपणे सामोरे जाऊ शकता.